BÀI HÁT CỦA NHỮNG ÔNG HOÀNG
Không phải ông Hoàng là vua, mà đây là những bài hát của những nhạc sĩ có tên đầu là Hoàng. Cũng đừng lầm tưởng có ông ca sĩ tự xưng mình là “ông hoàng nhạc Việt”! Những họ Hoàng của những nhạc sĩ trong bài viết này là Họ thật.
Phía bên kia vĩ tuyến 17 có:
-Hoàng Dương, Hoàng Việt, Hoàng Qúy…
Phía bên này vĩ tuyến 17 có:
-Hoàng Trọng, Hoàng Thi Thơ, Hoàng Trang, Hoàng Khải, Hoàng Nguyên, Hoàng Lang…
Vẫn biết rằng tôi không thể nhớ hết những nhạc sĩ có chữ Hoàng đầu, và xin lỗi, nếu có nhạc sĩ có chữ đầu Hoàng nào khác, thì tôi cũng đành chịu vì làm sao mà nhớ hết?
Nhạc sĩ họ Hoàng, tôi lần lượt nhớ lại những bài hát đã theo tôi từ những ngày “cởi quần áo tắm mưa”, một sự tự-do tuyệt-đối, không cần biết chung quanh nào có ai.
Tôi đam mê âm nhạc, mà tôi là người cá biệt, chỉ nghe nhạc cũ (trước 75). Có khi tự hỏi rằng:
-Biết bao giờ có nhạc hay như nhạc cũ để nghe?
Và tôi nghe một số bài hát mới, hay, của nhạc sĩ Trần Tiến, Dương Thụ, Phó Đức Phương, Trọng Đài, Thanh Tùng… Nhưng vẫn còn ít quá.
Trong Chiến tranh, nghèo đói, vậy mà đã sản sinh ra nhiều tác phẩm hay, mà sau Hòa bình tìm không có. Riêng về nhạc, chỉ cần nghe hát một lần trên Đài Phát thanh là biết bài hát nào hay, rồi đi tìm nghe, tìm hát… hoặc nghe truyền miệng là biết hay hay dở mà không cần quảng cáo, nhưng bây giờ bài hát hay phải cần quảng cáo. Có đôi khi chạy theo quảng cáo (nhiều thứ chớ không riêng gì nhạc) nó thành… “quảng láo” (xin lỗi)! Và thường thì lời giới thiệu, quảng cáo hay hơn… nhạc! Ngày xưa, dân miền Nam, phần đông là không biết nốt Mi-Fa-Sol-La, nhưng họ biết bài hát nào hay, còn bài dở là tự nó… biến mất.
Có một nghịch lý, nhưng nghe rất có lý:
-Ngày xưa NHẠC VIẾT RẤT KHÓ cho nên có những nhạc sĩ chỉ viết có một bài, nhưng DỄ NGHE.
-Ngày nay NHẠC VIẾT RẤT DỄ, nhưng lại KHÓ NGHE!
Nói về cái chết, thì có khi ông trời cũng công bằng: Hoàng Trọng sinh trước, chết trước, Hoàng Thi Thơ sinh sau chết sau. Nhưng ngày nay hình như ông Trời hết công bằng rồi, hoặc ông Trời còn thua “Ông bịnh”, có đôi khi sinh trước chết sau và sinh sau chết trước. Thường thì người bị người ta ghét thì sống lâu, còn người được người ta thương thì chết mau. Sống thì khó, mà chết thì dễ. Ngày trước có đôi khi “té giếng”, ngày nay “té lầu”, và cũng có trường hợp “té ghế”… không biết trong tương lai có “té” nào nữa không? Và cũng có người chết vì “bịnh lạ” mà chỉ chỉ có “người quen” mới mới bịnh gì!
Dưới đây là những nhạc sĩ họ HOÀNG, tôi viết chung Nam với Bắc chỉ dám mong “Hòa hợp âm nhạc” dưới âm-phủ:
-HOÀNG TRỌNG (Sinh 1922 tại Hải Dương, qua đời 16.7.1995 tại Hoa Kỳ). Nhạc phẩm “Mộng Ban Đầu” - Giai điệu Tango: “Ngập ngừng… ngập… ngập ngừng”, qua giọng ca của ca sĩ hải ngoại Ngọc Hạ (một giọng ca nếu “không vội vã” sẽ tạm thay thế ca sĩ Thái Thanh:
“… Quê em miền thùy dương
Lúa ngọt ngào hoa mới
Gió mang mùa xuân tới
Hôn liếp dừa lên hương
Thơm thơm tràn muôn lối
Quê em dậy bình minh
Nắng đẹp lòng thôm xóm
…
Hôm qua buồn vườn dâu
Thoáng mẹ già nom thấy
Hỏi con chờ ai đấy?
Em níu lấy cành dâu
Che đấu mộng ban đầu…”
-HOÀNG THI THƠ (Sinh 1.7.1929, qua đời 23.9.2011 tại Hoa Kỳ). Nhạc phẩm “Em gái vườn quê” - Giai điệu Ballad: “Nhấp nhấp… nhấp… từ từ” qua giọng ca “trước sau như một” Hương-Lan:
“… Em gái vườn quê
Cuộc đời trong trắng
Dầm mưa dãi nắng
Mà em biết yêu trăng đẹp ngày rằm
Anh biết mặt em
Một chiều bên thềm
Giọng hò êm đềm
Và đôi mắt em lóng lánh sau rèm
Ai hát ngoài ao
Chừng ngồi giặt áo
Giọng hò êm quá
Mà anh ngỡ ai rót mật vào lòng…”
-HOÀNG DƯƠNG (Sinh 12.10.1933 tại Hanoi, qua đời 30.1.2017 tại Hanoi. (Tôi chơi khá thân với anh, mỗi lần có dịp vào Saigon anh đều ghé nhà tôi). Nhạc phẩm “Tiếc thu” - Giai điệu Tango qua giọng ca Lệ Thu:
“… Chiều tàn mây thu man mác buồn vương
Vật vờ chim kia lướt cánh ngoài sương
Heo hút làn mây bên đường
Gió khóc từng cơn đêm trường
Buồn Thu lai láng cố hương…”
-HOÀNG KHẢI* (Tôi không biết lý lịch anh, chỉ biết trước 1975 anh ở tỉnh Bình-Tuy làm lính với cấp bậc bình nhì. Sau 1975, tôi đi tìm anh nhưng không biết anh ở đâu và sống chết ra sao?) Nhạc phẩm “Đường về Sài thành”- Gai điệu Modérato - do ban hợp ca Thăng Long trình bày trước 1975:
“… Đường gập ghềnh đoàn xe đi trong nắng hoàng hôn
Bụi mịt mờ quyện tung lên theo vó câu dồn
Đoàn nghệ sĩ gieo tiếng tơ cùng lời ca dâng ý thơ
Về nơi nơi ngây ngất say như một giấc mơ
Về Sài thành đường còn xa xa tít mờ xa…”
-HOÀNG-TRANG (Sinh 1938 tại Bến Tre, mất 2011 tại Saigon) Nhạc phẩm “Không bao giờ quên anh”- Giai điệu Boléro - qua giọng ca, cao như cây cau làng, Thanh-Tuyền:
“… Tôi viết lên đây với tất cả chân thành
của lòng tôi trao anh
Ngày nào đã quen nhau vì chung hướng
đời mình trót trao nhau nụ cười
Và tình yêu đó tôi đem ép trong tim
Dù bụi thời gian có làm mờ đi kỷ niệm
của hai chúng mình
Tôi cũng không bao giờ
Tôi không bao giờ quên anh…”
-HOÀNG-VIỆT (Sinh 28.2.1928 tại Saigon, qua đời 31.12.1967 tại Tiền- Giang) Nhạc phẩm “Tiếng còi trong sương đêm” - Boléro - qua giọng ca liêu-trai Thanh-Thúy:
“… Bến nước gió rét đò thưa khách sang
Lau xanh ven sông mờ run bóng trăng
Đêm nay không gian chìm trong giá băng
Con đò sang ngang…
Kể lúc vắng bóng người chinh sĩ xưa
Đã cắm giữa gió mùa thu thổi đưa…”
-HOÀNG NGUYÊN (Sinh 3.1.1930 tại Nghệ An, qua đời 21.8.1973 tại Vũng- Tàu). Hai Nhạc phẩm “ANH ĐI MAI VỀ”, và “LỜI NGƯỜI Ở LẠI” qua hai giọng ca “huyền thoại” Ngọc Cẩm -Nguyễn Hữu Thiết của một thời nghe được sau đình chiến 1954:
-ANH ĐI MAI VỀ:
“… Nếu hiểu rằng
Anh đi vì lũ giặc tham tàn
Thì em ơi, em chớ sầu thương chi
Em thấy chăng khói súng của giặc thù
Còn mịt mùng và còn che khuất mờ…”
-LỜI NGƯỜI Ở LẠI:
“… Anh ơi anh cứ đi mai về em vẫn đợi
Anh cứ đi anh cứ đi giết thù
Khônng vấn vương không luyến thương
Anh cứ đi giết thù…”
-HOÀNG-QUÝ (Sinh 1920 tại Hải-Phòng, qua đời 26.6.1946 tại Hải-Phòng) Nhạc phẩm “Cô láng giềng”- Slow - Sỹ Phú ca:
“… Hôm nay trời Xuân bao tươi thắm
Dừng gót phiêu linh về thăm nhà
Chân bước trên đường đầy hoa đào rơi
Tôi đã hình dung nét ai đang cười…”
-HOÀNG-LANG ** (Sinh 1930 Saigon, qua đời 27.11.2004 tại Thụy-Sĩ ) Nhạc phẩm “Hoài thu” (viết chung với Văn Trí) - Fox-Modéraro - ca sĩ Thanh- Thúy nổi tiếng qua nhạc phẩm này qua Radio từ năm 1966…:
“… Mùa tthu năm ấy
trên đường đến miền Cao nguyên
Dalat núi rừng thâm xuyên
Thác ngàn nước bạc thiên nhiên
Chạnh lòng tối thấy lá vàng rơi nhẹ say mơ
Trong rừng thu đẹp nên thơ…”
Rất tiếc là tôi không thuộc một bài hát nào của những nhạc sĩ sau 75, VIẾT DỄ, nhưng KHÓ NGHE. Hình như loại bài hát này nhiều như mấm sau mưa và nhạc sĩ Việt-Nam nếu tính chuyên và không chuyên sẽ đông nhất thế giới?
CHÍN nhạc sĩ họ Hoàng và CHÍN tình khúc nêu trên, (bỗng dưng tôi chỉ nhớ đến con số 9) là những bài ca ra đời từ những ngày xưa… xa lắm! Nhưng nghe và hát lại, vẫn thấy nó gần-gũi như mới hôm nào. Bài hát hay không phải là những bài “đến hẹn lại lên”, không cần đến hẹn mà lúc nào cần là có mặt trên từng cây số, đó là những bài hát “có số… má” trong những bài ca không bao giờ quên, chớ không phải “Những bài quên, không bao giờ ca!”.
Có người trách tôi: Nghe nhạc như ông… khó tính quá!
Tôi cũng thưa thiệt rằng:
-Nghe nhạc đâu có dễ như bạn tưởng!
Chính vì chỗ “dễ nghe” này, mà có những bài hát dở… sống được, và sống khỏe.
Một bài viết âm nhạc “Hòa hợp dân tộc”, chỉ có âm nhạc mới làm cho con người gần nhau hơn.
TRẦN HỮU NGƯ
(*) Tôi đã từng theo học Ghi-ta do Hoàng-Khải dạy. (nhà anh là một căn nhà lá nằm sau lưng trường Trung học Bình-Tuy). Trước 1975, anh phụ trách “Đài Phát thanh” của tỉnh phát vào mỗi buổi tối từ 18 giờ đến 20 giờ. Tôi có lần đến ghi tên hát với tên ca sĩ Ngư-Huyền, một giọng ca từ từ bò lên lên khấu. Anh hỏi em hát bài gì? Tôi nói, em hát bài “Đồi dương hai mộ”. Anh nói, làm gì có đồi dương mà chỉ có đồi thông. Vì tôi nhập tâm đồi dương bãi biển Lagi. Anh có người vợ rất đẹp, hình như chị cũng là ca sĩ mà tôi không nhớ tên. Và anh chỉ có một bài “Đường về Sài thành” nổi tiếng… Sau 1975, tôi đã từng hỏi thăm anh, đi tìm anh khắp nơi, từ Tà-Mon cho đến Tà-Cú…(cây số 37 trên QL1, nhưng biệt tăm…
(**) Tôi có một kỷ-niệm đáng nhớ với nhạc sĩ Hoàng-Lang:
Từ năm 1960, tôi ở một căn nhà tranh rách nát tại ấp Cây Găng, xã Văn Mỹ, (nhà tôi “mẹ góa con côi”, thuộc diện nghèo nhất) quận Hàm-Tân, tỉnh Bìn-Tuy (Nay là Hàm-Thuận-Nam tỉnh Bình-Thuận, nơi có Hải-đăng Kê-Gà). Lúc bấy giờ tôi đã thi đậu vào lớp Đệ thất (lớp 6 bây giờ), má tôi nghe tin tôi đậu, tưởng bà mừng, nhưng bà buồn, vì không biết lấy tiền đâu cho tôi lên tỉnh học…
Từ năm 1960, tôi mê nhạc và bắt đầu sáng tác…
Nhìn những bản nhạc rời, tôi thấy “đâu có gì khó lắm” và tập sáng tác.
Bài sáng tác đầu tiên của tôi có tên là “Mắt đợi, mắt chờ” giai điệu Slow, tôi chép cẩn thận trên giấp Croqui gởi cho nhạc sĩ Hoàng-Lang. Vì tôi biết lúc này anh đang là Trưởng ban đàn dây của Đài Phát thanh Saigon.
Tôi chờ đợi… Và tôi nhận được thư của nhạc sĩ Hoàng-Lang trả lời như sau:
“… Em muốn sáng tác bài hát, em nên vào Saigon, anh sẽ dạy cho em. Chỗ ăn ở, chi phí anh lo hết. Bài “Mắt đợi mắt chờ” còn một vài chỗ cần phải sửa lại…”.
Tôi viết thư trả lời anh: “… Em phải đi học chữ cái đã… Em ngại vì phải xa mẹ em…” Thế là con đường “nhạc sĩ” đã không thành.
-Mọi người đều biết bài hát “Hoài thu” là của Văn-Trí. Lúc anh còn dạy ở trường ĐHSP tp.HCM, tôi đã từng đến nhà anh nhiều lần (nhà ở đường Nguyễn-Trãi). Vợ anh là người rất lịch sự, có lần chị mang đến nhà tặng bánh cho tôi, bánh chị làm mà tôi đã từng ăn, rất ngon, rất tiếc lúc ấy, tôi vắng nhà.
Tôi đến chơi với anh, anh tặng tôi bài hát in rời “Hoài thu”, nhìn bài hát chỉ có một mình tên anh Văn-Trí. Những năm sau, có một nhạc sĩ khi đến nhà tôi chơi, anh nói: bài Hoài thu không phải chỉ một mình Văn-Trí… (Rồi anh im lặng không nói thêm bất cứ câu nào về bài “Hoài thu”).
Nay đi tìm tài liệu để viết cho bài “Bài hát của những ông Hoàng” tôi mới biết bài “Hoài thu” là nhạc của Hoàng-Lang, lời của Văn Trí?
Hoàng-Lang thì đã qua đời, Văn-Trí hình như ở ngoại quốc. Tôi xin lỗi vợ chồng nhạc sĩ Văn-Trí vì tôi chơi thân với anh chị, và nhắc lại việc này để tri ân nhạc sĩ Hoàng-Lang. Và nếu không đúng, thì anh chị nhạc sĩ Văn Trí vui lòng bỏ qua cho nhé! Xin cảm ơn.t
Anh Hoàng-Lang ơi, nếu ngày ấy em nghe lời anh thì bây giờ em đã là nhạc sĩ Trần-Hữu-Ngư rồi, và biết đâu là một nhạc sĩ nổi tiếng, và cũng biết đâu em là thần đồng nhạc sĩ! Và cũng biết đâu em là ca sĩ Ngư-Huyền nổi tiếng như Sỹ- Phú?
TRẦN HỮU NGƯ
