LỜI HẸN - HUỲNH TÂM HOÀI

 

LỜI HẸN.

(Chuyện hai người bạn già)

Chúng tôi là hai người bạn gìa,hai người quen nhau từ trước qua văn chương. Ban đầu chỉ là những người bạn chữ nghĩa, đọc bài của nhau, đôi khi trò chuyện và chia sẻ những vui buồn trong cuộc sống. Khi bà biết tôi sống một mình, còn bà cũng đã trải qua một cuộc hôn nhân không trọn vẹn và sống một mình như tôi, có lẽ từ sự cô lẻ ấy mà chúng tôi dần gần nhau hơn.

Tôi ngỏ lời. Sau vài lần đắn đo, bà nhận lời.

Chúng tôi sống ở hai tiểu bang xa nhau nên mỗi năm chỉ gặp được vài lần. Những cuộc gặp ở tuổi này chẳng cần những lời yêu đương ồn ào. Chỉ cần được ngồi cạnh nhau, cùng ăn một bữa cơm, uống một tách cà phê, kể nhau nghe đôi chuyện đời thường cũng đã đủ ấm lòng.

Bà hứa với tôi rằng khi về hưu, sau khi thu xếp xong công việc và những bổn phận còn lại, bà sẽ về sống bên tôi đến cuối đời.

Tôi hiểu và không muốn thúc giục. Bởi ở tuổi chúng tôi, ai cũng có một cuộc đời phía sau, có gia đình, trách nhiệm và những điều không thể nói bỏ là bỏ. Tôi chỉ mong một ngày bà về không phải vì thương hại tôi cô độc, cũng không phải vì nghĩ mình có trách nhiệm chăm sóc tôi, mà đơn giản vì bà muốn sống bên tôi.

Như thế mới là tình.

Nếu ngày ấy đến, tôi cũng mong bà hiểu rằng trong căn nhà này vẫn còn những kỷ niệm của tôi . Có những tấm hình tôi vẫn giữ, những món đồ tôi không thể bỏ và đôi khi có những phút tôi ngồi lặng nhớ về một đoạn đời xưa.

Nhưng ký ức không phải là sự phản bội hiện tại.

Chúng tôi già rồi, ai cũng có quá khứ. Nếu một người thương tôi ở tuổi này, tôi mong người ấy thương cả con người tôi hôm nay lẫn những dấu vết của cuộc đời đã làm nên tôi.

Bởi chúng tôi đâu còn là hai tờ giấy trắng gặp nhau.

Chúng tôi giống như hai cuốn sách đã viết gần hết, mỗi cuốn đều có những chương vui buồn và những trang không bao giờ muốn quên. Nếu một ngày được sống chung dưới một mái nhà, có lẽ chỉ là lúc hai cuốn sách ấy cùng viết thêm một chương cuối.

Tôi không mong một tình yêu màu mè,rực rỡ. Tôi chỉ mong một tình yêu bình yên. Buổi sáng có hai tách cà phê trên bàn, bữa cơm có hai người ngồi đối diện. Khi còn khỏe thì cùng nhau đi; một người yếu thì người kia đi chậm lại; nếu cả hai cùng yếu thì nắm tay nhau mà bước.

Ở tuổi này, hạnh phúc đâu còn đo bằng năm tháng.

Nếu trời cho chúng tôi mười năm, tôi quý mười năm. Nếu chỉ còn năm năm, tôi quý năm năm. Và nếu ngắn hơn nữa, tôi vẫn quý đoạn đời ấy.

Tôi vẫn chờ bà.

Không thúc giục, nhưng có mong.

Và đôi khi nhìn tách cà phê một mình trên bàn, tôi lại nghĩ:

Rồi một ngày, tôi sẽ pha hai tách.
Một cho tôi.
Một cho bà.

Nếu ngày ấy thật sự đến, có lẽ tôi chỉ cần nói:

“Cảm ơn bà đã về.”

HTH

THƯƠNG MÃI CHỖ EM NGỒI - THƠ HUỲNH LIỄU NGẠN

 

THƯƠNG MÃI CHỖ EM NGỒI

 

anh mới về thành phố

khung cửa sổ ngủ yên

tiếng chim rơi bên tổ

làm nhớ hoài không quên

 

cây mù u rụng lá

bên góc thềm hoang liêu

để màu trời mệt lả

khi nắng vàng đổ xiêu

 

nhà bên còn đèn sáng

hắt bóng một góc phòng

hình như nghe trong gió

ánh mắt chìm sập đông

 

mùi dạ hương đã dịu

thì thầm bên gối chăn

thấy bờ môi nghiêng lại

chảy vào hồn bâng khuâng

 

như chiếc lá thu phân

làm mùa lên mái tóc

em thả xuồng căn phần

một giọt đời mưa móc

 

chiều như xa nửa buổi

mà ngõ về vang ngân

hỏi lòng ai đã tối

mà nép tình giữa sân

 

đợi em ngày hai bữa

con đường chia hai nơi

bên kia thì nắng ráo

bên này thì mưa rơi

 

làm lòng anh bối rối

để dòng đời lạc trôi 

mười năm dài mấy lối

thương mãi chổ em ngồi.

 

HUỲNH LIỄU NGẠN

7.7.2026

NGƯỜI QUÊ - THƠ LÊ KIM THƯỢNG

 

NGƯỜI  QUÊ

 

1. 

 

Quê nhà xa khuất sơn khê

Ai đi xa cũng mong về với quê…

Cỏ xanh ken lối đi về

Đình làng xưa cũ, đôi Nghê đứng chầu

Sông dài nước chảy về đâu

Sóng xô một khúc nhạc sầu miên man

Trời xanh mây trắng lúa vàng

Cánh đồng no gió mênh mang nắng hồng

Cha còn vất vả trên đồng

Mẹ còn lặn lội long đong tháng ngày

Đường về gánh lúa chiều nay

Áo em thôn nữ gió bay nhẹ nhàng…

Rượu quê uống cạn lại tràn

Người quê say giữa thênh thang đất trời

Thật thà, chân chất người ơi

Hiền hòa, giản dị một đời bình an… 

 

 

2. 

 

Mấy mùa gió chướng, mưa đan

Nhớ hình bóng Mẹ, hai hàng lệ rơi

Tôi đi chưa trọn kiếp người

Nợ Người chữ Hiếu, nợ đời chưa xong

Vọng Phu đá núi trông chồng

Lưng còng như dáng Mẹ trông con về…

Tôi người viễn xứ xa quê

Nhớ quê nỗi nhớ bộn bề rứt ray

Nhớ quê còn một chút này

Rưng rưng, nghèn nghẹn, đong đầy nhớ mong

Nhớ mùa nước lũ mênh mông

Dòng sông chảy nặng, đỏ hồng phù sa…

Đi tìm hạnh phúc quanh ta

Hừng đông nắng nhẹ, chiều tà nắng khan

Cuộc đời bao nỗi gian nan

Sống sao trọn vẹn, chứa chan nghĩa tình…

           

            Nha Trang, tháng 09. 2026

                  LÊ  KIM  THƯỢNG

VỀ HUẾ THẢ OM - TRẦN KIÊM ĐOÀN

 

VỀ HUẾ THẢ OM

Trong gần nửa thế kỷ phiêu bạt, tôi đã có dịp tìm đến và cúi nhìn bóng mình trên nhiều dòng sông được xem là “thiêng” của thế giới: Mississippi mênh mang, Seine thơ mộng, Thames trầm mặc, Hoàng Hà cuộn màu lịch sử, Hằng Hà chở nặng đức tin, Tiền Đường dậy sóng, Nile âm thầm nuôi dưỡng một nền văn minh… Chỉ riêng Amazon: dòng sông hùng tráng và bạo liệt bậc nhất hành tinh; là tôi chưa một lần được thấy.

Nhưng sông lớn đến đâu cũng chỉ chảy qua miền đất lạ. Có những dòng sông không cần nổi tiếng mà vẫn chảy suốt một đời người. Chúng không nằm trên bản đồ thế giới, mà nằm trong bản đồ tâm tưởng; càng đi xa càng thấy gần, càng lớn tuổi càng nghe tiếng nước gọi về.

Với tôi, đó là sông Bồ quê Cha và sông Hương xứ Huế; nơi tôi từng bước trưởng thành mở rộng trí óc và nhân rộng hướng đời.

Tôi đã từng dầm mình trong nước sông Bồ để thương, từng vốc nước sông Hương để nhớ. Sông Bồ đục trong theo mùa, chở phù sa qua những bãi bờ Nam Thanh, An Thuận, Hương Cần, Liễu Cốc Hạ, Cổ Lão, Dương Sơn… sông Hương thành Huế của tôi xanh một màu gần như hư ảo, đi ngang kinh thành mà vẫn giữ dáng thong dong của một dòng sông biết mình đẹp.

Sông Bồ để vớt om.

Sông Hương để thả om.

Răng lạ rứa hè?

Chỉ bốn tiếng thôi mà nghe đã ra giọng Huế. “Răng lại rứa?” không hẳn chỉ là “Why is that?”, “Why so?” hay “Why did that happen?”. Trong câu hỏi ấy còn có chút ngạc nhiên, chút trách yêu, chút ngậm ngùi và cả một nụ cười rất nhẹ. Người Huế hỏi mà như không cần trả lời; bởi đôi khi câu trả lời đã nằm sẵn trong giọng nói.

Cũng như “Thả Om”: nghe qua tưởng chỉ là một động tác bình thường, nhưng bước vào thế giới Huế, nó lại mở ra cả một miền văn hóa.

Om là chiếc nồi đất nhỏ, thường dùng để nấu cơm, nấu cháo, kho cá. Một vật dụng quê mùa, khiêm nhường, quanh năm nằm bên bếp lửa. Om không quý như đồ ngự dụng, không sang như chén kiểu, không được đặt trong tủ kính để người đời ngắm nghía. Nhưng chính chiếc om đất ấy đã nuôi sống biết bao mái nhà, giữ hơi ấm cho biết bao phận người. Bởi thế, khi lâm vào cảnh tận cùng tuyệt vọng, người Huế chỉ còn biết kêu lên: “Rứa là xong om rồi đời!”

“Om” và “niêu” đều là nồi làm bằng đất nung, nhưng khác nhau đôi chút về cách gọi, hình dáng và công dụng:

Niêu là từ phổ thông trên toàn quốc, thường chỉ chiếc nồi đất nhỏ, thân tròn thấp, miệng tương đối rộng, nắp đậy kín; chủ yếu dùng nấu cơm.

Om là tiếng cổ và tiếng địa phương miền Trung, đặc biệt quen thuộc ở Huế. Om thường có thân tròn sâu, bụng phình, miệng thu nhỏ hơn; dùng nấu cơm, kho cá, rim thịt hoặc sắc thuốc. Om Phước Tích nổi tiếng từng được dùng để nấu cơm tiến vua nên còn gọi là “om ngự”.

Nói gọn lại thì là:

Niêu là tên gọi phổ thông; om là tên gọi đậm chất Huế.

Niêu thiên về nấu cơm; om có công dụng rộng hơn.

Trong đời sống Huế xưa, hai chữ đôi khi được dùng thay nhau. Nhưng “om” mang hồn quê và sắc thái văn hóa rõ hơn: nghe chữ “om” là gợi đến bếp lửa, làng gốm Phước Tích và bữa cơm xứ Huế.

Cơm niêu xứ Bắc nên đổi tên thành Cơm Om xứ Huế.

Thả om, theo nghĩa đen, là buông chiếc om xuống nước.

Nhưng người Huế có tài làm cho một việc nhỏ trở thành một câu chuyện dài; đem cái bình thường phủ lên một lớp sương huyền thoại, để khi sương tan rồi, lòng người vẫn còn vương vấn.

Chiều nay, 25 - 8 - 2026, chúng tôi được vợ chồng bạn Vinh và Tôn Nữ Cẩm Tú mời họp mặt ở “THẢ OM VIÊN” (THA OM GARDEN: DRIFTING POT GARDEN) 12/12 Nguyễn Phúc Nguyên Huế. Cụm từ hay nhóm chữ giới thiệu tên riêng và địa chỉ này là do Trí Tuệ Nhân Tạo AI cung cấp khi tôi lạc đường và hỏi Chat GPT đó nhé.

Một buổi chiều “Thả Om” không bị trôi mất chi cả mà được vớt lại cả hàng chục món ăn Huế Cột Cờ toàn ròn do chủ nhân biến tấu tài hoa từ sản vật địa phương và cây trái trong vườn.

Cuộc họp mặt đã thú vị; tinh thần Huế Thả Om lại càng thú vị hơn.

Theo giai thoại lưu truyền ở vùng Kim Long mà tôi được nghe chàng Bá Vinh một nghệ nhân tài hoa và Một Nửa Bên Tê của chàng là nàng Cẩm Tú ; một Tôn Nữ vắng bóng Hoàng Thành kể lại, chuyện xảy ra vào thời vương triều Nguyễn đã thoái trào dưới bóng chế độ thực dân Pháp.

Thuở ấy, nhiều gia đình hoàng phái không còn quyền thế và sản nghiệp như xưa. Cung điện đã xa, bổng lộc không còn, nhưng phong thái vương giả vẫn chưa dễ gì rời khỏi nếp sống. Nhà có thể nghèo, áo có thể cũ, bữa ăn có thể đạm bạc, nhưng cái “lề” thì vẫn phải giữ. Giấy đã rách mà đường gấp vẫn còn nguyên.

Một buổi chiều Rằm tháng Bảy, có vị vương tôn ở miệt Kim Long, trong nhà chỉ còn chút gạo đủ nấu một om cháo loãng. Khi trời nhá nhem, “Mệ” mang chiếc om xuống bến sông Hương rửa. Chẳng may, một người hàng xóm có phần tọc mạch đi tới, cất tiếng hỏi:

“Mệ đem om chi xuống rứa?”

Không muốn người ta nhìn thấy đáy om, càng không muốn ai biết bữa chiều của mình chỉ có một chút cháo nghèo, Mệ không phân bua, cũng chẳng than thở. Mệ chỉ lặng lẽ buông tay.

Chiếc om đất rời khỏi bàn tay, chạm mặt nước rồi chầm chậm trôi theo dòng sông.

Một gia sản cuối cùng đã được thả đi để giữ lại một điều không thể cầm nắm: lòng tự trọng.

Chuyện thật đến đâu, chẳng ai dám quả quyết. Giai thoại vốn không phải là sử ký. Nhưng có những câu chuyện không cần đúng từng chi tiết mà vẫn đúng đến tận đáy tâm hồn của một vùng đất. “Thả Om” là một câu chuyện như thế.

Trong khoảnh khắc ấy, cái nghèo được giấu kín, thể diện được giữ nguyên, còn nỗi buồn thì gửi lại cho sông Hương. Đó là một dáng vẻ vừa đáng thương, vừa đáng kính; vừa kiêu hãnh, vừa ngậm ngùi. Có chút phù hoa của một thời đã khuất, nhưng cũng có khí tiết của người không muốn đem cảnh ngộ riêng mình làm phiền đôi mắt thế gian.

Người ngoài có thể cho rằng đó là sĩ diện. Người Huế lại hiểu đó là lòng tự trọng. Giữa sĩ diện và tự trọng đôi khi chỉ cách nhau một làn nước mỏng. Sĩ diện là giữ cái nhìn của người khác; tự trọng là giữ phẩm giá trong chính mắt mình. Vị vương tôn nghèo kia có lẽ mang cả hai. Nhưng chính sự pha trộn không hoàn toàn rạch ròi ấy mới làm nên con người thật, và cũng làm nên cái “rất Huế”.

Huế xưa sống nhiều bằng uyển ngữ. Nghèo không nói là nghèo, chỉ bảo “nhà tui còn cực!” Buồn không nói là buồn, chỉ thở dài: “Răng mà lạ rứa tề!” Thương ai không dễ nói rằng thương, chỉ hỏi một câu: “Đi mô mà lâu rứa?” Trách ai cũng không nỡ trách thẳng, chỉ buông nhẹ: “Răng ri hè…”

Ngôn ngữ Huế không đi thẳng như đường tên bắn. Nó quanh co như lối vào nhà vườn, phải qua bình phong, qua hàng chè tàu, qua giàn hoa giấy rồi mới đến hiên nhà. Người chưa quen dễ thấy cầu kỳ; người đã hiểu mới hay cái quanh co ấy không hẳn để che giấu, mà để tránh làm đau lòng nhau.

Huế xưa quý sự kín đáo. Nhà giàu không phô của, người sang không nói mình sang, người đau không muốn ai thấy mình đau. Cái đẹp nằm sau bức rèm, nỗi buồn nằm dưới vành nón, còn tình yêu đôi khi suốt đời chỉ hiện ra trong một tiếng “dạ” thật mềm.

Bởi thế, “Thả Om” không chỉ là chuyện một chiếc nồi đất. Đó còn là một ẩn dụ về cách người Huế ứng xử với sự mất mát: không níu kéo quá ồn ào, không phô bày vết thương, chỉ âm thầm buông xuống dòng đời.

Nhưng Huế nay đã khác.

Huế hôm nay có phố mới, cầu mới, ánh đèn mới. Tiếng xe át dần tiếng guốc mộc; những nhà vườn thâm u mở cửa thành quán trà, nhà hàng, chốn lưu trú. Con cháu hoàng tộc đã bước ra khỏi bóng kinh thành để sống giữa một xã hội không còn đo phẩm giá bằng tước vị. Người trẻ Huế nói nhanh hơn, đi xa hơn, mạnh dạn hơn và biết giới thiệu quê mình với thế giới.

Đó là một chuyển động cần thiết. Một thành phố không thể sống mãi bằng ký ức, cũng như một dòng sông không thể chỉ soi bóng quá khứ mà không chảy về biển lớn.

Tuy nhiên, giữa nhịp sống mới, Huế đôi khi cũng đang “thả” đi nhiều thứ: một mái nhà rường, một khu vườn cũ, một giọng nói thanh tao, một cách thưa gửi có trước có sau, một nếp sống không vội vàng. Có những thứ mất đi vì thời thế; cũng có những thứ bị đánh đổi quá dễ dàng vì người ta chưa kịp hiểu giá trị của chúng.

Ngày xưa, người Huế thả chiếc om để giữ lòng tự trọng. Ngày nay, có khi người ta giữ chiếc om như một món trang trí, nhưng lại vô tình thả trôi cái hồn đã từng làm cho chiếc om ấy có ý nghĩa.

Cho nên, bảo tồn Huế không phải chỉ là giữ thành quách, lăng tẩm hay vài căn nhà cổ. Giữ Huế trước hết là giữ một phong cách sống: biết chậm lại trước cái đẹp, biết kín đáo trước nỗi đau, biết nhường nhau trong lời nói, biết giữ phẩm giá ngay cả khi cảnh đời sa sút. Huế không chỉ ở trong di tích. Huế ở trong tiếng “dạ thưa”, trong chén trà mời khách, trong cách đặt một bình hoa, trong bữa cơm đạm bạc mà vẫn tươm tất, và trong thái độ không lấy sự giàu nghèo để cân đo con người.

Tên nhà vườn “Thả Om” ở Kim Long vì thế nghe vừa dân dã, vừa u hoài, lại phảng phất cốt cách của những vương tôn thất thế. Đó không phải là nỗi hoài cổ muốn quay lui, mà là một lời nhắc dịu dàng: ta có thể bước tới tương lai, nhưng xin đừng bước nhanh đến nỗi đánh rơi chính mình.

Rằm tháng Bảy, đứng bên sông Hương, tôi chợt nghĩ: chiếc om năm xưa chắc đã tan thành đất từ lâu. Đất trở về với nước, nước trôi về biển, còn câu chuyện thì ở lại. Có lẽ đó cũng là một cách phóng đăng không ánh lửa, một cuộc phóng sinh cho lòng kiêu hãnh và một nghi thức tiễn đưa thời vương giả đã qua.

Dưới bóng Hoàng Thành, người Tôn Nữ năm xưa có thể đã khuất. Chàng vương tôn nghèo cũng không còn. Nhưng tiếng “răng lại rứa” vẫn bay qua hàng cau, giọng “dạ thưa” vẫn còn đâu đó trong những căn nhà vườn Kim Long, và sông Hương vẫn lặng lẽ chở những điều người Huế không nói thành lời.

Tôi trở về, không tìm lại chiếc om đã mất.

Tôi chỉ muốn đứng bên dòng sông cũ, thả xuống nước một chút phù hoa, một chút hơn thua, một chút bụi đường gần nửa thế kỷ xa quê. Rồi cúi xuống vốc một ngụm sông Hương, nghe sông Bồ vọng lại trong lòng.

Sông Bồ để vớt om như tâm tưởng vớt lại quê nhà.

Sông Hương để thả om, như tâm lý bù thả đi thế sự.

Và Huế, sau bao nhiêu dâu bể, vẫn là Huế:

Nghèo mà không hèn,

buồn mà không lụy,

đẹp mà không phô,

thương mà không nói hết.

Chỉ khẽ hỏi đời một tiếng:

“Răng lại rứa…”

Rồi mỉm cười, buông tay, thả cả chiếc om và chính bóng mình vào dòng nước hư không.

Thả chiếc om và bóng mình theo nước, mà giữ cả quê hương ở lại trong lòng.

TRẦN KIÊM ĐOÀN

Huế mùa Vu Lan 2026

MẸ RU CÁNH VÕNG CA DAO - THƠ LIÊN PHƯƠNG

 

MẸ RU CÁNH VÕNG CA DAO

Ca dao là tiếng mẹ ru con Đêm trằn trọc giữa cánh đồng thao thức  Đèn báo bão chập chờn trong lồng ngực Không thể nào đau hơn nữa mẹ ta   Ca dao là tiếng Cuốc bên nhà Mỗi lần nhớ đất đai về cố thổ Nơi cắt rốn chôn nhau từ muôn thuở Đã thấm sâu trong máu thịt đồng bào   Ca dao là ngọt bùi vôi mặn trầu cau Là suối reo  ngựa chòm lên bóng núi Là thảo nguyên những đồi xanh rong ruổi Tiếng đàn bầu dưới ánh trăng giêng   Ca dao đem con sóng vỗ bên triền Khi mùa chướng nhánh bần hường ra trái Bạn xuồng câu họp bè đêm tụ lại Bài vọng cổ xuống xề  nhấm trăng sáng đưa cay   Ca dao là chái bếp quê nghèo  tần tảo hạt ngô khoai  Ngọn lửa ấm theo cánh cò bay lả Là khói quyện hương đồng rơm rạ Túp lều tranh nơi cuối xóm ta chờ   Ca dao là cánh võng tròn nghe vọng tiếng  ầu ơ Nôi mẹ ru suốt chiều dài đất nước Biển và non núi rừng soi ánh đuốc Dẫn ta đi về phía trời hồng   Ca dao là câu hò Đồng Tháp mênh mông Điệu lý giao duyên Cửu long chiều man mác Sông Hậu sông Tiền như lời thơ lời ý nhạc Châu thổ hiền từ nhìn cánh vạc biền bưng    Xin được gieo hạt ngà  trên đất cằn sỏi đá rưng rưng  Để thấy nhỏ nhoi  Mà vươn mình đang lớn dậy  Để thương những con người từng trải  Đêm Hiền Lương  nhớ câu ví dậm Quảng Đà   Ca dao ươm mầm hạt ngọc phù sa Vặm vỡ luống cày tháng năm đầy bi tráng Đất nước anh hùng hóa thi nhân hào sảng Đem ca dao truyền lại cho người Bầu tròi xanh chim hót mỗi mùa vui ...   LIÊN  PHƯƠNG Nguồn : THƠ VĂN TRẦN YÊN HOÀ

NIỀM ĐAU DĨ VÃNG - TRẦN HỮU NGƯ

 NIỀM ĐAU DĨ VÃNG

   Tôi lấy tên ca khúc NIỀM ĐAU DĨ VÃNG của nhạc sĩ Nguyễn Văn đông làm tựa cho bài viết nhớ về Nguyễn Văn Đông.

   Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông qua đời năm 2018 tại Saigon.

   Anh là một nhạc sĩ quân đội mang cấp bậc khá lớn, nhưng anh không sống vì chức vụ, quyền hạn, mà anh sống vì nhạc. (Khác này ngày người ta sống vì chức vụ và nhạc).

   Sau 1975, anh lên đường vào trại “cải huấn” để làm tròn bổn phận của một công dân dưới chế độ mới như bao sĩ quan khác.

   Những ngày ở trại “cải huấn” từ Nam chí Bắc… Chị Thu vợ anh ở nhà trông trồng như “Hòn vọng phu”, không tính bằng ngày tháng, mà tính chục bằng năm. 

    Chế dộ cũ đã nuôi sống anh bằng âm nhạc, những ngày “làm người tù không chân dung”, cũng chính nhạc anh đã cứu sống anh.

   Những ngày mưa tầm tả, anh nhớ CHIỀU MƯA BIÊN GIỚI, những ngày Tết ngồi trong trại anh nhớ PHIÊN GÁC ĐÊM XUÂN, những ngày Hè anh nhớ bãi biển Honolulu Với SẮC HOA MÀU NHỚ… Và chính bài hát của anh là những viên thuốc không màu, không vị, đã cứu sống anh!

   Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông sáng tác không nhiều như Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Phạm Đình Chương, Lam Phương, Hoàng Thi Thơ… Nhưng thành thật mà nói, nhạc anh không có bài nào dở. Khi bài hát của Nguyễn Văn Đông ra đời, đã được ca sĩ “hát trên từng cây số”, và người nghe đón nhận nồng nhiệt từ thành thạnh thị cho đến thôn quê, ngay cả những vùng “xôi-đậu”.

   Chỉ cần một ca khúc CHIỀU MƯA BIÊN GIỚI cũng đủ để Nguyễn Văn Đông làm người nhạc sĩ của hôm nay và mai sau.

   Anh có nhiều bút hiệu như: Phượng Linh, Phương Hà, Vì Dân, Đông Phương Tử, và anh viết nhạc đủ mọi chủ đề. Ghi danh trong ca khúc những bút hiệu như trên, nhưng người nghe khi nghe đã biết cái “air” nhạc của Nguyễn Văn Đông.

   Việt Nam nói chung và Miền Nam nói riêng, ca khúc CHIỀU MƯA BIÊN GIỚI là một bài hát đầu tiên xuất cảng sang Pháp được ca sĩ Trần Văn Trạch hát, đã làm dân Pháp thích thú! Và cũng chính CHIỀU MƯA BIÊN GIỚI đã bị Tổng thống Ngô Đình Diệm cấm hát vì “làm nhụt chí khí quân đội”, anh đã bị “trọng cấm” về bài hát này! “Trọng cấm” một thời gian khá dài, nên không anh đã được lên Tướng chớ không phải cấp Tá sau 1975.

   Có một điều ít ai biết:

   -Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông là người đầu tiên nghĩ ra  chương trình kết hợp TÂN CỔ GIAO DUYÊN và anh đã viết nhạc nền và đạo diễn 50 tuồng cải lương, như: Nửa đời hương phấn, Đoạn tuyệt, Tiếng hạt trong trăng, Sân khấu về khuya, Tiếng cướp Bạch Hải Đường, Mưa rừng…

   Tôi đã từng đến thăm nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông, lần nào tôi cũng xin phỏng vấn anh, nhưng đều bị anh từ chối. Anh nói với tôi rằng, không phải anh từ chối em, mà tất cả các nhà báo trong và ngoài nước anh đều từ chối! Em đừng buồn anh nhé!

   Tôi vẫn kiên trì… 

   Sáng ngày 30.4.2016, đúng 41 năm sau 30.4.1975, tôi đến thăm anh và nhắc lại chuyện phỏng vấn. 

   Anh suy nghĩ trước khi trả lời tôi:

   “… Nghĩ lại, cuộc đời này dẫu sao cũng còn nhiều người tốt, vì tốt nên anh em mình vẫn còn sống đến ngày hôm nay (anh cười). Chúng ta là những con chim đã một lần trúng đạn nên rất sợ những cành cong, và cho dù thời gian sẽ làm lành vết thương, nhưng tiếc rằng chúng ta không còn trẻ nữa!...”

   Sau lời nói ấy, anh đồng ý cuộc phỏng vấn của tôi!

   Tôi ngạc nhiên và mừng khôn xiết.

   Anh nói:

   -Đây là cuộc phỏng vấn đầu tiên anh dành cho em, và là cuộc phỏng vấn độc quyền (anh đã từ chối tất cả), vì em đã hiểu và thuộc nhạc anh và em cũng thấm thía những năm tháng “làm lại cuộc đời” như anh sau 1975.

   Đặc biệt, sở dĩ anh đồng ý vì: EM LÀ NHÀ BÁO KHÔNG CÓ BÁO! Và em là người kiên nhẫn không bỏ cuộc! (Anh cười). 

   Bài phỏng vấn độc quyền này, tôi có đăng trong cuốn sách ỦA, SAO KỲ LẠ VẬY? Do NXB MỸ THUẬT phát hành tháng 3 năm 2016 và đã được nhà báo Lam Điền viết bài giới thiệu trên báo Tuổi Trẻ.

   Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông đi “nghỉ mát” khoảng 10 năm, và được tha vào năm 1985. Lúc ra Trại anh bị bịnh nặng, tưởng ngày trở về để chờ “di tản qua bên kia thế giới”, nhưng nhờ chị Nguyệt Thu vợ anh, nuôi anh với phép mầu, nên anh sống thêm 33 năm nữa để nhìn đất nước đổi mới!

   Những ngày tôi đến thăm anh, lúc nói chuyện, anh thường gõ nhẹ những ngón tay tật nguyền (hậu quả của những ngày lao động cải tạo) xuống bàn… Tôi hỏi anh chuyện cải tạo, chuyện đời, chuyện nghề… và lúc thấy anh vui, tôi hỏi về “chuyện tình một thời với một một người đàn bà nghệ sĩ trước 1975 có tên tuổi, và sau 1975 nổi tiếng…”  Với đôi mắt buồn xa xăm, anh nói nhỏ với tôi:

   -Chuyện cũ đã qua rồi, đó là MIỀN ĐAU DĨ VÃNG!

   Những ngày mưa tháng 8.2026, tôi nghe CHIỀU MƯA BIÊN GIỚI và nhớ Nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông. Và bỗng dưng tôi nhớ MIỀM ĐAU DĨ VÃNG một ca khúc của Nguyễn Văn Đông đề tên Phượng Linh.

   Nhạc viết về DĨ VÃNG không nhiều, chỉ có một số bài khó quên:

   -Dĩ vãng (Trịnh Nam Sơn).

   -Giọng ca dĩ vãng (Bảo Thu. Tôi đã có bài viết riêng)

   -Chuyện tình không dĩ vãng (Tâm Anh. Tôi đã có bài viết riêng)

   -Gĩa từ dĩ vãng (Nguyễn Đức Trung)

   -Tango dĩ vãng (Anh Bằng. Tôi sẽ có bài viết riêng Tango dĩ vãng) 

   Và NIỀM ĐAU DĨ VÃNG của Nguyễn Văn Đông:

   “… Ngày hai đứa ân tình vỡ đôi

   Đời hai lối phương trời lẻ loi

   Thuyền tình em lạc bến lâu rồi

   Niềm tin đã trót trao rồi

   Âm thầm em khóc khi biệt ly

   Người yêu thuở ban đầu khó quên

   Ngày xa anh, em càng nhớ thêm

   Dù mai đây vật đổi sao dời

   Đường tơ đã lỗi cung rồi

   Tình yêu một thuở không hề vơi

   Yêu nhau chiều nào

   Rồi xa nhau chiều nay

   Lòng ai không đảo điên

   Xót xa tình đầu tiên

   Anh ơi một phút bên nhau rồi

   Tình ấy cao vời vợi

   Lòng nhớ mãi khôn nguôi

   Lời ân ái đâu ngờ chóng phai

   Tình dang dối nên nhiều đắng cay

   Hồn em xin trọn kiếp theo chàng

   Dù duyên tình dở dang rồi

   Buồn theo ngày tháng âm thầm trôi…”

   Bài viết để tưởng nhớ vợ chồng nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông và chị Trần Thị Nguyệt Thu vĩnh biệt Saigòn về bên kia thế giới.

   Ở thế giới mơi, nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông sẽ không còn đau niềm đau dĩ vãng, và chị Nguyệt Thu đã đến bên anh một thời dĩ vãng:

   “… Em đến thăm áo anh mùi thuốc súng

   Ngoài trời mưa lê thê

   Qua ngàn chốn sơn khê

   Non nước ơi, hồn thiêng của núi sông

   Kết trong lòng thế hệ

   Nghìn sau nối nghìn xưa…”

   (Ca khúc MẤY DẶM SƠN KHÊ của Nguyễn Văn Đông)

   TRẦN HỮU NGƯ

   (Bo léro Xóm Gà-Giađinh, 12.8.2026)