Ảnh tác giả Trần Hữu Ngư
CA TỪ TRIẾT LÝ
Một bài viết tải lên mạng được bạn đọc đón đọc và có lời bình phẩm, nhận xét khen chê, hay, dở, là niềm vinh dự và vô cùng hạnh phúc của người viết.
Tôi đã viết:
-ĐIỀU KIỆN GÌ ĐỂ BÀI HÁT VIỆT NAM BẤT TỬ?
Và tôi cũng tự trả lời rằng:
-Để bài hát được bất tử là ca khúc không hư cấu, không tưởng tượng, không ảo, không cầu kỳ, không triết lý…
Và cũng rất vui, khi có không ít bạn đồng ý với tôi câu này, và lưu ý một điều rất quan trọng nữa là:
-Bài hát không nên có nhiều ca từ… “triết lý”.
“Ca từ không triết lý”… tôi giật mình, có lẽ có không ít người cạn nghĩ, chủ quan, và nghe nhạc “triết lý” với cái tai bình dân, đầu óc “học vụ”, nên không hiểu hết những nhạc phẩm có ca từ “triết lý” mà chỉ nhờ giai điệu đưa đẩy nên nghe nó thuận tai, và hùa nhau khen hay?
Thú thật, cho mãi đến bây giờ, có rất nhiều người nghe là nghe, hát là hát, có mấy ai hiểu được “Đóa hoa vô thường”, “Biết đâu nguồn cội” của Trịnh Công Sơn? Ngay cả, ca khúc “Diễm xưa”, ông nói gà bà nói vịt về câu “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ”! Và ca khúc “Ngọc Lan” của Dương Thiệu Tước. Chưa hiểu thì chịu khó tìm hiểu, chứ chưa hiểu mà hùa nhau mà khen hay thì tôi… xin đầu hàng!
Sở dĩ tôi nói “nhạc không cần triết lý” là có lý do của nó:
Những bài hát “tiền chiến” từ Bắc di cư vào Nam, những ca khúc sinh ra ở miền Nam trước 1975, đã đáp ứng nhu cầu thưởng thức của “anh hùng quần chúng lao động”, đám cần lao, làm nông, buôn gánh bán bưng, đàn ông đi chân đất hút thuốc rê, đàn bà nhai trầu bỏm bẻm… không biết “triết lý” là gì, ngay cả cái đám “rớt tú tài anh đi trung sĩ”… chỉ mới vở lòng “triết lý”. Bảo đảm với các bạn rằng, tất cả những bài hát Boléro sở dĩ người ta yêu mến, thích hát, thích nghe… vì không có ca từ “triết lý”.
Điển hình, những ca khúc của các nhạc sĩ Lam Phương, Trúc Phương, Lê Dinh, Minh Kỳ, Anh Bằng, Châu Kỳ, Hoàng Trọng, Hoàng Thi Thơ, Phạm Thế Mỹ, Hoài An, Thanh Sơn, Phạm Đình Chương, Phạm Duy… nhờ không có ca từ triết lý nên nó bất tử trong lòng người nghe?
Bây giờ phần nhiều ca từ của những bài hát được viết “nhuốm màu triết lý”, và buồn thay, đó là “triết lý dỏm”, và có những ca khúc đang hát ngon lành, bỗng dưng… ứ ứ… u u… a a… thay ca từ, rồi thêm mấy chữ tiếng Anh vào… tưởng hay, nhưng nghe nó… lãng xẹt, vì ví như đang mặc áo dài, nhưng mặc quần một ống!
Thịt heo thì có thịt ba rọi, bây giờ có thêm nhạc ba rọi nữa, thì quả là nhạc Việt đang vươn mình!
Xin cám ơn những đóng góp vô cùng quý báu của các anh chị.
Mong được đón nhận những ý kiến vàng ngọc của các cao thủ.
TRẦN HỮU NGƯ
(Saigon-Giađinh, tháng 3.2026, ngồi nghe nhạc ba rọi, buồn cười quá, nên gãi… tóc, tóc… tăn tăn!)
