BLOG CỦA NHÃ MY: TRẦN HỮU NGƯ

Hiển thị các bài đăng có nhãn TRẦN HỮU NGƯ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Ba, 28 tháng 10, 2025

TÌNH SẦU BIÊN GIỚI - TRẦN HỮU NGƯ

TÌNH SẦU BIÊN GIỚI

   Những bài hát hay trước 1975 ở miền Nam nhiều quá! Nhớ sao hết được! 
   -Tôi không phải là Tề-Thiên-Đại-Thánh nên không nhớ hết ( bắt chước một câu nói gần đây của… ai đó, mà bỗng dưng tui quên tên!)

   Có thể nhớ nhạc sĩ, còn hằng ngàn bài hát thì làm sao mà nhớ hết? Chỉ riêng nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ thôi, cũng không thể nào nhớ những ca khúc của ông, mặc dù có rất nhiều bài hát của ông  đã được toàn dân cất cao và vang  xa trong những ngày miền Nam Chiến tranh mỗi ngày một lan rộng.
   Tôi đã viết về nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ, người nhạc sĩ mà tôi đinh ninh rằng, sẽ có ngày sau Hòa bình tôi được gặp, nhưng ông đã kẹt lại ở ngoại quốc trước 1975! 
   Hằng trăm bài hát của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã từng đi qua tôi trong Chiến Tranh… Nhưng có một một bài hát quen lắm, tôi thuộc nằm lòng từ ngày xửa ngày xưa, có lẽ hơn nửa thế kỷ trôi qua, và cũng kể từ ngày đó cho đến hôm nay không nghe thấy ca sĩ nào hát? Họ cũng quên chăng?
   -Đó là ca khúc TÌNH SẦU BIÊN GIỚI của Hoàng Thi Thơ.

   Một vài dòng ngắn về nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ:
   -Sinh năm 1929 tại làng Bích Khê, Triệu Phong Quảng Trị
   -Mất năm 2001 Hoa Kỳ
   -Viết chừng 500 ca khúc (lấy con số tròn)
   -Chủ đề: Quê hương, Chiến tranh, Tình yêu và Con người…
   -Nghề nhiệp: Nhạc sĩ, Đạo diễn, Giáo viên
   -Bút hiệu: Tôn Nữ Trà My, Tôn Nữ Diễm Hồng, Triệu Phong, Bích Khê.
   Ông bắt đầu gia nhập làng Văn nghệ và viết nhạc từ năm 1946, nghĩa là lúc đó ông mới 17 tuổi!

   500 bài hát của Hoàng Thi Thơ nếu so với nhạc sĩ Phạm Duy, Trịnh Công Sơn… thì chả thấm vào đâu, nhưng điều đặc biệt, người ta hát được, thuộc được chừng 200 bài của Hoàng Thi Thơ, cũng đủ nói lên con số khủng khiếp! (Con số 200 này cũng giống như những bài hát của Lam Phương. Hoàng Thi Thơ và Lam Phương là thiên tài âm nhạc).

   Sau đình chiến 1954, người ta nghe và hát (nhất là những người ở miền quê) nhạc gì?
   -HOÀNG THI THƠ.
   Có ba nhạc phẩm lan truyền thời bấy giờ:
   -Gạo trắng trăng thanh
   -Trăng rụng xuống cầu
   -Đường xưa lối cũ

   Và một bài hát của Hoàng Thi Thơ ra đời từ năm 1954, đã được truyền miệng nhau , đó là TÌNH SẦU BIÊN GIỚI. Tôi đoán chừng “Biên giới” ở đây là Vĩ tuyến 17 chăng?

   Cũng từ đó cho đến nay 2025 đã là 71 năm, nhưng tôi vẫn còn thuộc, vì bài hát hay quá. Nghe lại TÌNH SẦU BIÊN GIỚI, vẫn làm tôi cảm động, và những kỷ niệm thời Chiến tranh hiện về… Hình ảnh những người vợ đợi chồng trong Chiến tranh, và có một ngày chồng trở về:

   “… Đêm hôn qua anh trở về 
   Về bên sông, sông mờ mờ
   Mắt ngước nhìn
   Nhà ta chìm trong khói súng thù

   Đên hôm qua lòng biết lòng
   Nghe tin chồng về bên sông
   Lòng biết lòng
   Nhưng mong gì thấy đôi mắt chồng

   Em ơi
   Mướp cà mấy độ lên  hoa
   Hương cau còn tỏa mái nhà
   Khóm trầu tô đậm duyên ta
   Héo rồi khói lửa bao la
   Ai khơi dòng lệ trắng đường
   Oán thù dâng ngập quê hương
   Có ai khóc những đêm trường

   Ai gây thương nhớ
   Ai gợi mong chờ

   Những chiều mái tóc buông lơi
   Những chiều đem áo ra phơi
   Lòng thấy chơi vơi
   Nói không nên lời
   Tiếng lệ thắm qua muôn đời
   Xa nhau cách mấy phương trời vì ai…”

   (Bài hát này lâu quá, nên tôi viết có thể có một vài từ sai. Nhưng xem trên mạng, lại còn sai nhiều! Tin trên mạng, có ngày mất mạng!)

   Biết rằng trong Chiến tranh là có đau khổ, ly biệt, chết chóc, đòi nghèo… nhưng TÌNH SẦU BIÊN GIỚI và hàng ngàn ca khúc khác được viết trong Chiến tranh như những thông điệp gởi đến tất cả mọi người, dùng những lời lẽ thương cảm, gắn kết tình người, đậm tình quê hương, thương yêu tràn đầy, dù cho:
   -Oán thù dâng gập quê hương
   -Có ai khóc những đêm trường 
   (Lời bài hát TÌNH SẦU BIÊN GIỚI)

   Một bài viết ngắn, thương nhớ nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ (*)

   TRẦN HỮU NGƯ
   (Chi Bộ Xóm Gà, ngày 27.10.2025)

   -(*) Tôi đính kèm chữ ký của Hoàng Thi Thơ, chữ ký có một không hai ở Việt Nam. Với chữ ký này, đáng lẽ ông phải làm xếp ở kho bạc, vì không có ai làm giả chữ ký ông được!

Thứ Năm, 15 tháng 5, 2025

HOÀNG NGUYÊN:NHỮNG TÌNH KHÚC MỘT THUỞ YÊU NGƯỜI. - TRẦN HỮU NGƯ

HOÀNG NGUYÊN:

  NHỮNG TÌNH KHÚC  MỘT THUỞ YÊU NGƯỜI

   Tôi xin lỗi, nói điều này, sẽ có người không đồng ý:
   -Những người sinh sau 1975, không được nghe nhạc hay?
   Vì sao?
   -Vì sau 1975, nhạc cách mạng, nhạc trẻ… lan tỏa (tôi lại bắt chước nói “lan tỏa” khắp mọi nơi, đè bẹp dòng nhạc được gọi là “sến sựa, vàng kè, ủy mị, ướt ác, mất nước…”.
   Cái thứ nhạc vàng ấy, nó nhiều vô kể… một thời “núp lùm”, một thời “lén hát”, hát nhạc mà phải “lén”, thì nghe nó đau như… bị thiến!
   Và ngày nay, nhạc vàng một thời “chạy trốn”, nay được hát lại trong một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình.
   Trong những bài viết của tôi, thỉnh thoảng tôi có nhắc đến nghạc sĩ Hoàng Nguyên - người nhạc sĩ kháng chiến chống Pháp - đã để lại trong tôi nhiều ca khúc, ưa nghe, nhưng tôi nhớ nhất là hai bài hát: “Anh đi mai về” và “Lời người ở lại”… đã được hai giọng ca vàng Ngọc Cẩm-Nguyễn Thiết, hát lên sau mùa chinh chiến, đôi song ca “biên chế’, này chỉ có chết mới chia lìa giọng ca.
   Tôi xin viết mấy dòng lý lịch nhạc sĩ Hoàng Nguyên, trước hết là thương nhớ ông, sau là cảm ơn ông đã để lại cho đời nhiều ca khúc đi vào lòng lòng người, từ thuở yêu người:
Nhạc sĩ Hoàng Nguyên:
-Tên thật Cao Cự Phúc
-Sinh năm 1930 tại Nghệ An
-Có một thời ông tham gia kháng chiến
-Mất 1973 tại Vũng Tàu
Tiếc quá, ông qua đời trước hai năm Hòa bình!
   Ông viết chừng 40 bài hát, nhưng nỗi tiếng một số ca khúc:
-Ai lên xứ hoa đào,-Bài thơ hoa đào,-Đường nào lên thiên thai,-Gió trăng ngàn,-Tà áo tím,-Em chờ anh trở lại,-Anh đi mai về, -Lời người ở lại.
   Bài viết này, tôi chỉ xin viết về hai nhạc đã từng là hai trong những bài hát kỷ niệm một thời kháng chiến của nhạc ông, sau khi Hòa bình đến từ năm 1954.
   Sau 1954, đôi song ca Ngọc Cẩm-Nguyễn Hữu Thiết đã cho toàn dân miền Nam nghe những bài hát Chiến tranh, nhưng rất Hòa bình. 
   Nhân nhạc Chiến tranh, tôi nhắc lại câu nói mà tôi đã từng nói: Nhạc chống Pháp, nhưng có văn hóa…  
   Xin hãy nghe hai ca khúc chống Pháp có văn hóa, đối xứng nhau:
   -ANH ĐI MAI VỀ 
   -LỜI NGƯỜI Ở LẠI
   Tôi xin trích nguyên bài hát, để các bạn tìm nghe thêm trên mạng, hoặc trong CD “NHỮNG TÌNH KHÚC QUÊ HƯƠNG CHIẾN TRANH” của Ngọc Cẩm-Nguyễn Hữu Thiết.

   -ANH ĐI MAI VỀ:
   “… Nếu hiểu rằng anh đi vì lũ giặc tham tàn
   Thì em ơi! Em chớ sầu thương chi
   Em thấy chăng khói súng của giặc thù
   Còn mịt mùng và còn che khuất mờ
   Khói lửa còn đang thiêu về xóm làng điêu tàn
   Đầu thơ ngây ai quấn vành khăn tang
   Bao đau thương khi quân cướp còn bạo tàn
   Còn bạo tàn và còn chưa khuất phục

   Nắng lửa chiều đưa anh nhìn mấy đồi chập chùng
   Nhìn sông xanh, nhìn bông lúa, nhìn nương dâu
   Tay nắm tay nhớ lời dặn dò:
   “Đừng ngập ngừng buồn lòng ai giết thù”

   Tiếng diệt thù đang vang ngoài chiến trường hung tàn
   Và xương rơi như núi vì quân tham
   Anh anh ơi khi quân cướp còn bạo tàn
   Thì người Việt còn chưa thôi chia lìa

   ĐK:
   Anh đi mai về chiến thắng
   Anh đi mai về chiến thắng
   Khi súng quân thù thôi vang trên non sông
   Tươi thắm màu cờ vui reo trên kinh thành

   Anh đi mai về Hòa bình
   Anh đi mai về Hòa bình
   Ca khúc khải hoàn không còn hận biên cương
   Quân cướp bạo tàn thôi xéo dầy quê hương…”

   -LỜI NGƯỜI Ở LẠI:
   “… Anh ơi anh cứ đi mai về em vẫn đợi
   Anh cứ đi anh cứ đi giết thù
   Không vấn vương không luyến thương
   Anh cứ đi giết thù
   Dù cách núi rừng cheo leo và nắng đèo
   Dù đốt cháy lòng chinh phu ngoài biên khu
   Dù gió táp dù mưa sa dù bão bùng
   Em vẫn đợi anh về em vẫn đợi

   Vì sông xưa vì xóm cũ vì đất nước
   Vẫn đợi chờ bóng người trai thân yêu
   Thì em anh dù thời gian bạt nơi nao
   Vẫn đợi chờ anh ơi
   Anh cứ đi

   Dù hàng cau trước ngõ
   Trụi lá bao nhiêu lần
   Cho dù bờ tre cháy úa
   Buồn tiếc lúa đồng vàng

   Dù quê hương tàn phá
   Lửa thù cháy tan hoang
   Mẹ già không còn nữa
   Đầu trẻ trắng khăn tang

   Dù cây rừng hết lá
   Dù sông cạn đá mòn
   Dù trăng xế dù nắng tàn
   Thì em vẫn đợi anh về em vẫn đợi

   Em vẫn đợi
   Biết rằng dù bao tháng năm
   Rồi khi quân theo bóng cờ
   Dân mình mừng thôi chinh chiến

   Tìm xóm cũ
   Anh về ruộng vườn khoai sắn
   Có em vẫn đợi
   Vẫn đợi anh về…”
   Những bài thơ, truyện dài, chuyện ngắn, kịch… hay, người ta không nhớ lâu  bằng nhạc. 
   Từ sau kháng chiến đến hôm nay, tôi vẫn nhớ “Anh đi mai về” và “Lời người ở lại”, dù ngày ấy tôi còn rất nhỏ sống trong rừng, và không ai giáo dục tôi trong âm nhạc. Thế mới biết, nhạc hay, tự nó tìm đến mà không cần phải quảng cáo những lời có cánh.
   Nay, tôi viết bài này và xin đốt hai nén nhang, một cho Hoàng Nguyên, một cho Ngọc Cẩm-Nguyễn Hữu Thiết, để gởi về nơi xa lắm tình thương nhớ vô vàn.

   TRẦN-HỮU-NGƯ
 (Saigon, GiaĐinh, Xóm Gà, 10.5.2025)

Thứ Tư, 15 tháng 1, 2025

ANH CHO EM MÙA XUÂN - TRẦN HỮU NGƯ

ANH CHO EM MÙA XUÂN

   Thi sĩ Kim Tuấn, nếu tôi nhớ không lầm, thì anh đến 38 bài thơ được phổ nhạc. Một con số 38, những bài thơ được phổ nhạc phải nói là kinh khủng, đứng đầu thơ được phổ nhạc ở Viêt Nam!
  Nhạc Xuân miền Nam trước 1975 như trăm hoa đua nở. Nhà nhà đều hát, người người đều nghe.
   Nhạc Xuân, một món ăn tinh thần không chỉ dành riêng cho ngày Tết, mà hầu như được diễn ra quanh năm. Vì tất cả những bài viết về Xuân không chỉ riêng cho ngày Tết, mà chứa đựng nhân sinh quan đời sống của chúng ta trong suốt bốn mùa Xuân-Hạ-Thu-Đông.
   Thơ phổ nhạc thật ra không dễ như các nhạc sĩ tưởng, cũng không dễ nổi tiếng như các người thích làm thơ tưởng. Tôi không gọi những người thích làm thơ, những nhạc sĩ thích phổ thơ là “Thi sĩ” và “Nhạc sĩ”. Vì để đạt được chữ “Sĩ” thì không dễ như nhiều người lầm tưởng!
   Có nhạc sĩ trước 75 (cả hai miền Nam-Bắc) dù rất nổi tiếng, nhưng suốt đời không phổ được một bài thơ? Tại sao? Vì có rất ít thơ hay, và phổ thơ thành bài hát là rất khó!
   Tôi viết phê bình về thơ và nhạc, nếu sai thì hãy tranh luận có văn hóa chớ đừng vì tự ái mà mà dùng từ “hàng tôm, hàng chợ” nói cho sướng miệng.
   Xin hãy cam đảm nhìn nhận một thực tế như đã nói, nhưng rất tiếc rằng, sao lại tự lừa dối bản thân mình? Không dễ thành “Sĩ” như dễ ăn cá dứa đâu nhé?   Cá dứa nuôi thì đầy, còn có dứa biển thì hiếm lắm !
   Tôi xin viết một bài ngắn về mùa Xuân, khi nghe lại “ANH CHO EM MÙA XUÂN”, một bài Thơ được phổ nhạc đã làm sửng sốt người nghe, cho đến các nhạc sĩ cùng thời.
   Mặc dù Thi sĩ Kim Tuấn nhỏ hơn Nhạc sĩ Nguyễn Hiền, nhưng vì Thơ có trước, nhạc có sau, nên tôi nói về Kim Tuấn trước:

   Kim Tuấn 
   -Sinh năm 1938 tại Hà Tĩnh 
   -Mất năm 2003 tại Saigon.
   Kim-Tuấn là một Thi sĩ đích thực và anh đã có rất nhiều thơ hay được phổ nhạc, mà bài hát nào cũng nổi tiếng. Có thể nói không ngoa rằng, Kim Tuấn là một Thi sĩ có Thơ được phổ nhạc nhiều nhất Việt Nam! 
   Và anh có hai bài Thơ tiêu biểu được phổ nhạc:
   -Anh cho em mùa Xuân (Nguyễn Hiền phổ nhạc)
   -Những bước chân âm thầm (Y Vân phổ nhạc)

   Nguyễn Hiền
   -Sinh năm 1927 tại Hanoi
   -Mất 2005 tại Hoa Kỳ.
    Nhạc phẩm tiêu biểu:
   -Hoa bướm ngày xưa
   - Chuyện đêm mưa
   -Tiếng hát học trò
   - Anh cho em mùa Xuân.

   Thi sĩ Kim Tuấn hưởng 65 mùa Xuân.
   Nhac sĩ Nguyễn Hiền hưởng 78 mùa Xuân.

   Nhạc phẩm ANH CHO EM MÙA XUÂN nằm trong tập nhạc đặc biệt của Mỹ Hạnh. Đây là một nhạc phẩm chọn lọc do Mỹ Hạnh xuất bản và phát hành.
   Trong lần xuất bản tháng 01.1972, đầu bài “Anh cho em mùa Xuân” có ghi như sau:

   “Anh cho em mùa Xuân – tức nụ hoa vàng ngày Xuân trích đăng trong thi tập “Ngàn thương” của Kim Tuấn và Đinh Giang Nguyễn Hiền soạn thành ca khúc đã do Thái Thanh, Lệ Thanh, Tuyết Mai, các bạn Anh Ngọc, Duy Trác, Nguyễn Hữu Thiết trình bày nhiều lần trên làn sóng điện các Đài Phát thanh Saigon và tiếng nói quân đội”.
   ANH CHO EM MÙA XUÂN từ lúc ra đời năm 72, đã được toàn dân miền Nam đón nhận như một món quà tinh thần khi mùa Xuân đến. Và hằng năm Tết đến ANH CH0 EM MÙA XUÂN, đến hẹn lại lên!
   Với nhịp Tango Habanera, hãy xem và nghe: Anh đã cho Em món quà gì ở mùa Xuân?
   “… Anh cho em mùa Xuân
   Nụ hoa vàng mới nở
   Chiều đông nào nhung nhớ
   Đường lao xao lá đầy
   Chân bước mòn vỉa phố
   Mắt buồn vin ngọn cây
   Anh cho em mùa Xuân
   Mùa Xuân này tất cả
   Lộc non vừa trẩy lá
   Lời thơ thương cõi đời
   Bầy chim lùa vạt nắng
   Trong khói chiều chơi vơi
   (…)
   Anh cho em mùa Xuân
   Trẻ nô đùa khắp trời
   Niềm yêu đời phơi phới
   (…)
   Anh cho em mùa Xuân
   Đường hoa vào phố nhỏ
   Nhạc chan hòa đây đó
   Tình yêu non nước này
   Bài thơ còn xao xuyến
   Rung nắng vàng ban mai
   (…)

   Mỗi mùa Xuân đến, anh không cho em tiền bạc châu báu, hoa gấm, lụa là, mà anh chỉ cho em:

    -Nụ hoa vàng mới nở
    -Nhạc và thơ
    -Nắng 
    Và
    - Tình yêu non nước này.

   Anh Kim Tuấn ơi, năm 2000 tôi thỉnh thoảng có đến chơi với anh, và ngày đó tôi có cho anh xem tập bản thảo “Tội nghiệp Boléro”. Anh nhìn tôi và nói vui:     
   -“Tội nghiệp cho Ngư quá”, hãy cố gắng in…
    Đến năm 2005 tôi mới in được, thì Kim Tuấn đã qua đời năm 2003!
   Những ngày sắp Tết, thành kính gởi anh Kim Tuấn một nụ hoa vàng mới nở, và đốt nhang tưởng niệm anh và nhạc sĩ Nguyễn Hiền.
   Và ở suối vàng hai anh có nghe Khánh Ly hát ANH CHO EM MÙA XUÂN?

   TRANHUUNGU