TÌNH MƯA. -NHẠC LÊ HỮU NGHĨA ,LỜI HỒNG THUÝ

TÌNH  MƯA

Nhạc : Lê Hữu Nghĩa

Lời : Hồng Thúy

Bản phối & Vocal : Suno AI

Hình ảnh : ChatGPT

Video : Kling AI

Karaoke : Sayatoo software

Thực hiện : Lê Hữu Nghĩa

OLA, LOS CABOS - KÝ SỰ DU LỊCH CỦA PHAN NI TẤN

 OLA, LOS CABOS

Ola là tiếng chào hỏi thân mật bằng tiếng Tây Ban Nha được dùng ở Mễ, nhất là trong các nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ mát hoặc ở phi trường quốc tế Los Cabos.

Los Cabos nằm ở cực nam của bán đảo Baja California, là miền đất cuối cùng của Mễ Tây Cơ, giống như đất mũi Cà Mau của Việt Nam. Phía tây Los Cabos là biển Thái Bình Dương hùng vĩ. Phía đông là Vịnh California. Đứng trên bãi biển Cortez của biển Thái Bình Dương nhìn qua… bên kia bờ xa thăm thẳm, xa diệu vợi, xa mút tầm mắt, xa đến nỗi cho dù tôi có phép "cân đẩu vân" của Lão Tôn cũng không bao giờ bay tới, đó là quê nhà bỏ lại của tôi: Việt Nam.

Los Cabos nổi tiếng với nhiều bãi biển tuyệt đẹp mang biểu tượng Blue Flag là bãi biển xanh được thế giới công nhận, như Palmilla, Santa Maria, El Médano, Playa Dorada, Sunset Beach… Mặc dù Cana San Lucas Beach, bãi biển chính, lôi cuốn của thị trấn Cabo San Lucas nhưng với tôi, biển Playa El Chileno là thích thú hơn cả, sóng êm, biển lặng, nước trong vắt, chúng tôi bơi lội cùng đàn cá biển lớn, nhỏ, đủ màu sắc thân thiện bu chung quanh trông rất vui mắt.

Los Cabos là tên gọi chung của hai thị trấn Cabo San Lucas và San Jose del Cabo. Riêng trung tâm Cabo San Lucas có bến du thuyền (The Marina) nổi tiếng đứng thứ 2 trên thế giới sau Monaco. Bến chứa hàng ngàn du thuyền đắt giá, có lối đi bộ ven biển (boardwalk) người người nhộn nhịp ngược xuôi trong tiếng cười nói hòa với tiếng nhạc địa phương rặt Mễ phát ra từ trong các nhà hàng, quán bar đông khách.

Cabo San Lucas còn có Cổng Vòm (The Arch), một kỳ quan núi đá thiên nhiên độc đáo xâm thực bởi thời gian, thủy triều và gió biển. Nhìn từ xa Cổng Vòm trông giống như con khủng long Tyrannosaurus Rex đã hóa thạch. Lâu rồi, có lần tôi đọc ở đâu đó, có người theo chủ nghĩa duy vật biện chứng gọi Cổng Vòm này là Cổng Dục Vọng. Thiệt là một ý nghĩ ngộ nghĩnh mà… siêu việt.

Ngoài ra, tại vùng biển Cabo San Lucas thường xuất hiện cá voi nhưng đáng tiếc chúng tôi không được chứng kiến tận mắt.

Khác với Canada… của tôi, nghĩa là hoàn toàn trái ngược với bốn mùa xuân hạ thu đông của Xứ Tuyết, khí hậu Địa Trung Hải của Los Cabos ôn hòa, nắng ấm quanh năm, bầu trời quang đãng, dù là mùa đông cũng không bao giờ thấy tuyết. Mà nói tới tuyết thì chao ôi, cái tinh thể tuyết vô hậu của Canada dù nhỏ xí 0.1mm cũng từng làm chúng tôi sợ hãi vì lạnh cóng cả thân xác, teo tóp cả linh hồn. Hihi.

Ở Mỹ có Los Angeles, thành phố của thiên thần (và địa ngục) thì ở Mễ có Los Cabos là thành phố của cây

xương rồng, của núi đồi và biển cả. Nơi nào có đất là nơi đó có xương rồng mọc từ trăm năm. Nhưng cây cọ không phải là quê hương của Mễ Tây Cơ. Nhà nước Mễ đã mua từ Mỹ với giá 10,000 USD một cây cọ vận chuyển về nước trồng làm kiểng cho đẹp thành phố. Từ đó, cũng như xương rồng, nơi nào có đất là có hàng triệu cây cọ xòe nhánh xanh tươi.

Ở Los Cabos có hai khu vực phân chia một cách rõ rệt bằng một con đường đất gồ ghề bụi bậm gợi lên sự tương phản khác biệt rất lớn không chỉ ở tiền bạc mà còn ở phong cách đấu tranh cho cuộc sống giữa giới giàu và nghèo.

Đặc biệt nhất ở Los Cabos là cộng đồng Quivira, một khu vực rộng khoảng 800 mẫu, là một khu vực riêng biệt dành cho những dân cư khá giả và cho những du khách thụ hưởng nơi nghỉ mát đẳng cấp thế giới. Quivira nổi tiếng với nhiều sân golf, nhà hàng và câu lạc bộ bãi biển cũng như các resort sang trọng bao gồm nhiều tiện nghi cao cấp thuộc Pueblo Bonito như Pueblo Bonito Pacifica, Sunset Beach, Turtle Beach và các khu biệt thự Montecristo, Mavila, Alva, Copala, St. Regis Los Cabos, Coral nhìn ra biển Thái Bình Dương.

Cách kiến trúc nhà cửa, biệt thự ở Quivira, mỗi nơi đều độc đáo theo cách riêng nhưng toàn bộ kiến trúc hầu hết đều dùng tông màu trắng (có chỗ pha chút màu nâu non hoặc vàng lợt) được cất theo hình khối lập phương (cube) tạo nên một vẻ đẹp vuông vức mạnh mẽ và độc đáo; mái nhà cũng lợp ngói âm dương nhưng lài lài, thoai thoải ở góc 18 độ so với mặt đất.

Đến Los Cabos vào giữa tháng cuối năm 2025, chúng tôi theo vợ chồng đôi bạn trẻ sui gia Phạm Cương Lan về khu condo Mavila thuộc quần thể Quivira. Dãy condo bốn tầng lầu ở đây trông rất sang trọng, sạch sẽ và thoải mái. Đứng ở sau nhà nhìn ra xứ sở trùng điệp rừng cây xương rồng và biển cả thực sự là nơi trú ngụ cho tâm hồn bình an.

Công nhận Quivira Los Cabos, nơi giao thoa giữa sa mạc và biển cả lại dựng nên một vị trí đắc địa cung cấp lối sống cộng đồng dân cư sang trọng mang tấm vóc quốc tế. Đi thong thả, không gấp, tôi thong dong đạp lên sự giàu có, nức đố đổ vách của lãnh địa Quivira Los Cabos mà cảm thấy ngợp. Thật ra tôi cũng… giàu có thua ai đâu nhưng mà giàu chút chữ chút nghĩa để ghi xuống đôi dòng cho vui nhà vui cửa đầu năm đó thôi. Năm mới mà.

Tóm lại, Mexico với những di tích cổ đại như Kim Tự Tháp Chichen Itza, tàn tích Tulum, biển đảo Cancun, Isla Mujeres, thác nước hóa thạch Oaxaca, Costa Maya, Cozulel…, Los Cabos là một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất ở Mexico, miền đất đáng yêu với những bãi biển tuyệt đẹp, những khu resort thanh bình cao cấp trên thế giới.

PHAN NI TẤN

BÀI KỆ : BÌNH THƯỜNG THỊ ĐẠO : XUÂN CA - TUỆ KHAI THIỀN SƯ , ĐỖ CHIÊU ĐỨC DIỄN NÔM

 

Bài kệ : 

                  Bình Thường Thị Đạo :  

                                  XUÂN CA

       TUỆ KHAI THIỀN SƯ 慧開禪師（1183—1260）người đất Tiền Đường thuộc Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang). Tục tánh họ Lương, tên chữ là Vô Môn 無門. Mẹ là Tống Thị. Ông sanh vào năm Thuần Hi thứ mười đời Tống Hiếu Tông, mất năm Cảnh Định nguyên niên đời Tống Lý Tông. Thọ 78 tuổi. Lúc nhỏ được thầy Thiên Long Quăng hòa thượng thế độ xuất gia. Ông đi khắp danh sơn và các đạo tràng trong thiên hạ để tầm sư phỏng đạo, trao dồi Phật pháp Thiền tông, nhưng suốt đời vẫn không ngộ nhập được Phật Pháp Tam Tạng.

      VÔ MÔN QUAN tên đầy đủ là "THIỀN TÔNG VÔ MÔN QUAN 禪宗無門關", là một quyển Thiền Kinh do VÔ MÔN TUỆ KHAI THIỀN SƯ 無門慧開禪師 cùng với đệ tử là TÔNG THIỆU 宗紹 biên soạn. Thời gian biên soạn là vào mùa hè năm Thiệu Định Nguyên niên (1228) khi ông được mời đến Đông Gia Long Tường Tự cùng chúng tăng thuyết giảng về những cơ duyên của Phật Tổ khai thị thiền tâm tập hợp lại mà biên soạn nên. VÔ MÔN QUAN gồm có 48 bài kệ, dưới đây là bài thứ 19 trong 48 bài kệ đó. Có tựa là《VÔ MÔN QUAN 無門關· Bình Thường Thị Đạo 平常是道》tức 即《XUÂN CA 春歌》:

                春歌                        XUÂN CA

          春有百花秋有月，   Xuân hữu bách hoa thu hữu nguyệt,

          夏有涼風冬有雪。   Hạ hữu lương phong đông hữu tuyết.

          若無閒事掛心頭，   Nhược vô nhàn sự quải tâm đầy,

          便是人間好時節。   Tiện thị nhân gian hảo thời tiết.

          善是青松惡是花，   Thiện thị thanh tùng ác thị hoa,

          看看眼前不如它。   Khán khan nhãn tiền bất như tha.

          有朝一日遭霜打，   Hữu triêu nhất nhật tao sương đả,

          只見青松不見花。   Chỉ kiến thanh tùng bất kiến hoa.

          面上無嗔是供養，   Diện thượng vô sân thị cúng dường,

          口裡無嗔出妙香。   Khẩu lý vô sân xuất diệu hương.

          心中無嗔無價寶，   Tâm trung vô sân vô giá bảo,

          不斷不滅是真常。   Bất đoạn bất diệt thị chân thường.

          佛在靈山莫遠求，   Phật tại Linh sơn mạc viễn cầu,

          靈山只在汝心頭。   Linh sơn chỉ tại nhữ tâm đầu.

          人人有個靈山塔，   Nhân nhân hữu cá Linh sơn tháp,

          好向靈山塔下修。   Hảo hướng Linh sơn tháp hạ tu.

                       無門慧開禪師                                     Vô Môn TUỆ KHAI THIỀN SƯ

             

* Nghĩa bài kệ :

                SỐNG BÌNH THƯỜNG TỨC LÀ ĐẠO ĐÓ

                         Bài Ca Mùa Xuân

      - Mùa xuân thì có trăm hoa còn mùa thu thì có trăng, còn...

      - Mùa hạ thì có gió mát còn mùa đông thì có tuyết rơi.

      - Nếu không có chuyện tào lao (nhàn sự) nào đó vướng bận ở trong lòng, thì...

      - Mùa nào cũng là thời tiết tốt của nhân gian cả !

      - Thiện (tốt) là thông xanh, Ác (xấu) là hoa,

      - Trước mắt nhìn chúng thì như thông chẳng bằng hoa. Nhưng ...

      - Trong một sớm của một ngày nào đó bị sương rơi nặng hạt, thì...

      - Chỉ còn thấy có thông xanh mà chẳng thấy hoa đâu nữa (bị sương dùi dập mất rồi!).

      - Trên mặt không lộ vẻ sân hận là đã cúng dường cho Phật Pháp Tăng rồi đó,

      - Mở miệng không nói lời sân hận thì miệng mồn sẽ thơm tho kỳ diệu.

      - Trong lòng không có mối sân hận ai thì chính là của qúy vô giá đó.

      - Cứ giữ mãi như thế không dừng không dứt, tức là chân vô thường rồi đó.

      - Phật ở tại Linh sơn khỏi phải đi đâu cầu cạnh chi cho xa xôi, mà...

      - Linh sơn chỉ ở tại trong tim trong lòng của ngươi đó. Vì...

      - Mỗi người đều có một cái Tháp Linh sơn cả, nên...

      - Tốt nhất là cứ tu dưới cái Tháp Linh sơn của chính mình đi !

* Diễn Nôm : 

                   BÌNH THƯỜNG THỊ ĐẠO (XUÂN CA)

                   Xuân có trăm hoa thu có trăng,

                   Hè thì gió mát đông tuyết giăng.

                   Nếu lòng thanh thản không vương vấn,

                   Đều thời tiết tốt của nhân gian.

                   Thiện là thông xanh, ác là hoa,

                   Trước mắt ngắm nhìn nó thua ta.

                   Một buổi sáng ngày sương trĩu nặng,

                   Thông xanh còn đó, chẳng còn hoa !

                   Mặt chẳng sân si ấy cúng dường,

                   Miệng không sân hận ngát hoa hương.

                   Lòng không sân hận là vô giá,

                   Không dừng không dứt quả vô thường.

                   Phật ở Linh sơn cầu chi xa,

                   Linh sơn ở tại trái tim ta.

                   Mỗi người đều có Linh sơn tháp,

                   Hãy cứ gắng tu dưới tháp nhà !

    Lục bát :

                  Xuân có hoa, thu có trăng,

                  Hè thì gió mát, đông rằng tuyết rơi.

                  Không điều vướng bận tim tôi,

                  Mùa nào cũng đẹp với người thế gian.

                  Thiện có thông, ác có hoa,

                  Ngắm xem trước mắt nó ta thế nào ?

                  Một hôm sương sớm phủ cao,

                  Thông xanh còn đó nhưng nào thấy hoa !

                  Mặt chẳng giận là cúng dường,

                  Miệng không sân hận ngát hương diệu kỳ.

                  Lòng không hận, qúy kể chi,

                  Không dừng không dứt chính quy vô thường.

                  Phật ở Linh sơn, cầu chi xa,

                  Tháp Linh sơn tại tim ta đó mà.

                  Linh sơn chính trái tim ta,

                  Gắng mà tu dưới Tháp nhà Linh sơn !

                                                      Đỗ Chiêu Đức diễn Nôm.

   

                                                           杜紹德

                                                        ĐỖ CHIÊU ĐỨC

CẦU DỪA QUA TRÁI TIM QUÊ - TỪ KẾ TƯỜNG

 CẦU DỪA QUA TRÁI TIM QUÊ

Ở Đồng bằng sông Cửu long do đặc tính vùng miền nên có rất nhiều kênh rạch, thậm chí nhiều vùng sâu, vùng xa kênh rạch chằng chịt. Để nối liền giao thông thủy, bộ ở những nơi được ví von là “ khỉ ho, cò gáy” chẳng còn cách nào khác, người dân quê tôi tùy theo phương tiện sẵn có ở địa phương mình mà chọn “nguyên liệu” gỗ để bắc cầu. Ở miệt U Minh thì dùng cây tràm để làm cầu qua xẻo, qua rạch, ở miệt trên nữa như An Giang, Vĩnh Long thì làm cầu tre, nhưng ở Tiền Giang hoặc Bến Tre, đặc biệt là Bến Tre thì phổ biến làm cầu dừa vì Bến Tre nổi tiếng xứ Dừa, đi đâu cũng gặp cây dừa. Nhưng xin nói rõ, đây là cây dừa trái to, cho cơm ép lấy dầu chứ không phải cây dừa nước mọc thành bụi, um tùm cũng có trái mà trái nhỏ, có cơm mỏng, ăn chơi, lá dùng để lợp nhà, dừng vách.

Do đặc điểm ở Bến Tre hầu hết đều là nhà vườn trồng dừa, có nhiều thớt vườn rộng mênh mông hàng chục mẫu, trong vườn có nhiều bờ dừa nối tiếp nhau, bờ này cách bờ kia một con mương rộng nên muốn đi qua mương vườn phải bắc cầu và không còn gì tiện lợi hơn, dừa sẵn trên bờ cây nào già lão, cao ngất nghễu, ít trái hoặc dừa bị đuôn ăn, bom đạn chém chủ vườn hạ xuống… làm cầu. Nếu là cầu qua kênh rạch thì để nguyên cả cây dừa và thường là cầu đôi, tức hai cây dừa bắc song song sát vào nhau cho dễ đi. Nếu là cầu bắc qua mương vườn, qua con xẻo thì phải cưa cây dừa làm hai, ba đoạn tùy theo khoảng cách con mương, con xẻo dài hay ngắn.

Cây dừa mọc thẳng đứng, suôn, bền chắc, càng lầu năm càng dẻo dai nên có rất nhiều công dụng mà hai công dụng chính là làm cột nhà và làm cầu. Nhưng đặc biệt, cây dừa khi làm cột nhà thì thợ mộc phải chành vỏ, bào láng. Nếu dừa lão, nổi nhiều vân, màu sắc khác nhau khi được bào láng làm cột nhà sẽ rất đẹp và nếu được ngâm dưới bùn vài ba tháng vớt lên làm cột nhà thì bền chắc hết ý. Nhưng cây dừa dùng bắc cầu thì để nguyên cả vỏ, và cầu dừa bắc qua mương vườn thường là cầu chiếc, ít ai bắc cầu đôi. Chính vì đặc điểm này nên mới có bài hát “cây cầu dừa” của một nhạc sĩ mang âm điệu dân ca Nam bộ, có lẽ cảm tác từ mối tình của chàng trai thành phố và cô gái miệt vườn khi chàng trai thành phố theo cô gái miệt vườn về thăm quê bước qua cây cầu dừa mùa mưa.

Đúng thế, chẳng đợi tới mùa mưa cầu dừa mới trơn trợt, ai không quen đi thường, nắm được bí quyết, kinh nghiệm bước chân trên cầy cầu dừa thì dễ té xuống mương vườn. Bởi vì chỉ cần một vài người chân lấm bùn sình đi qua cầu dừa trước, người đi sau sẽ lãnh đủ vì dấu chân người đi trước sẽ để lại bùn bám trên cây cầu dừa trơn… hơn bị đổ nhớt hay bôi mỡ. Ai bước lên sẽ té ngay mà không có cách nào chống đỡ. Kinh nghiệm của tôi từ thuở nhỏ ở quê đi cầu dừa mùa mưa trơn trợt là đi chân... hai hàng, bước thật nhanh qua bên kia đầu cầu sẽ không bị té. Người lớn không có kinh nghiệm đi qua cầu dừa do sợ sẽ đi thật chậm, đi kiểu người mẫu trên sàn diễn bắt tréo chân trước, chân sau sẽ té ngay từ bước chân đều tiên.

Cầu dừa đối với nhiều người ở miệt vườn chắc chắn có không ít kỷ niệm. Lúc tuổi nhỏ qua cầu dừa để tới trường học, lớn lên phụ ba mẹ vác lúa qua cầu dừa tới nhà máy chà gạo. Lớn hơn nữa ở tuổi yêu đương, biết hò hẹn thì nam, nữ rũ nhau ra cầu dừa ngồi ngắm trăng sáng lên trong vườn và… thề hẹn cũng dễ, khi nhìn xuống mặt nước thấy vầng trăng lung linh lúc vỡ ra, lúc ráp lại nguyên vẹn tha hồ cho trí tưởng tượng… phiêu linh mà nghĩ ra trăm lời thề non, hẹn biển. Nhưng với tôi, thời tuổi nhỏ, cầu dừa là nơi tắm rạch tuyệt cú mèo. Tắm rạch không đứa nào tắm một mình mà rũ cả đám bạn cùng trang lứa đợi cho nước lớn đầy vào buổi trưa kéo nhau ra rạch, đứng trên cầu dừa “bông nhông” xuống nước với nhiều tư thế khác nhau: khum người bổ thẳng xuống như ếch phóng, nhún chân lấy đà lộn nhào như làm xiếc, nhảy xuống theo chiều thẳng đứng mà phần lưng quay ra mặt nước…

Nhưng có lẽ thú vị nhất là ngồi trên cầu dừa thòng hai chân xuống mặt nước đang đổ vào rạch, vào mương trong những đêm trăng sáng để câu cá chốt đêm. Cá chốt ăn câu khi nước “nhữn lớn”, trên mặt nước nổi váng phù sa màu mỡ gà mà dân miệt vườn thường gọi là “nổi màng màng” cho đến khi nước đứng, tức lúc nước đã lớn đầy. Sau đó thì tuyệt nhiên, chẳng còn con cá chốt nào ăn câu dù có câu với cần không lưỡi như Khương Tử Nha câu cá chờ thời. Đặc biệt, ban ngày cá chốt ăn mồi tép phơi “một nắng”, nhưng ban đêm ít ăn mồi tép mà mồi câu cá chốt đêm tuyệt cú mèo là con hà. Loài này thân dẹp như cọng lác chẻ nhỏ, da láng bóng, màu nâu, có con dài đến 10cm, ở sâu trong lớp bùn dẻ dưới chân bụi lúa, gốc rạ trên đồng ruộng nước lợ. Muốn bắt phải thọc cả hai bàn tay sâu vào gốc rạ bứng lớp đẩt bùn dẻ lên rồi bắt từng con bỏ vào lon sữa bò có sẵn một lớp bùn nén chặc. Thứ mồi này rất nhạy để dụ cá chốt ăn câu vào ban đêm.

Người thành phố khi về quê chơi muốn đi qua cầu dừa mùa mưa dính bùn trơn trợt phải làm sao cho khỏi té ngã? Có một vài bí quyết nhỏ, đồng thời cũng là kinh nghiệm. Trước hết phải lột giày, lột dép, bỏ guốc cao gót cầm tay, quần xắn ống lên cao, đứng lên đầu cầu theo thế nghiêng chân trái làm chuẩn, bàn chân phải sát vào bàn chân trái cố gắng giữ thăng bằng từ hai bàn chân rồi nín thở, lấy trớn… tuột một cái thật nhanh qua đầu cầu bên kia, bảo đảm không té ngã dù cầu rất trơn. Kinh nghiệm thứ hai: bước thẳng lên đầu cầu theo tư thế hai chân đi… hai hàng, mặt nhìn thẳng, hai gang chân làm điểm tựa, bám sát lớp vỏ gồ lên của cây cầu dừa từng đoạn và mạnh dạn bước qua, đi theo cách này sẽ không té ngã lộn mèo xuống mương, xuống rạch.

Không cứ gì dân miệt vườn, người thành phố nếu có dịp về quê sẽ rất thú vị nếu được bước chân đi qua cây cầu dừa. Dù cầu dừa bắc qua con mương ngắn hay con xẻo, con rạch rộng dài, và dù có trơn trợt đến đâu hãy cứ xem đây là sự thử thách, sự khám phá mới mẻ. Khi đã chinh phục được… cây cầu dừa miệt vườn rồi thì có thể bước qua bất cứ một cây cầu nào cũng sẽ thấy rất dễ dàng. Đặc biệt là khi thử thách này được đặt vào một thanh niên thành phố từ một cô bạn gái ở miệt vườn. Nếu anh bước qua được cây cầu dừa trơn trợt mùa mưa mà không té ngã thì xem như đã bước tới được trái tim cô ấy vậy.

TỪ KẾ TƯỜNG

TỜ LỊCH ĐẦU NĂM - THƠ ĐỖ CHIÊU ĐỨC, PHƯƠNG HOA

 Xướng :

TỜ LỊCH ĐẦU NĂM

Tờ lịch đầu năm cảm khái nhiều,

Có thêm năm nữa để thương yêu.

Cám ơn trời đất thương bao biện,

Tạ hết người đời giúp bấy nhiêu.

Nhân ái tương thân đôi lúc khó,

Khoan dung tương trợ biết bao điều.

Cầu mong Bính Ngọ thêm đoàn kết,

Mã đáo... thương yêu, cảm khái nhiều !

                         ĐỖ CHIÊU ĐỨC

                         01-02-2026

XÉ LỊCH ĐẦU NĂM

(Kính cẩn họa cùng thầy Đồ)

Đầu năm xé lịch xuyến xao nhiều 

Liệu thế giới này vẫn đáng yêu?

Mây trải gấm hòa xinh biết mấy

Núi chào hoa dệt đẹp bao nhiêu

TÂN NIÊN nhân loại thêm hoàn hảo

TẾT MỚI trần gian tốt mọi điều

Cầu nguyện nhà nhà luôn hạnh phúc

Tình thương gắn kết tỏa lan nhiều…

        PHƯƠNG HOA

         - JAN 2, 2026

        

MỒNG TƠI - THƠ LÊ KIM THƯỢNG

 

MỒNG   TƠI

 

1. 

 

Xa rồi… nhớ mãi miền quê

Con tim thao thức nhớ về…”Ngày xưa…”

Mồng tơi, rau má, canh cua

Cải ngồng, cà pháo muối dưa cơm chiều

Ruộng đồng hôm sớm bao điều

Mẹ Cha chăm chút bao nhiêu cho vừa

Ngày dài không quản sớm trưa

Đông về rét buốt, nắng mưa trưa hè

Quê chiều rộn rã tiếng ve

Đôi bò thong thả kéo xe trên đồng

Bên núi rừng, bên dòng sông

Mùi quê, mùi đất bềnh bồng tỏa hương

Thân gầy nhuộm nắng, nhuộm sương

Cái cò lặn lội thân thương trên đồng

Khi mưa gió, lúc bão giông

Mẹ hiền gian khổ lo chồng, lo con… 

 

2. 

 

Quê nghèo tình nghĩa sắt son

Dẫu đi xa xứ lòng con nhớ hoài

Nhớ Cha Mẹ … những hôm mai

Áo pha màu đất, đường dài nón tơi…

Chiều đi chầm chậm không lời

Về miền xa vắng cuối trời hoàng hôn

Cuối ngày bóng ngã cuối thôn

Sương mờ nhẹ phủ lạnh hồn cỏ cây

Hồn tôi… ước mộng đong đầy

Hồn tôi… neo giữ nơi này người ơi

Quê hương xa cách phương trời

Nỗi niềm thương nhớ đầy vơi chòng chành…

Thảo thơm hương bưởi, hương chanh

Tình làng nghĩa xóm rách lành có nhau

Nắng chiều vàng đỉnh ngọn cau

Mẹ ngồi têm một cơi trầu… đợi con…

 

 

                       

              Nha Trang, tháng  01. 2026

                  LÊ KIM THƯỢNG

CẦU TRE LẮT LẺO GẬP GHỀNH - TỪ KẾ TƯỜNG

 CẦU TRE LẮT LẺO GẬP GHỀNH

Người ở thành phố tất nhiên không thấy một loại cầu bắt qua mương, qua kênh, qua rạch … gọi là cầu tre. Nhưng người ở thôn quê hoặc người ở thành phố gốc quê dĩ nhiên đã biết hoặc từng đi trên những cây cầu tre này. Cầu tre tất nhiên được làm bằng tre, có hai loại tre gai hoặc tre mạnh tông. Loại cây lá nhỏ, cành nhánh rậm rạp, mọc thành bụi được trồng làm hàng rào quanh nhà ở thôn quê ngày xưa.

Tre để bắc cầu là loại tre già, lớp vỏ ngoài của thân cây tre đã ngả màu ửng vàng, rất cứng, bền chắc. Người ta đốn xuống bắc qua kênh, rạch, mương vườn để tiện việc lưu thông cho người đi bộ ở miệt rẫy, miệt vườn. Thường cầu tre được bắc sóng đôi, hai cây tre sát nhau cho dễ đi. Nếu kênh, rạch rộng, hai bờ xa, cầu tre phải bắc nối nhau hai nhịp, hoặc ba nhịp, mỗi nhịp có hai cây tre đóng sâu xuống đáy rạch, đáy kênh chéo nhau để làm giá đỡ cho nhịp cầu và thêm tay vịn cho người đi khỏi té ngã, nhất là vào mùa mưa, bùn sình trơn trợt.

Hình ảnh cây cầu tre gắn liền với kỷ niệm, ký ức tuổi thơ của đời người nên đã đi vào ca dao, vào câu hát ru em trước khi có những bài hát nói về nét đẹp của cầu tre. Mấy câu ca dao, điệu ví ngày xưa đã trở thành bài hát ru em nói về hình ảnh của cây cầu tre ai cũng biết:

“Ví dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi

Khó đi mẹ dắt con đi

Con đi trường học, mẹ đi trường đời”.

Khổ thơ lục bát xuất phát từ dân gian theo cách truyền khẩu này mang đầy hình ảnh và tình tự của người mẹ thuần Việt ngày trước ngồi bên cánh võng hát ru con ngủ đã theo tôi qua hết tháng năm dài tới nay đã hơn nửa đời người. Mỗi lần nhớ đến, nghĩ đến tâm hồn tôi luôn rung động một cách sâu sắc, mãnh liệt. Cầu ván thì quá sang trọng, chắc chắn phải đóng đinh rồi, còn cầu tre không thể đóng đinh mà phải buộc dây, có khi là dây thừng, có khi lấy dây mây ven bờ rạch, bờ kênh để cột, vì cầu tre chiếc (một cây tre) hay cầu tre đôi (hai cây tre bắc song song) luôn chông chênh theo vị thế từ bờ rạch, bờ kênh bên này nhỏng cao lên, khoảng giữa dòng nước chảy xiết và thấp dần xuống sát bờ rạch, bờ kênh bên kia.

Cầu tre không thể bắc chõng chơ trên dòng nước vì nó lắt lẻo, rất khó đi, nhất là vào mùa mưa, chân lấm bùn leo lên cầu tre dễ té do trơn trợt. Cầu tre phải có tay vịn, và người đi trên cầu tre bước đi luôn gập ghềnh, xiêu vẹo, chông chênh và đó là hình ảnh người mẹ đơn thân nuôi con giữa xã hội phong kiến, một mình dắt con đi qua năm tháng, có đoạn phải đi trường học, có đoạn phải đi trường đời, nó giống như những người mẹ quê nhọc nhằn bước qua những đoạn cầu tre. Nếu một người đàn ông có trái tim nhạy cảm, nghĩ thấm sâu hơn chắc chắn sẽ ngậm ngùi rơi nước mắt về người phụ nữ và đứa con thơ mình đã bỏ rơi trên hai đoạn đường đó với mấy nhịp cầu tre lắt lẻo.

Có lẽ bị ám ảnh bởi bài hát ru em này từ ngày thơ ấu khi mẹ tôi hát ru tôi ngủ, rồi tới những đứa em tôi sau đó ở căn nhà lá bên sông nơi quê ngoại nên bây giờ mỗi lần về quê tôi thường đi sâu vào các thớt vườn dừa để qua một con rạch, để được đi lại mấy cây cầu tre lắt lẻo đầy hình tượng và cảm xúc dạt dào kia. Nhưng ngay cả quê làng tôi, được xem là nghèo nhất của mảnh đất quê nghèo nhiều sông rạch, kênh mương cầu tre cũng rất hiếm. Hầu hết những cây cầu tre xưa mà tôi từng đi qua thưở ấu thơ, có thể là đi học, đi chơi, đi câu cá, đi hái bần, đi soi cua, soi ếch ban đêm, đi tắm vào buổi trưa, buổi chiều…đều đã được thay bằng cầu đúc bê tông xi măng. Con rạch Cầu Lộ và rạch Xẻo Bần, Xẻo Lá nối hai xã Phú Vang-Lộc Thuận có hai cây cầu ván ngày xưa, giờ cũng có cầu bê tông rộng rãi, khang trang, xe ô tô con chạy qua được.

Tìm mãi, đi mãi theo những lối mòn lúc nhớ lúc quên, cuối cùng tôi cũng đến được con xẻo ngày xưa qua nhà cô bạn gái học cùng lớp thời tiểu học. Và chỉ ở đây, một vùng sâu, vùng xa sau khi băng qua không biết bao nhiêu thớt vườn dừa bạt ngàn mới thấy sót lại một cây cầu tre bắc qua con xẻo dừa nước gọi là Xẻo Lá xen lẫn những cây bần rậm rạp đang mùa bông trắng xóa. Cây cầu tre bắc qua xẻo, bên kia là ngôi nhà của cô bạn gái, giờ lợp mái tôn fipro xi măng thay cho mái lá, tường gạch không tô, một gian nới rộng thành ba gian. Nhưng cây cầu tre thì vẫn như cũ, chỉ một cây tre đơn chiếc gá vào hai cây trụ chống bắt chéo hình tam giác giữa dòng nước. Rồi từ đó, một cây tre đơn chiếc khác nối tới bờ xẻo bên kia.

Tôi bước chậm đi qua, tay nắm chắc thanh vịn, rất chậm, vô cùng cẩn thận, không phải vì sợ té xuống nước mà vì sợ mau qua khỏi cây cầu tre lắt lẻo. Ừ, quả đúng như câu hát ru em, từ ngày mẹ hát đưa tôi, đưa em tôi ngủ trên cánh võng tuổi thơ cho tới bây giờ, cầu tre luôn lắt lẻo.

Nhưng cầu tre qua xẻo dừa nước lưa thưa, tán bần rợp trời hoa trắng càng lắt lẻo hơn khi tôi bước trở về. Cô bạn nhỏ ngày xưa thời tiểu học đã có chồng Đài Loan, đang ở Cao Hùng. Ngôi nhà giờ chỉ còn ông bà già và đứa em trai tàn tật bẩm sinh không nói được chỉ ú ớ khi nhận ra tôi là người quen và chỉ tay ra cây cầu tre bắc qua xẻo gục gặc đầu ú ớ chẳng biết nói gì, nhưng dáng chừng rất xúc động.

Tôi bước qua cây câu tre lắt lẻo, lần này lắt lẻo cả đôi chân. Tôi bước nhanh hơn để mau qua khỏi cây cầu kỷ niệm.

“Ví dầu cầu ván đóng đinh

Cầu tre lắt lẻo gập gềnh khó đi

Khó đi mẹ dắt con đi

Con đi trường học mẹ đi trường đời”

TỪ KẾ TƯỜNG