PHIẾM LUẬN VĂN CHƯƠNG :CHÀO MỪNG NẮNG HẠ - ĐỖ CHIÊU ĐỨC

Phiếm Luận Văn Chương :

                              ĐÓN MỪNG NẮNG HẠ  

                                                                           

                                  

                  Dưới trăng quyên đã gọi hè,

                Đầu tường lửa lưu lập lòe đơm bông.

                                                                                                                      (Truyện Kiều)

       Đó là hai câu thơ tả cảnh mùa hè trong Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du. Rất đậm nét, rất đặc trưng cho mùa hè như những chuyển cảnh trong điện ảnh : Chim Đỗ Quyên kêu và hoa lựu đỏ rực như lửa thấp thoáng ở mé tường. Tiếng cuốc gọi hè lại làm cho ta nhớ đến hai câu thơ cuối trong bài "Cổ Loa Hữu Cảm 古螺有感" của Chu Mạnh Trinh là : Tịch mịch tiền triều cung ngoại miếu, Ðỗ quyên đề đoạn nguyệt âm âm 寂寞前朝宮外廟，杜鵑啼斷月陰陰 :

                      Triều xưa cung lạnh miếu sầu,

              Tiếng quyên khắc khoải, trăng thâu mờ mờ.

       Hoa Đỗ quyên, hoa Thạch lựu thì đỏ rực như nắng hạ, chỉ có hoa Dương liễu, hoa Hạnh là còn mang màu trắng xóa bay bay trong nắng chiều như bài từ của Thừa tướng Khấu Chuẩn 寇准 đời Tống mà nhà văn Kim Dung 金庸 đã cho chàng thư sinh Đoàn Dự đọc khi bị Cưu Ma Trí bắt đi đến xứ Giang Nam trong truyện "Thiên Long Bát Bộ" là :

                 波渺渺，柳依依；   Ba miểu miểu, liễu y y:

                 孤村芳草遠，         Cô thôn phương thảo viễn,

                 斜日杏花飛...         Tà nhât hạnh hoa phi...   

      Có nghĩa :

                      Sóng lăn tăn, liễu thướt tha;

                      Xóm xa xanh cỏ biếc,

                      Nắng chiều bay hạnh hoa !...

      Đầu tháng tư lại có những cơn mưa đầu mùa hạ, làm cho khí trời trong và thoáng hơn; Không có trăm hoa đua nở như mùa xuân, không còn có hoa dương liễu bay trong gió, chỉ có hoa qùy vẫn luôn hướng dương nở để đón ánh nắng mùa hè rực rỡ như trong bài thơ 《Khách Trung Sơ Hạ 客中初夏》(Đầu mùa hè nơi đất khách) của Tư Mã Quang 司馬光 đời Tống :

                 四月清和雨乍晴，  Tứ nguyệt thanh hòa vũ sạ tình,

                 南山當户轉分明。  Nam sơn đương hộ chuyển phân minh.

                 更無柳絮因風起，  Cánh vô liễu nhự nhân phong khởi,

                 惟有葵花向日傾。  Duy hữu qùy hoa hướng nhật khuynh !

      Có nghĩa :

                       Đầu hạ tháng tư mưa chợt tạnh,

                       Núi Nam đối diện rõ như gương.

                       Đâu nào liễu trắng bay theo gió...

                       Chỉ thấy hoa qùy vẫn hướng dương !

                   

      Trên ao thì sen non và hoa ấu chen lẫn với rêu xanh, trên cành thì chim hoàng oanh như tranh nhau hót líu lo trên khóm hoa tường vi đầy gai góc. Suốt ngày suốt buổi không ai buồn nghe tiếng mưa rào rơi từng cơn, chỉ có đôi uyên ương là đang hí thủy như đang tắm gội giặt giũ cho bộ lông rực rỡ màu sắc đẹp đẻ của mình trong nắng hè. Hình ảnh của buổi đầu hè được thể hiện qua bài thơ " Tề An Quận Hậu Trì Tuyệt Cú 齊安郡后池絕句"(Tuyệt cú tả cảnh sau ao của quận Tề An) của nhà thơ Đỗ Mục 杜牧 đời Đường như sau :

                菱透浮萍綠錦池，    Lăng thấu phù bình lục cẩm trì,

                夏鶯千囀弄蔷薇。    Hạ oanh thiên chuyển lộng tường vi.

                盡日無人看微雨，    Tận nhật vô nhân khán vi vũ,

                鴛鴦相對浴紅衣。    Uyên ương tương đối dục hồng y !

      Có nghĩa :

                     Ấu bèo tựa gấm phủ xanh ao,

                     Oanh hót tường vi tiếng xuyến xao.

                     Suốt buổi mưa rào không thiết ngắm,

                     Uyên ương rỉa cánh rộn trên ao.

                    

       Thường thì từ sáng sớm của mùa hè đã có những trận gió nam ấm áp rao rao thổi đến, làm cho những cánh lá sen non bắt đầu nở ra và hoa tường vi thì rả cánh rụng đầy; Các loại côn trùng sâu bọ màu xanh cũng học đòi theo giấc mộng của Trang Chu mà hóa thành những cánh bướm bay đầy khắp cả nam viên, như trong bài "Sơ Hạ Hí Đề 初夏戲題"(Đề vui trong buổi đầu hè) của Từ Di 徐夤 đời Đường :

               長養薰風拂曉吹，  Trường dưỡng huân phong phất hiểu xuy,

               漸開荷芰落蔷薇。  Tiệm khai hà kị lạc tường vi.

               青蟲也學莊周梦，  Thanh trùng dã học Trang Chu mộng,

               化作南園蛱蝶飛。  Hóa tác nam viên giáp điệp phi !

    Có nghĩa :

                    Hè sớm thói thường dậy gió nam,

                    Ấu sen nhú nhụy tường vi tàn.

                    Sâu xanh cũng học đòi Trang Tử,

                    Hóa bướm bay đầy vườn phía nam !

                    

       Ngày hè say nắng, nằm chập chờn nhìn những cánh bướm bay bay mà ngỡ mình như là Trang Chu mơ hóa bướm... Trong khi trái mai đã trổ vàng, trái hạnh cũng đã xanh om, hoa lúa mạch đà trổ trắng ngoài đồng, còn hoa cải xanh vàng úa đã thưa thớt màu. Ngày hè dài dằng dặc, ngoài phên giậu thưa không một bóng người qua lại, chỉ thấy những con chuồn chuồn và những cánh bướm bay lượn khắp đó đây... Đó là cảnh Điền Viên Tạp Hứng 田園雜興 của Phạm Đại Thành 范成大, một thi nhân đời Tống :

               梅子金黄杏子肥，   Mai tử kim hoàng hạnh tử phì,

               麥花雪白菜花稀。   Mạch hoa tuyết bạch thái hoa hi.

               日長篱落無人過，   Nhật trường li lạc vô nhân qúa,

               惟有蜻蜓蛱蝶飛。   Duy hữu thanh đình giáp điệp phi !

     Có nghĩa :

                     Mai trái trổ vàng hạnh trĩu cành,

                     Mạch hoa trắng xóa cải hoa xanh.

                     Ngày dài rào vắng không người đến,

                     Duy chỉ chuồn chuồn bướm lượn quanh !

        Hình ảnh của con chuồn chuồn như không thể thiếu trong các khung cảnh của mùa hè : "Chuồn chuồn bay thấp thời mưa, Bay cao thời gió bay vừa thời râm !" Chuồn chuồn điểm thủy, ta gọi là chuồn chuồn đạp nước, bay chấp chới như đáp hờ trên mặt nước tạo nên những vòng tròn gợn sóng lăn tăn, đậu trên những hoa ấu, hoa sen và cả những lá sen mới vừa nhú lên trên mặt nước nữa. Những hoa sen còn hàm tiếu, những lá sen non cuốn tròn vừa từ mặt nước nhô lên những góc nhòn nhọn nho nhỏ thì đã thấy ngay có một chú chuồn chuồn con sớm đã đậu lên trên đó rồi. Thật nên thơ làm sao ấy ! Ta hãy đọc bài thơ "Tiểu Trì 小池" của Dương Vạn Lý 楊萬里 đời Tống sau đây sẽ rõ :

               泉眼無聲惜細流，  Tuyền thủy vô thanh tích tế lưu,

               樹蔭照水爱晴柔。  Thọ âm chiếu thủy ái tình nhu.

               小荷才露尖尖角，  Tiểu hà tài lộ tiêm tiêm giác,

               早有蜻蜓立上頭。  Tảo hữu thanh đình lập thượng đầu !

     Có nghĩa :

                    Làn suối lặng im nước chảy dài.

                    Cây râm rủ bóng nắng vàng thay

                    Lá sen nhòn nhọn đưa lên nước,

                    Đã thấy chuồn chuồn đậu xuống ngay !

        

      Trong cảnh mùa hè nóng nực oi bức nầy, hôm nào nhiệt độ của TP. Houston cũng lên gần 100 độ F. Cái nóng hừng hực và khô khan khiến cho người ta cảm thấy như là đang ở trong lò BBQ vậy... Xin được gởi một luồn gió mát mẻ đến với mọi người bằng "KHÚC HÁT HÁI SEN" sau đây...

               採蓮曲                THÁI LIÊN KHÚC

 

           荷葉羅裙一色裁，     Hà diệp la quần nhất sắc tài,

           芙蓉向臉兩邊開。     Phù dung hướng kiểm lưỡng biên khai.

           亂入池中看不見，     Loạn nhập trì trung khan bất kiến,

           聞歌始覺有人來。     Văn ca thủy giác hữu nhân lai !

                         王昌齡                             Vương Xương Linh.

* Chú Thích :

  1. Hà Diệp 荷葉 : là Lá Sen. Sẵn xin nói luôn về các tên của bông Sen như sau :

   - Hà Hoa 荷花 : là Bông Sen. Trong Bát Tiên có một cô Tiên rất đẹp, tay cầm một nhánh bông sen, chính là HÀ TIÊN CÔ 荷仙姑 đó !

   - Liên Hoa 蓮花 : cũng là bông Sen, ta thường thấy 2 loại, hay được dùng đặt tên cho các nàng là Bạch Liên 白蓮 và Hồng Liên 紅蓮.

   - Thủy Phù Dung 水芙蓉 : là Hoa Phù Dung ở dưới nước, cũng là tên riêng của Hoa Sen. Ta sẽ gặp lại từ này trong bài thơ trên.

  2. La Quần 羅裙 : là Cái Quần Là. Một loại Lụa ngày xưa thường dùng để may quần cho các bà các cô.

  3. Văn 聞 : Chữ nầy gồm có bộ Môn 門 bên ngoài và chữ Nhĩ 耳 bên trong, có nghĩa : Chỏ cái lổ tai ra ngoài cửa để... nghe ngóng. Nên Văn Ca 聞歌 : là Nghe có tiếng ca.

  4. Thủy Giác 始覺 : là Mới có cảm giác. Có nghĩa : Mới biết rằng...

* Nghĩa Bài Thơ :

                         KHÚC HÁT HÁI SEN

       Lá sen và quần lụa của nàng cũng cùng một màu xanh xanh, gương mặt đẹp đẻ của nàng giống như hoa Phù Dung dưới nước (hoa sen), hai bên đều cùng nở ra khoe sắc. và... cùng lẫn vào nhau ở trong ao, nên khi nghe thấy có tiếng ca... mới biết là có một nàng hái sen đang bơi đến...

                 

* Diễn Nôm :

                          KHÚC HÁT HÁI SEN.

                    Lá sen quần lụa xếp hai hàng,

                    Mặt tựa phù dung mới điểm trang.

                    Lẫn khuất trong ao nào ai thấy,

                    Nghe ca mới biết có người sang !.

         Lục bát :

                    Lá sen quần lụa một màu,

                    Phù dung mặt đẹp thua nào sen tươi.

                    Lẫn trong ao chẳng thấy người,

                    Nghe ca mới biết ai cười hái sen !

       Đó là KHÚC HÁT HÁI SEN bình thường của các cô gái trong mùa mè nóng nực; Còn sau đây là KHÚC HÁT HÁI SEN của các cô gái vương công qúy tộc nhí nha nhí nhảnh giành nhau khi chèo chống thuyền hái sen...

            採蓮曲(其二)        THÁI LIÊN KHÚC (Kỳ Nhị)

                                                

           吳姬越豔楚王妃，    Ngô cơ Việt diễm Sở vương phi, 

           爭弄蓮舟水濕衣。    Tranh lộng liên chu thủy thấp y.

  　       來時浦口花迎入，    Lai thời phố khẩu hoa nghinh nhập,

           采罷江頭月送歸。    Thái bãi giang đầu nguyệt tống quy.

                          王昌齡                              Vương Xương Linh.

          

* Chú Thích :

   1. Ngô Cơ, Việt Diễm, Sở Vương Phi 吳姬越豔楚王妃 : là ba người đẹp của ba nước thuộc miền Giang Nam nhiều sông ngòi kinh rạch, và dĩ nhiên có... nhiều ao sen, và những người đẹp nầy lại rất thích hái sen vào mùa hè nóng bức ! Xin được cung cấp thêm một tên nữa của Hoa Sen là : Phù Cừ Vương Phi 芙蕖王妃.

   2. Liên Chu 蓮舟(Châu) : là Thuyền hái sen.

   3. Phố khẩu 浦口 : là Bến nước, Bến sông, Nơi để xuống thuyền.

* Nghĩa Bài Thơ :

        Ba người đẹp của đất Giang Nam tranh nhau đi hái sen, và tranh nhau bơi thuyền hái sen, làm nước bắn tung tóe ướt cả áo xiêm. Khi đến bờ sông thì hoa sen cười đón mời chào, và khi hái xong ra về thì lại có vầng trăng sáng đưa ra đến tận đầu sông.

* Diễn nôm :

                            KHÚC HÁT HÁI SEN

                                    (Bài 2)

                    

                     Gái Ngô, gái Việt , gái vương công,

                     Tranh chống thuyền sen ướt áo bông.

                     Khi đến cả đầm sen chào đón,

                     Lúc về trăng sáng tiễn đầu sông !

         Lục bát :

                     Gái Ngô Việt với Vương công,

                     Tranh nhau ướt áo chèo không buông nào.

                     Đến thì hoa đón mời chào,

                     Hái xong trăng sáng ngàn sao đưa về ! 

      Cũng là THÁI LIÊN KHÚC 採蓮曲, cũng là "KHÚC HÁT HÁI SEN", nhưng không phải của giới qúy tộc, mà là của một thôn nữ vừa đến tuổi cài trâm, được Thi Bá Bạch Cư Dị 白居易 diễn tả lại một cách rất thực tế sống động sau đây :

              採蓮曲                THÁI LIÊN KHÚC

           菱葉縈波荷颭風，   Lăng diệp oanh ba hà chiếm phong,

           荷花深處小船通。   Hà hoa thâm xứ tiểu thuyền thông.

           逢郎欲語低頭笑，   Phùng lang dục ngữ đê đầu tiếu,

           碧玉搔頭落水中。   Bích ngọc tao đầu lạc thủy trung.

                          白居易                                   Bạch Cư Dị

 

               

* CHÚ THÍCH :

   - Lăng Diệp 菱葉 : là Lá Ấu, lá của Củ Ấu.

   - Oanh 縈 (còn đọc là Quanh, Vinh): là Lòng vòng, lẩn quẩn.

   - Chiếm 颭 : là chữ Hình Thanh, gồm có chữ Phong 風 là Gió chỉ ý, và chữ Chiêm 占 chỉ âm, nên CHIẾM có nghĩa là : Bị gió lay động.

   - Tao Đầu 搔頭 : Búi tóc. Danh từ có nghĩa là Cây Trâm.     

   - Bích Ngọc 碧玉 : là Ngọc Bích. là Cẩm Thạch, nên Bích Ngọc Tao Đầu 碧玉搔頭 là Cây trâm bằng Ngọc Bích, bằng Cẩm Thạch. Người Hoa gọi là Ngọc Bích nghe rất qúy giá. Ta gọi là Cẩm Thạch nghe có vẻ bình dân hơn.            

                                                    

* NGHĨA BÀI THƠ :      

                          KHÚC HÁT HÁI SEN.

       Lá ấu phủ trên mặt nước làm gợn sóng lăn tăn và những lá sen lay động trước gió. Trong chỗ sâu thẳm của ao sen chiếc thuyền nhỏ cũng có thể qua lại được. Gặp chàng muốn nói nên cúi đầu cười e thẹn, làm cho cây trâm bằng ngọc bích rớt tỏm xuống ao sen !

* DIỄN NÔM :

                          THÁI LIÊN KHÚC

          

                 Sóng vờn lá ấu gió lay sen,

                 Trong đám hoa xa thuyền nhỏ len.

                 Muốn nói, gặp chàng cười cả thẹn,

                 Cúi đầu trâm ngọc rớt ao sen !  

    Lục bát :

                 Ấu gợn sóng, gió lay sen,

                 Hái hoa thơ thẩn xuồng len trong cùng.

                 Gặp chàng muốn nói thẹn thùng,

                 Cuối đầu trâm rớt xuống bùn trong ao !

       Khéo ngớ ngẩn mà nên thơ và thi vị làm sao ấy ! Không biết "chàng" đây là người cùng xóm hay là người trong mộng của nàng, 4 chữ "Phùng lang dục ngữ 逢郎欲語 : Gặp chàng muốn nói" mới mơ hồ làm sao, vì "Nó" ở giữa hai đàng : "Chàng muốn nói hay là Gặp chàng Nàng muốn nói ?" để thẹn thùa đến nổi cúi đầu lơ đểnh... đánh rơi cành trâm ngọc xuống ao sen !

       Qủa là một bức tranh tâm lý sống động thực tế của các cô gái mới đến tuổi cài trâm rung động bối rối trước mặt người mà mình hằng mơ ước.

              

       Hẹn bài viết tiếp

         杜紹德

             ĐỖ CHIÊU ĐỨC

ĐOÁ HỒNG DƯỚI TRĂNG - THƠ NHẬT QUANG

 

ĐOÁ HỒNG DƯỚI TRĂNG

Thềm nghiêng bóng nguyệt ru đêm

Cành hồng khẽ nở dịu êm hương nồng

Gió đưa trăng rụng giữa dòng 

Để hoa soi bóng, mà lòng ngẩn ngơ

Mây khuya lơ lửng đôi bờ 

Cho hồn ai đắm vần thơ nồng nàn

Đóa hồng gọi giấc mộng sang

Run run còn đọng ánh vàng mơ phai

Đêm buồn phủ giấc trên vai

Màu hoa còn thắm nhụy cài nguyệt soi

Tình như sương khói chơi vơi

Bay theo trăng suốt một đời vấn vương 

Dẫu người cuối nẻo ngàn phương 

Đóa hồng vẫn ngát đêm hương trăng chờ.

Jos NHẬT QUANG 

MA - SONG THAO

 

MA

 2026

Khi gia đình tôi theo đoàn người Hà Nội tản cư về các vùng quê, tôi mới 7 tuổi. Đầu tiên chúng tôi tới Sở Hạ rồi sau đó, để chắc ăn hơn, chúng tôi bỏ xa Hà Nội hơn nữa về làng Rùa. Trước khi tản cư, gia đình tôi sống tại làng Giáp Bát, ngoại thành Hà nội, một làng vừa quê vừa tỉnh, tỉnh nhiều hơn quê. Từ Hà Nội, chỉ vừa qua khu Khâm Thiên là tới làng tôi. Vỏn vẹn vài năm thơ dại tại làng, tôi cũng đã kịp có một con ma trong đầu.

 <!>

Làng tôi hồi đó ra sao, trường tiểu học tôi theo học nằm ở đâu, thày dạy lớp vỡ lòng của tôi tên chi, đường làng quanh co ra sao, chúng không bám vào trí nhớ của tôi. Duy có cây hoa gạo tôi không bao giờ quên được. Đây là một cây cổ thụ, mùa hoa nở đỏ rực, ban ngày chúng tôi thường quanh quẩn nhặt những bông hoa rụng chơi nhiều trò con nít. Rễ cây chằng chịt với những ông bình vôi được dân làng vứt bừa chung quanh hợp với những tàng lá rậm rịt khiến gốc cây lúc nào cũng tối tăm như ôm cả một bí mật trong lòng. Một cái cây như vậy phải có ma. Khi tối trời, mỗi lần phải đi qua cây hoa gạo này, người nào cũng rảo bước như chạy trốn. Con ma nằm giữa khối âm u của cây hình dáng ra sao, mỗi người tả một cách. Có điều mọi người đều đồng ý đó là một khuôn mặt mờ mờ ảo ảo thấp thoáng sau giải voan trắng phất phơ theo gió.

Tôi không nhìn thấy ma nhưng trong đầu vẫn có con ma đó. Nhưng nhiều người lớn quả quyết đã tận mắt nhìn thấy con ma. Hình như chuyện thấy ma là một thành tích chỉ dành cho những người can đảm nên ai cũng muốn mọi người khâm phục họ có lá gan to. Còn họ có thấy thật không, ai mà kiểm chứng được.

Vậy ma có thật không? Các nhà khoa học cố dùng kính hiển vi soi rọi vào chuyện ma quái này. Trong thời gian bị tù cải tạo, ai cũng mong ngày trở về cùng gia đình. Trong tuyệt vọng khi chẳng có một giải đáp nào cho vấn đề sinh tử đó, chúng tôi bày ra chuyện mà khi còn là học sinh, hầu như ai cũng đã trải qua. Đó là chuyện cầu cơ. Trong một lần đi lao động, một anh đã đào được một mảnh ván mục mà anh tin là một mảnh của một cỗ quan tài chôn lâu ngày dưới đất. Buổi tối, khi trại đã tắt điện, chúng tôi đốt đèn cầy hỏi người cõi âm chuyện chúng tôi đang nặng mang trên cõi trần. Chúng tôi lấy một tấm bìa cũ, vẽ một bảng chữ cái, chữ số và hai ô ghi “Có” và “Không”. Cứ hai người một, chúng tôi đặt tay lên miếng ván cây, thầm gọi hồn những người thân đã qua đời, hỏi chừng nào chúng tôi được về với gia đình. Khi tôi cùng một anh bạn tù cùng dí ngón tay trên miếng ván, miếng ván chạy khi nhanh khi chậm trong khi chúng tôi không đẩy đưa chi cả. Khi đó, chúng tôi tin chính linh hồn người chết đã di chuyển miếng ván từ chữ này tới chữ khác. Có thực một âm hồn đã về mách bảo tin tức cho chúng tôi không? Chúng tôi tin là có nhưng các nhà khoa học không dễ tin như chúng tôi. Nhà khoa học người Anh chuyên về vật lý và hóa học Michael Faraday (1791-1867), người đã đặt nền móng cho kỹ thuật điện từ (electromagnetic) giải thích hiện tượng này. Theo ông, mảnh gỗ di chuyển là nhờ ở hiệu ứng vô thức, sức mạnh cơ bắp của những người chơi gây ra sự chuyển động, do họ kỳ vọng mảnh gỗ sẽ di chuyển. Chẳng có hồn ma nào ở đây cả.

Nhiều người quả quyết đã gặp ma, thậm chí tiếp xúc với ma. Họ  “nổ” cho oai vậy thôi. Những người có vẻ thật thà hơn thường cho biết họ nhìn thấy bóng người lướt qua tầm mắt rồi biến mất. Họ tin là đã gặp ma nhưng các nhà khoa học đã giải thích hiện tượng này. Tại Thụy Sĩ, họ tiến hành kích thích điện não vùng đỉnh thái dương trái của một bệnh nhân nữ mắc bệnh động kinh. Bệnh nhân cho biết thấy có bóng người ngồi phía sau bắt chước từng cử động của cô. Các nhà khoa học giải thích hiện tượng này. Do kích thích điện vùng não chịu trách nhiệm giúp con người xác định ý thức về bản thân, giúp nhận ra sự khác biệt giữa họ và người khác, dẫn đến việc tưởng tượng ra bóng người bắt chước trong đầu.

Có người cho là mình gặp ma khi tự nhiên thấy trong người lạnh toát. Họ tin con ma mang khí lạnh vô người họ. Ma cần năng lượng để hiện hình nên thu hút nhiệt lượng từ môi trường chung quanh để tạo ra điểm lạnh. Không đúng. Nếu lúc đó họ chịu khó nhích người, di chuyển sang bên trái hoặc phải vài bước, họ sẽ cảm thấy nhiệt độ trở lại bình thường. Khoa học gọi đây là “điểm lạnh”. Các nhả khoa học tìm hiểu hiện tượng này và thấy thường không khí mát mẻ thổi vào căn nhà qua cửa sổ hoặc ống khói. Khi căn phòng bị khép kín, nếu có một khối không khí khô đi vào căn phòng ẩm ướt, khối không khí khô này bay dưới thấp, kết hợp với khối không khí ẩm ướt hơn bên trên trần nhà sẽ tạo ra một dòng khí xoáy đối lưu. Người đứng đúng chỗ đó có cảm giác lạnh.

Có người nghe thấy những âm thanh ma quái và cho rằng đó là tiếng gào thét của ma. Điều này cũng không đúng. Tai con người chỉ nghe được các âm thanh trong dải tần số từ 20 tới 20.000Hz. Âm thanh dưới 20 Hz được gọi là sóng hạ âm, con người…điếc đặc. Sóng hạ âm này được tạo thành từ các cơn bão, gió hoặc các thiết bị điện tử hay từ dạ dày của mình. Nó tạo ra một cảm giác sợ hãi, bất an. Khi sóng hạ âm dao động ở tần số 19 Hz, gần bằng với tần số cử động nhãn cầu của mắt người thường là 20Hz, sẽ gây nên hiện tượng cộng hưởng làm cho chúng ta nhìn thấy hình ảnh âm không có thực. Khi chúng ta bước vào các tòa tháp cổ hay đển, chùa lúc có gió mạnh thổi vào các bức tường cũng tạo ra sóng hạ âm. Những người cư ngụ quanh các địa điểm này sẽ nghe thấy tiếng gió gào thét dọc các hành lang nghe như tiếng bước chân của ma trong đó. Chúng ta có một trường hợp cụ thể. Một ngày trong năm 1980, kỹ sư người Anh tên Vic Tandy đang làm việc trong phòng thí nghiệm bỗng cảm thấy một cơn ớn lạnh ập đến. Ông cảm thấy hoang mang tột cùng, như ngày tận thế đang tới. Khi bình tĩnh lại, ông nhìn thấy một bóng ma màu xám bay ngang qua và biến mất trong nháy mắt. Ông là một người không tin chuyện ma quái dù thấy rõ ràng trước mắt. Ông tìm tòi kỹ trong phòng, thấy một chiếc quạt đang quay phát ra âm thanh với tần số 18,9 Hz. Tai ông không thể nghe được âm thanh từ quạt nhưng nhãn cầu của ông đã tạo ra những rung động mạnh ở tần số này khiến ông thấy có bóng màu xám vụt qua.

Con người có thể bị ảo giác do nhiễm khí độc CO. Trong một tạp chí chuyên về nhãn khoa xuất bản năm 1921, bác sĩ nhãn khoa William Wilmer có viết một bài kể về chuyện một gia đình sống trong ngôi nhà bị ma ám. Mọi người bị ám ảnh bởi  những tiếng đóng cửa ồn ào, đồ đạc di chuyển lung tung, tiếng bước chân trong các phòng trống. Cây cối trồng trong nhà chết dần chết mòn. Họ không biết là ống khói lò sưởi trong nhà bị nghẽn. Thay vì được tỏa ra ngoài nhà, khói lại bay ngược vào trong nhà. Cả gia đình bị nhiễm khí độc carbon monoxide (CO). Chất khí này không mùi, không màu nên khó phát hiện. Cả nhà bị mệt mỏi, buồn nôn, lú lẫn. Khi bị nhiễm độc khí CO, con người thường có ảo giác giống như nhìn thấy các bóng ma và hiện tượng ma quỷ.

Có một thời người ta đồn đại một số phòng trong tòa nhà Empire State cao 102 tầng nằm tại giao điểm của Đại Lộ 5 và đường 34 ở New York có ma ám. Một số sinh viên theo học kỹ thuật môi trường đã tới tìm hiểu. Họ tìm thấy nơi đây có nhiều bào tử nấm hơn bình thường. Các chuyên gia về nấm cho biết nấm mốc có thể gây ra những hiện tượng như lo lắng, trầm cảm, nặng hơn có thể làm rối loạn tâm thần dẫn đến ảo giác. Ma từ đó mà ra!

Từ những giải thích các hiện tượng khiến con người nghĩ rằng có ma kể trên, chúng ta có thể kết luận ma là một thứ không có thật. Nhưng ma vẫn ám ảnh con người. Năm 2005, viện thăm dò nổi tiếng Gallup đã làm một cuộc thăm dò đưa tới kết luận có tới 37% người Mỹ tin là có ma. Niềm tin của họ được một tên tuổi nặng ký tên Albert Einstein hỗ trợ. Theo nhà bác học nổi tiếng này, năng lượng không thể được tạo ra hay phá hủy mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác. Vậy thì khi chúng ta chết đi, năng lượng của cơ thể chúng ta sẽ đi đâu? Liệu chúng bằng cách nào đó có biến thành ma hay không? Nghe thì có lý nhưng nếu nắm rõ vật lý cơ bản thì sự việc giản dị hơn nhiều. Sau khi một người qua đời thì năng lượng của họ đi theo con dường chuyển hóa năng lượng giống như của mọi sinh vật khác sau khi chết: chuyển vào môi trường. Năng lượng được giải phóng dưới dạng nhiệt và chuyển hóa vào các sinh vật ăn xác chết. Nếu thi thể được chôn cất thì giun, vi khuẩn hoặc cây cối sẽ hấp thụ chúng. Nếu điểu táng thì các loại chim hoặc thú vật hoang dã sẽ hấp thụ. 

Ma là một thứ ám ảnh con người dễ sợ. Hàng chục ngàn người trên thế giới đã đi săn ma. Theo thống kê của nhà nghiên cứu Sharon Hill của trang mạng Doubtful Newsblog thì có khoảng 2 ngàn nhóm săn ma nghiệp dư trên thế giới. Họ sử dụng những thiết bị khoa học cao như máy đo bức xạ Geiger, máy đo điện từ trường EMF, máy dò ion, camera hồng ngoại và micro siêu nhạy. Trang bị tận răng đi tìm ma như vậy nhưng chưa có nhóm nào chứng minh được một cách khoa học về sự hiện diện của ma.

Có chăng là ma chỉ hiện diện trong chuyện kể. Ai trong chúng ta không từng đã có lần rợn tóc gáy khi nghe kể chuyện ma. Thích nghe kể nhưng sợ vãi nước. Tuổi thơ của chúng ta hầu như ai cũng đã trải ngiệm chuyện vừa nghe vừa run nhưng vẫn thích nghe. Sao các nhà kể chuyện, thường là những người lớn trong gia đình, lại có nhiều chuyện ma đến như vậy. Người nghe là những tên bé bỏng chúng ta vừa nghe vừa rúc vào người ngồi bên hoặc chui vào trong chăn trong mền, tai vẫn cứ vểnh lên như ăng ten của loài kiến. Đó là một cái thú đau thương không dễ gì bỏ qua. Niềm tin ma có thật được gieo vào đầu óc non nớt của mỗi đứa trẻ khi chúng chưa có ý thức, chưa có được lập luận sắc bén để bác bỏ nó. Khi niềm tin này được ấn định trong tiềm thức, nó sẽ trở thành một niềm tin chuyên chế và vô điều kiện. Đứa trẻ sẽ lớn lên với niềm tin đó. Niềm tin này sẽ chiếm lĩnh tâm trí của chúng khi chúng nghe thấy tiếng ván sàn kêu cót két hoặc khi cảm thấy ớn lạnh trong người. Năm 1990, các nhà tâm lý học tại Đại học Illinois đã làm một thí nghiệm. Họ tuyển dụng hai nhóm tình nguyện tới viếng Nhà Hát Quảng trường Lincoln, một địa điểm đã bị bỏ hoang trong hàng thế kỷ. Hướng dẫn viên của nhóm thứ nhất nói với nhóm đây là một nhà hát bị ma ám. Nhóm thứ hai có hướng dẫn viên không đề cập đến ma quỷ. Kết quả cho thấy nhóm thứ nhất cảm thấy sợ hãi và nhiều tưởng tượng tới những điều kỳ lạ hơn nhóm thứ hai. Ông Chris French, trưởng đơn vị Nghiên Cứu Tâm Lý Dị Thường của đại học London cho biết : “Chúng ta có xu hướng như vậy bởi vì chúng ta là một sinh vật có trí liên tưởng mạnh mẽ”. Con người nắm bắt các tín hiệu bên ngoài qua mọi giác quan. Chúng ta học được cách cảnh giác cực độ để phát hiện và trốn thoát khỏi các mối đe dọa. Đôi khi hệ thống giác quan đó làm việc quá mức, vẽ ra những gì mà chúng ta không nhìn thấy, không có thật và thuyết phục chúng tin đó là thật. Cứ như vậy, những bóng ma bắt đầu được thêu dệt từ những tiếng ồn ngẫu nhiên hoặc những hình ảnh mờ ảo. Khoa học có một thuật ngữ cho hiện tượng này: pareidolia.

 

  

Săn ma.

Nhưng các tổ sư dọa ma của chúng ta có vai vế hơn nhiều. Đó là các người làm văn học nghệ thuật. Các phim ma như The Conjuring, Annabelle, The Nun cho tới The Ring là những phim kinh dị vừa xem vừa run nhưng vẫn chong mắt lên màn hình. Chúng ta cũng khoái chí khi đọc các truyện ma của Bồ Tùng Linh. Thế hệ chúng tôi cũng khoái gặp ma trong Vàng và Máu và Bên Đường Thiên Lôi của Thế Lữ, Ai Hát Giữa Rừng Khuya của Tchya.

Ma như vậy là thứ bá láp nhưng vẫn tồn tại theo thời gian. Chỉ có một thứ ma thật hiện diện rõ ràng là ma-phăm! Thứ ma này ít ông không rái sợ. Tôi không hiểu sao ông Nguyễn Ngọc Ngạn lại được mặc nhiên coi là Chủ Tịch của Hội SoVo. Ông xứng đáng với địa vị này vì ông đã chơi một cú hồi mã thương ngoạn mục. Ông viết và đọc chuyện ma thiệt rùng rợn khiến cho các bậc nữ nhi sợ vãi linh hồn!

 

SONG THAO

(Tác giả gởi) 

 04/2026

Nguồn : từ email của Trần Yên Hoà

SAI GÒN PHƯỢNG- THƠ NGUYỄN THỴ

 

Tranh Nguyễn Trung

SÀI GÒN PHƯỢNG 

Em là loài hoa hay loài chim

Mà hồng như lửa giữa trời im

Mà bay như một loài linh điểu

Mặt trời nhiệt đới tỏa vô biên

Ta lại về ngang qua tháng tư 

Tìm Em của một thuở tương tư

Khi mùa hạ mới vừa thay áo

Đã dậy cuồng phong cuốn mịt mù

Thương một mùa hoa chưa nở hết

Vội tàn theo những nhánh xương khô

Cánh cửa thời gian còn hé mở

Tái sinh Em rực rỡ tinh cầu

Cúi nhặt dăm ba cánh phượng sầu

Rơi rụng còn tươi đến thương đau

Nhớ tà áo trắng sân trường cũ

Phiêu dạt phương trời cuộc bể dâu

Phượng xưa chỉ còn trong giấc mơ

Sài Gòn xa lạ của bây giờ

Năm mươi năm lẻ mòn chân bước

Vẫn còn nguyên một nỗi bơ vơ 

 NGUYỄN THỴ

Nguồn : từ email của Trần Yên Hoà

TIẾNG SÉT - THƠ LÊ KIM THƯỢNG

 

TIẾNG   SÉT 

 

1. 

 

Lắng lòng rót mật vào thơ

Tình yêu tuổi nhỏ dại khờ mới nhen

Lần đầu gặp gỡ làm quen

Bỗng nghe “Tiếng sét…” gọi tên “Ái tình…”

Nắng rơi tia nắng lung linh

Gió bay tà áo dáng hình đắm say

Xin Trời sợi chỉ buộc tay

Tơ hồng kết nối ngày ngày yêu thương…

Giọt sương trên lá còn vương

Gió lay khẽ rụng trên đường ướt vai

Tóc dài buông xõa chia hai

Bóng em trong nắng đổ dài tinh khôi…

Em ơi… chiều đã muộn rồi

Hoàng hôn tím cả một trời mênh mang

Lối về tím rụng hoa xoan

Tím màu chung thủy tím man mác buồn…

 

 

 

2. 

 

Bây giờ dâu bể dị thường

Cách xa, xa cách bốn phương trời sầu

Vui thời cạn, buồn thời sâu

Nhớ em nỗi nhớ đậm màu thiết tha…

Người ta đi với người ta

Rượu nồng, pháo cưới, xe hoa, áo hồng

Chát chua, chua chát trong lòng

Tình chia hai ngả còn trông đứng ngồi

Nhìn nhau lần cuối rồi thôi

Giang đầu, giang vĩ xa xôi vô thường

Quay lưng chia biệt người thương

Bây giờ hai đứa ngược đường hiu hanh…

Xa nhau từ thưở tóc xanh

Bây giờ gặp lại tóc thành ánh kim

Tình xưa tưởng đã khuất chìm

Mà yêu thương cũ trong tim vẫn đầy…

              

 

            Nha Trang, tháng  05. 2026

                 LÊ KIM THƯỢNG

NGÀY XƯA TRỞ VỀ - THƠ LIÊN PHƯƠNG

 

Tranh Nguyễn Trung

NGÀY XƯA TRỞ VỀ Tháng hai xong mùa gặt Cánh diều tôi bay giữa trời xanh Tuổi thơ từ đó hanh hanh Màu vàng ấy  em cũng lớn dần bông hoa dại   Tôi thích thả diều trên cánh đồng  Mùi rạ rơm vươn vãi Hạt lúa ra mật ngọt ngon Cánh diều vì thế cỏn con  Tôi đang lớn đất ấp đầy hơi thở   Nắng dọi phương Nam Cánh diều tôi bay khắp miền châu thổ Tiếng đàn kìm theo bạn xuống Cà Mau Phà hết công việc của phà Để cây cầu Mỹ Thuận trắng phau Đâu đó vọng lên điệu cống hò vọng cổ   Xuống Vàm Cống Cần Thơ  Nhớ em bán mía tóc cài muôn thuở  Mời khách qua đường ai đó tình tang  Chàng thi sĩ nghèo thơ bụng trống oang Cầm bút vẽ lên mấy triền sông vắng   Có phải cánh diều Tôi đã buộc sợi dây thời lành lặng Đây mái nhà toa tỏa khói lam Lũy tre con đường nhỏ đàng hoàng Tiếng gà trưa thâm trầm nơi cuối xóm   Tám mươi năm  cõi đời người bận rộn Nắng chưa vơi  em nhớ thuở1 đi về Bóng chiều trôi giục giã hồn quê Lân lẫn dưới tàng mây chiều lảng đảng   Cánh diều kia  tôi mang cùng năm tháng Tuổi thơ đâu ? ký ức qua rồi Chiếc lá bên đường có lúc già thôi Tôi níu trên tay  bầu trời xanh ấm mãi   Cánh diều ơi ! Tôi nhớ đồng nhớ bãi Nhớ hàng cau che nắng ban trưa Bến sông đã biếc xanh vừa Tôi còn ru giấc ngày xưa trở về ...                         Sông Tiền, tháng tư mùa hạ 2026 LIÊN PHƯƠNG Nguồn : Thơ Văn Trần Yên Hoà