CHỮ TÌNH
1.
Mấy mùa mưa nắng, nắng mưa
Làm sao gặp được người xưa của mình
Làm sao quên được… “Chữ Tình”
Làm sao quên được bóng hình em xưa…
Con đò trong gió lưa thưa
Đón đưa, đưa đón sớm trưa đậm đà
Líu lo chim ríu rít ca
Hừng đông nắng mới chan hòa chứa chan
Nắng vàng ươm sợi tơ vàng
Như thơ, như mộng thênh thang quanh mình
Thương yêu hứa hẹn với tình
Bao nhiêu năm tháng chúng mình vẫn đôi…
Dỗi hờn nước mắt tràn rơi
Trong lòng ray rứt chẳng lời trách nhau
Buồn vui ngày ấy qua mau
Lời thề chung thủy ngàn sau không rời…
2.
Lời yêu đã hứa trọn đời
Tình xa, tình lỡ… rối bời chênh chông
Đã bao mùa cải trổ ngồng
Em đi xa lắm núi sông giang hà
Bây giờ hai đứa cách xa
Tình đầu ngày ấy đã qua mất rồi
Còn vầng trăng sáng giữa trời
Chứng minh thề hẹn một đời với nhau
Lời thề sao lại qua mau
Có người đi lạc cau trầu lạnh tanh
Xứ xa em có an lành
Có mong, có nhớ như anh bên này
Dẫu xa góc biển chân mây
Nhớ nhung vẫn cũ, vẫn đầy không vơi
Tình yêu như một trò chơi
Thắng thua, được mất… ai người được vui…
Nha Trang, tháng 01. 2026
LÊ KIM THƯỢNG
NHẠC… NỖI - MỘT THỜI… NỔI
Có người cho tôi là người hay “vạch lá tìm sâu”, nhưng tôi nhận mình là “vạch lá tìm sâu… nhạc” để bài hát được sạch sẽ, và ca sĩ hát cũng được “sạch miệng!”.
Những ngày đầu năm 2026, người ta bận rộn với những công việc năm mới và lo kiếm tiền để ăn Tết, vì đây là cái Tết đầu tiên của “Kỷ nguyên vươn mình”, còn riêng tôi, năm nay với những trận mưa “kỳ cục”, kéo theo những cái lạnh “kỳ lạ” nên tôi không vươn mình, mà “trân mình”!
Đọc cái tựa của bài viết này, xin lỗi, tôi nói lại cho rõ:
NHẠC… NỖI - MỘT THỜI…NỔI, là những ca khúc có chữ NỖI như:
-Nỗi niềm* (Tuấn Khanh)
-Nỗi lòng người đi*(Anh Bằng)
-Nỗi lòng*(Nguyễn Văn Khánh)
-Nỗi buồn duyên kiếp (Phượng Linh, tức nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông)
-Nỗi buồn hoa phượng*(Thanh Sơn-Lê Dinh)
-Nỗi buồn gác trọ*(Hoài Linh-Mạnh phát)
-Nỗi buồn đêm đông (Anh Minh)
-Nỗi buồn sa mạc (Tú Nhi-Tuấn Lê)
-Nỗi buồn Châu Pha*(Nhật Nguyệt Hồ, tức nhạc sĩ Lê Dinh)
-Nỗi buồn dâng hiến (Lê Uyên Phương)
…
Đó là những ca khúc một thời NỔI (tiếng).
Và những ca khúc nêu trên, có một thời NỔI lên nhưng những tượng đài trong lòng người nghe miền Nam của những năm xa lắc xa lơ… Bài viết, tôi đánh dấu (*) là những ca khúc nổi tiếng:
1-NỖI NIỀM (Tuấn Khanh):
“… Từng hạt sương khuya hoen đôi mắt biếc
Sau khi chia tay hôn anh một lần vội vã
Làm chiều không đi chân mây tím ngắt
Anh ơi, đêm nay em nghe trống vắng buồn tênh
Từng ngày trôi qua tim em héo úa
Đêm đêm theo mây len lén vào hồn tìm nhau
Tìm làn môi ngoan nồng nàn thắm thiết
Cho đêm không mơ con tim lẻ loi…”
2-NỖI LÒNG NGƯỜI ĐI (Anh Bằng):
“… Tôi xa Hanoi năm lên mười tám khi vừa biết yêu
Bao nhiêu mộng đẹp yêu thương thành khói tan theo mây chiều
Hanoi ơi nào biết ra sao bây giờ
Ai đứng trông ai ven hồ khua nước trong như ngày xưa
Tôi xa Hanoi năm em mười sáu xuân tròn đắm say
Đôi tay ngọc ngà dương gian tình ái em đong thật đầy
Bạn lòng ơi ngày ấy tôi mang cây đàn
Quen sống ca vui bên nàng giờ khóc tơ duyên lìa tan…”
3-NỖI LÒNG (Nguyễn Văn Khánh):
“… Yêu ai yêu cả một đời
Tình những quá khắc khe khiến cho đời ta
Đau tủi cả lòng vì yêu ai mà lòng hằng nhớ
Năm tháng trôi lạnh lùng hoài
Tình đó nhắc nhở luôn đến ta tình ai
Nhớ cả một đời
Tình yêu kia mà lòng nào quên…”
4-NỖI BUỒN HOA PHƯỢNG (Thanh Sơn-Lê Dinh):
“… Mỗi năm đến hè lòng man mác buồn
Chín mươi ngày qua chứa chan tình thương
Ngày mai xa cách hai đứa hai nơi
Phút gần gũi nhau mất rồi
Tạ từ là hết người ơi
Tiếng ve nức nở buồn hơn tiếng lòng
Biết ai còn nhớ đến ân tình không
Đường xưa hai đứa in bóng nay đâu
Những chiều hẹn nhau lúc đầu
Giờ như nước trôi qua cầu…”
5-NỖI BUỒN GÁC TRỌ (Hoài Linh-Mạnh Phát):
“… Gác lạnh về khuya con gió lùa
Trăng gầy nghiêng bóng cài song thưa
Nhớ ai mà ánh đèn hiu hắt
Lá vàng nhè nhẹ đưa
Tưởng như bước lê hè phố
Có người con gái buông tóc thề
Thu về e ấp chuyện vu quy
Kết lên tà áo màu hoa cưới
Gác trọ buồn đơn côi
Phố nhỏ vắng thêm một người…”
6-NỖI BUỒN CHÂU PHA (Nhật Nguyệt Hồ, tức nhạc sĩ Lê Dinh):
“… Nàng tên Châu Pha người sơn nữ bông hoa núi rừng
Đẹp xinh đơn sơ tình trong trắng cho đời ước mơ
Gọi tên nàng tên Châu Pha
Gọi tên nàng tên Châu Pha
Đôi mắt thơ ngây vương giọng nói thật hiền hòa
Ngờ đâu tâm tư nàng đã trót mang một nỗi buồn
Chiều mưa rơi rơi nàng hay đứng âm thầm nhớ ai
Hỏi sao ngày vui đã mất
Hỏi sao lệ tuông khóe mắt…”
Viết được một ca khúc mà người nghe “thuộc được, hát được”, “đứng được bền vững” trong lòng mọi người là thành công và hạnh phúc của người nhạc sĩ.
Một ca khúc dù ra đời rất lâu, nhưng nay hát lại, nghe lại vẫn thấy còn hợp thời, không bị lỗi thời, đó mới là ca khúc hay!
Một bài hát mới, khi ra đời được “tung hô vạn tuế”… nhưng một vài tháng sau nó đã bị bỏ lại phía sau, và vài năm sau hát và nghe lại, thấy… vô duyên! Loại nhạc này xuất hiện sau 1975… hơi bị nhiều?
Xin lỗi, nhạc “vô duyên” của những nhạc sĩ trẻ, những năm gần đây hơi bị nhiều.
Nếu tình trạng này kéo dài, không biết nền âm nhạc (ca khúc) sẽ đi về đâu?
Thẩm định một ca khúc hay dựa vào tiêu chí nào?
Một câu hỏi cần được trả lời để nhạc dở không còn tung hô thành nhạc hay?
6 ca khúc nêu trên là những ca khúc NỖI của một thời mà nhạc sĩ không mong mình NỔI, nhưng bây giờ nhạc COI, nhạc XEM, nhạc SỜ, nhạc ĐỤNG… NỔI hơn nhạc NỖI!
TRẦN HỮU NGƯ
(Boléro Xóm Gà, ngày 08.01.2026)
Sài Gòn xưa có biệt danh là “Hòn ngọc Viễn đông” không chỉ nói lên vẻ đẹp tráng lệ của một thành phố lớn của đất nước Việt Nam mà còn ám chỉ đây là trung tâm văn hóa, kinh tế của một vùng đất ở cực xa vùng Đông Nam Á, nơi đầu mối giao lưu hội nhập cực thịnh trên nhiều lãnh vực của khu vực và thế giới, trong đó có sự tụ hội của những dòng người lưu cư chọn Sài Gòn làm “quê hương” thứ hai từ một số nước mà nhiều nhất có lẽ là người Trung Hoa. Và trong số người lưu cư trên dòng thời gian và những bước ngoặc lịch sử ấy có một người Trung Hoa gốc Minh Hương nghèo khổ về sau nổi tiếng là một doanh nhân trên thương trường Sài Gòn lẫn khu vực Đông Nam Á với nhiều huyền thoại ly kỳ cho tới bây giờ, đó là Chú Hỏa tức Hui Bon Hoa, phiên âm tiếng Việt là Hứa Bổn Hỏa.
Chú Hỏa có lẽ là một trong số người Trung Hoa gốc Minh Hương rời bỏ đất nước di cư sang Việt Nam sinh sống khi người Mãn Thanh tiến vào Trung Nguyên thiết lập triều đình nhà Thanh cai trị đất nước Trung Hoa rộng lớn và tiêu diệt nhà Minh. Những người Trung Hoa đầu tiên này di cư tới Việt Nam và được chúa Nguyễn cho định cư ở Nam bộ từ thế kỷ 17. Hầu hết số người Trung Hoa đi cư đến Việt Nam ban đầu đều nghèo, chỉ hai bàn tay trắng và một số phận “tha phương cầu thực” với ước nguyện được yên thân nơi xứ người, tránh sự truy lùng của triều đình Mãn Thanh. Chú Hỏa cũng là một người mang số phận như vậy.
Chú Hỏa định cư ở đất Sài Gòn xưa và chọn nghề “hạ bạc” nhất trong các thứ nghề lúc bấy giờ mà giai tầng “thầy, thợ” đã là đẳng cấp phân chia ngôi thứ rõ rệt nhất trong đời sống xã hội, đó là nghề mua bán ve chai. Mỗi ngày chú Hỏa với bộ đồ đặc trưng của người Trung Hoa xưa, chiếc nón cói có đỉnh hình chóp, rộng vành, trên vai đôi quang gánh, chân dép lê lặn lội vào từng ngõ ngách của đất Sài Gòn cất tiếng rao bằng tiếng Việt giọng lơ lớ để mua ve chai, đồng nát. Nhưng chú Hỏa không giống những người mua ve chai đồng khác bình thường là mua về để lựa ra bán lại cho chủ vựa kiếm ít đồng lời mà do có ý chí vươn lên và đầu óc kinh doanh bẩm sinh của người Trung Hoa nên chú Hỏa tái chế thành những sản phẩm thiết yếu trong sinh hoạt hàng ngày để bán ra thị trường với đồng lời tăng gấp 4 lần theo kiểu “một vốn, bốn lời” và tích lũy cả vốn lẫn lãi để chuẩn bị phát triển kinh doanh, làm ăn lớn chứ không sống mãi với cái gánh ve chai và tiếng rao buồn trong hẻm nhỏ của một người Minh Hương xa xứ.
Nhiều huyền thoại kể rằng, trong những lần đi mua ve chai, đồng nát, chú Hỏa mua cả đồ cổ sành sứ, đồng, thau, bạc, vàng rất quý hiếm mà người trong các xóm lao động không hề biết giá trị thật, chỉ mang bán cho chú Hỏa với giá rất bèo của ve chai, đồng nát nên chú Hỏa đã vớ bở. Và trong một lần mua ve chai, chú Hỏa đã may mắn mua được một cái chuông cổ bằng đồng có lớp sơn đen bên ngoài để ngụy trang mà thật sự cái chuông cổ ấy được đúc bằng vàng khối mà người bán cái chuông không biết vì đây là vật dụng của gia đình truyền lại bị vất lăn lóc ở xó nhà họ muốn bán đi cho trống chỗ. Từ cái lần vớ phải “lộc trời cho” ấy chú Hỏa đã phất lên và dùng số vàng này hùn hạp làm ăn với một người Pháp mở hệ thống tiệm cầm đồ bình dân rồi tiến sang lãnh vực bất động sản, mua đất, xây nhà cho thuê không chỉ trên đất Sài Gòn mà còn ở khắp Nam kỳ Lục tỉnh.
Sau khi không còn làm ăn với người Pháp này này nữa, chú Hỏa rút vốn lại thành lập công ty riêng mang tên Công ty “Hui Bon Hoa và các con” đầu tư mạnh vào bất động sản, không chỉ xây nhà phố cho thuê mà còn xây các công trình lớn như bệnh viện, chợ, khách sạn, trường học, chùa chiền…Lúc bấy giờ chú Hỏa đã có trong tay tới 20.000 căn nhà phố cho thuê khắp Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định. Vô số công trình lớn còn tồn tại tới ngày nay như: Bảo tàng Mỹ thuật thành phố, khác sạn Majestic, Bệnh viện Từ Dũ, Trung tâm cấp cứu Sài Gòn, Nhà khách chính phủ, chùa Kỳ viên, khách sạn Palace, Long Hải… mà khách sạn Majestic xây xong năm 1925, được xem là một công trình kiến trúc đồ xộ, độc đáo thời ấy theo kiểu Pháp tới bây giờ sau bao lần chỉnh trang vẫn không thay đổi bao nhiêu.
Một trong những công trình vượt thời gian ấy là ngôi biệt thự chú Hỏa kiến trúc rất độc đáo theo hình chữ U với 99 cửa, hiện dùng làm Nhà Bảo tàng Mỹ thuật TP nằm ở khu đất vàng bao quanh bởi 4 con đường nhà phố sầm uất, buôn bán tấp nập ngay trung tâm quận 1 là Phó Đức Chính- Lê Thị Hồng Gấm-Calmette-Nguyễn Thái Bình. Riêng ngôi nhà này cũng có nhiều huyền thoại ly kỳ như một thời, trong tủ kính ở gian sảnh chính có đặt đôi quang gánh mua ve chai của chú Hỏa thời hàn vi, có một căn phòng…có ma, đó là cô con gái của chú Hỏa bị bệnh cùi do chết oan khuất nên không siêu thoát nên thường hiện ra trong đêm khuya trong bộ đồ trắng, xõa tóc dài đi dọc hành lang ngôi biệt thự hoặc gào khóc trong căn phòng trước kia cô đã sống…rồi lại có lời đồn đãi thỉnh thoảng người ta thấy chú Hỏa…hiện ra, vai gánh gánh ve chai đi loanh quanh trong khoảng sân rộng của ngôi biệt thự. Tất cả những tin đồn thổi, thêu dệt này càng làm tăng thêm sự ly kỳ bao quanh huyền thoại của một người Trung Hoa gốc Minh Hương nổi tiếng ở Sài Gòn xưa mang tên Hui Bon Hoa. Đặc biệt là tin đồn cô gái ma trong ngôi biệt thự chú Hỏa đã tạo cảm hứng cho một bộ phim mang tên “Con ma nhà họ Hứa” do hãng phim Dạ Lý Hương sản xuất với đạo diễn nổi tiếng Lê Mộng Hoàng chiếu trước năm 1975.
Nhưng có một điều không phải huyền thoại, mà là sự thật chú Hỏa xuất thân là người Trung Hoa di cư lánh nạn ngay trên quê hương mình tìm đất sống ở Sài Gòn và do chí thú làm ăn, biết tổ chức, điều hành công ty kinh doanh theo kiểu gia đình nhưng cực kỳ đoàn kết nên trở thanh một “doanh nhân” nổi tiếng với số tài sản kếch sù không chỉ để lại cho gia tộc mà còn góp phần làm nên một “góc cạnh” của Sài Gòn với những công trình xây dựng lớn còn tồn tại trong đời sống xã hội cũng như văn hóa của một thành phố mà ông đã chọn làm nơi ngụ cư, xem như quê hương thứ hai của mình cho đến ngày khuất bóng.
TỪ KẾ TƯỜNG
