CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN BLOG NHÃ MY. CHÚC CÁC BẠN THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Năm, 19 tháng 7, 2018

CHỜ ... - THƠ ĐẶNG XUÂN XUYẾN


BAOTHANG_XUANXUYEN DANG
08:04, Th 4, 18 thg 7 (23 giờ trước)
tới tôi





CHỜ...

“Tôi nghe” “Chuyện của gã khờ”
“Nhủ lòng” đời chẳng như “Mơ”
Thôi kệ “Chàng lùn nể vợ”
“Ngược dòng” về cõi “Ngu ngơ”.

 “Đêm” nay “Người ơi... người ở”
 “Thức” chờ “Tiệc rượu trong mơ”
 “Tiếng khèn” nối dài nỗi “Nhớ”
 “Người thơ” “Khờ” đến bao giờ?
-------
(“...”): tên các bài thơ, truyện ngắn của Đặng Xuân Xuyến
*
Hà Nội, chiều 17 tháng 07.2018
ĐẶNG XUÂN XUYẾN

Thứ Tư, 18 tháng 7, 2018

THƠ HOÀNG QÚY, MỘT HIỆN DIỆN VỮNG CHÃI TRƯỚC NHỮNG SẠT, LỠ CHỮ, NGHĨA HÔM NAY. - DU TỬ LÊ


Minh Khoa Lê Thiên
Tệp đính kèm
18:41, Th 2, 16 thg 7 (2 ngày trước)
tới phuoc, BAOTHANG_XUANXUYEN, BÔNG, Ngạc, tôi




Kết quả hình ảnh cho du tử le
Ảnh nhà thơ Du Tử Lê




HOÀNG QÚY, MỘT HIỆN DIỆN VỮNG CHÃI TRƯỚC NHỮNG SẠT, LỠ CHỮ, NGHĨA HÔM NAY. 

                                                         Du Tử Lê (USA)

          Qua nhà thơ trẻ Trịnh Sơn, chúng tôi nhận được một số thi phẩm của nhà thơ Hoàng Quý. (*)
Cảm nhận đầu tiên là niềm hứng khởi mạnh mẽ, khi tôi được chạm vào tiếng thơ họ Hoàng, bởi nhiều bất ngờ, lớn.
          Với tôi, giữa khi cõi- giới thi ca của chúng ta gần đây, càng lúc càng nhập / nhòa chân dung, nhợt nhạt cá tính thì, thơ họ Hoàng hiện ra, vạm vỡ mới và, lạ. 
           Thơ Hoàng Quý không chỉ mới, lạ ở cách nói, (mà) nó còn vạm vỡ ở cả phương diện tu từ học (rhetoric) nữa.  Ông cụ thể hóa những chữ trừu tượng bằng những hình ảnh cụ thể, quen thuộc.  Giống như một thứ tiếp-thủ-ngữ và tiếp vĩ ngữ (prefix & suffix), thí dụ: "cánh đồng đời", "giấc mơ phì nhiêu"...

          Hay:

 “Trên đĩa dầu loang loáng của kiếp người.” 
(trích “Tự Khúc”) 

           Hoặc: 

“Rất nhiều khi ta thảng thốt mơ giấc phì nhiêu của đời người em đâm đuống 
“Em trổ ống ta đánh cồng và ca hát khúc ca của Mường Người. (…) 
 “…Giấc mộng của em của ta không là gì cả. Hiện. Và xóa. Không là gì cả! Không là gì... 
một nhúm phì nhiêu. 
(Trích “Giấc phì nhiêu”).

           Hoặc nữa:

“Gió mãi loay hoay đi tìm mái nhà mình 
“Cỏ chen vật vã mưu sinh 
“Mỗi ngày 
“Đời người thêm một đoạn văn viết dở…”
(Trích “Điệp Khúc”) 

           Bên cạnh sự giầu có về nhân-xưng- đại-danh-tự, so với các ngôn ngữ khác, tiếng Việt theo tôi, còn phong phú về phương diện tính-từ . Nhưng họ Hoàng rất ít dùng. Ông loại, giảm chúng trong thơ của mình, để nỗi buồn trong sinh phần thơ ông, nổi cộm những đường- gân-liên-tưởng khác(?):

“Chợt nhớ ngày xa ấy gió
Đuềnh đoàng nón thúng quai thao (…) 
“Chợt nhớ ngày xa ấy chiều
“Hai bờ sương khói như reo 
(Trích “Chợt Nhớ Sông Cầu”) 

         Hoặc: 

“Ô mường ta ở đâu, cha ta ở đâu
“Mẹ ta, anh chị ta ở đâu
“Ta đang đói hơn con ma đói, khát hơn con ma khát
“Cái đầu ta nhớ, cái tim ta đau 
“Ta như ngọn măng mới nhô con hổ đạp gãy
“Ta như quả ớt vỏ đẹp nhưng trong ruột cay” 
(Trích “Ngẫu  hứng qua Mường”) 

        Hoặc nữa: 

“Ở phía trước’
“Ở phía trước nữa
“Ai như ta? 
“Ai đã là ta? 
“Chao ôi! Đời nến sáp
“Ta đấy à, hay chưa từng ta!” 
(Trích “Đêm nghe gió qua vườn”)  

         Tuy nhiên, trên tất cả mọi tân kỳ kỹ thuật (dù rất cần thiết cho thơ), với tôi, vẫn là những thông điệp (mà,) họ Hoàng đã gửi, đã “gieo, trồng” trên dặm trường thi ca đời ông.  
          Tôi muốn nói, với Hoàng Quý, thi ca là chiếc cầu nối qúa khứ nghìn năm một đất nước - - Hầu khua thức hồn thiêng dân tộc- - Tìm về cuống rốn cội nguồn một tổ quốc, hôm nay. 
            Sau khi đọc “Ngẫu hứng qua Mường” và, “Những ngấn bùn trên mũi chân tổ quốc,” tôi muốn mượn câu thơ mở đầu bài “Tự khúc” của ông:

“Tôi đã đến đã gieo trồng và vun xới” 

          Để nói với ông rằng:
           Vâng. Ông “đã đến đã gieo trồng và vun xới” cho / với thơ hiện đại, như một hiện diện vững chãi, khả tín trước những sạt, lở thi ca và chữ, nghĩa châng lâng, bập bềnh mảng tối! 

 DU TỬ LÊ
(Calif. Aug. 18-2013)  
    
_____________

(*) Được biết nhà thơ Hoàng Quý sinh Năm sinh 1950 tại Phú Thọ. Ông hiện sống tại Thành Phố Vũng Tàu, Việt Nam. Ông khởi viết rất muộn, năm 1982 mới viết bài thơ đầu tiên. Tác phẩm chính:  Giấc phì nhiêu (1996).  Đi bên mùa lá rụng (2000). − Ngang qua cánh đồng (2002. Tái bản:2004).  Giả trang (2007)…, cùng nhiều trường ca : Đối thoại trắng (2004), Những ngấn bùn trên mũi chân Tổ quốc (2011)…





Nhà thơ Hoàng Quý - 2009 (Ảnh: Lê Duy Hòa)




THƠ HOÀNG QUÝ
( Du Tử Lê chọn)
NGẪU HỨNG QUA MƯỜNG
1.
Một năm Hội Tú Mường (1)chỉ có một lần
Một năm anh ơi nhớ mà đến chơi với em, với hội! 
No xôi, no thịt thì cứ chơi liền liền đi
Trên đầu lắc lư con ma rượu rồi có đứa trốn ra nương,hai đứa khéo mà thành một đứa! 
Ơ! Cái Hội Tú Mường là chiếc cầu bẳng từ nhà anh sang nhà em
Đừng run cái chân treo cầu, đừng ngại rát cai vai, bỏng cái lưng cõng em về làm vợ 
Đây này, cái má em nó đang cháy vì ống sáo ai thổi
Đây này, cái ngực em nó đang nảy phập phồng bởi tiếng đàn ai réo
CẦU ÔNG VUA TRỜI MÃI CHO BÔNG LÚA CON TO BẰNG CÁI VÒI HÁI,
BÔNG LÚA CÁI TO BẰNG CÁI ĐUÔI CON TR  CON LỢN LỚN BẰNG CON VOI NHỠ (2) 
Để anh làm cỗ đón em về làm vợ
Có dám yêu thì trèo cầu sang ngay đi
Có gan lấy cược cho pố, mế em xâu bạc trắng! 

2.
Em ơi! Một năm Hội Tú Mường chỉ có một lần
Một năm em ơi nhớ mà về đây chơi với anh, với hội 
Ơ này, làm sao em cứ giữ chặt ngón tay anh trên cái núm ngực em đấy 
Ơ! Cái đầu anh con ma rượu nó vặt đi đâu mất rồi 
Chỉ còn cái nửa dưới người anh run run thôi em ơi
Đã thích nhau thì cứ gì đến hội mới trèo cầu đi cõng vợ
Không có cầu, thích, thì anh lội ào qua thác lũ tìm em!
CẦU ÔNG VUA TRỜI MÃI CHO BÔNG LÚA CON TO BẰNG CÁI VÒI HÁI,
BÔNG LÚA CÁI TO BẰNG CÁI ĐUÔI CON TR U, CON LỢN LỚN BẰNG CON VOI NHỠ
Cho pố, mế em được đón cái thằng rể hiền đầu đội cỗ chỉ toàn có tóc!
Chẳng có bạc cược cho pố, mế thì anh lên sàn tìm em anh lấy cắp
Em có về với anh không em ơi, em ơi...
Em mà không về, cái lưng cõng em nó rát giọt mồ hôi, nó khóc! 

3.
Em ơi! Cái bụng anh thèm nói lời yêu mà sao không nhìn thấy em đâu
Cái ruột, cái gan anh đang gào hoài hơi trên ống sáo
Có thích nhau thì mới đi tìm nhau
Sao không thấy mùa này em về chơi hội
Em để cho dây đàn anh thiếu nốt vợ, nốt chồng
Hay là em chê anh?
Em chê anh thì cứ nói với nhau một lời!
Cứ nói với nhau một lời... 

4.
Con săn (3) có ngoan bắt nhiều thú cho chủ làm canh
Con chim mi, con chim khiếu tốt sợ mường buồn biết hót cho mường vui rộn rã 
Con chim sáo hay không quên bà chủ nhà
Cây lúa trổ bông nặng, bông to là biết thương cái giọt mồ hôi người đi nương, đốt rẫy
Ô! Cái mường mình vui là bởi có nhiều mùa hội 
Nên cái tụi trẻ con lúc no trong ruột rồi nó nhảy chân chim!

5.
Cái váy đứa con gái nhớ yêu ai mà đan xéo rối cái đường thêu
Quả xà tích (4) nhớ ai mà pung pinh réo 
Đứa trai bản tốt biết nhớ mường khi xa
Đứa gái bản tốt biết chờ chồng cạn con mắt khóc
Cái đuống mày đâm, cái ống mày trỗ (5) 
Là tao nhớ mường, là mường nhớ tao! 
Cái nhớ luôn mồm kêu tửng tưng trên dây đàn cò ke (6)
Cái yêu rộn ràng rên tỉ ti trong ống sáo
Là tao nhớ mày, nhớ mường lắm đấy! 

6.
Ô! Cái mường mình ơi, cái mường ta ơi
Ta yêu mường vì pố, mế sinh ra ta ở đó
Pố, mế già pố, mế về núi 
Pố, mế về núi có nhớ mường, có nhớ đàn con! 
Ta lớn phổng lớn phang như cây măng vầu đốt mập là vì được làng chăm
Ta có cái nghĩ khôn là do sự bảo ban của người già tóc bạc
Ô cái mường của ta, cái mường của ta!
Ta yêu mày như hòn đá lở rồi vẫn còn lại vết vỡ trong ruột núi! 

7.
Như con nai lạc bầy ngơ ngác giữa rừng hoang 
Ta đi tìm cái hang của ta như con nai đi tìm mầm cây đắng 
Ta không còn cha, ta không còn mẹ
Ta không có ruộng nương, không có chiêng đồng... 
Nếu ta đã ngàn ngày trôi như chiếc lá
Thì, lá ơi xin hãy dừng chân!

8.
Ô mường ta ở đâu, cha ta ở đâu 
Mẹ ta, anh chị ta ở đâu 
Ta đang đói hơn con ma đói, khát hơn con ma khát 
Cái đầu ta nhớ, cái tim ta đau 
Ta như ngọn măng mới nhô con hổ đạp gãy 
Ta như quả ớt vỏ đẹp nhưng trong ruột cay 
Ô mường ta ở đâu, cha, mẹ, anh, chị ta ở đâu
Để tim ta buốt, để đầu ta đau! 

9.
Con chim có đôi có lứa dám bay cao, bay xa 
Con cá có đôi, có cặp tung tăng bơi lội 
Con nai ngác ngơ có đôi có lứa không sợ thung sâu và thú dữ
Ta và nàng yêu nhau sao khổ thế nàng ơi 
Đã cùng nhau tìm về nơi cuối đất, nơi cùng trời 
Ta đã biết cái bụng nàng yêu ta 
Biết cái điều bao tháng năm quả tim nàng bối rối 
Cầu trời cho hai ta hóa thành hòn đá lặng câm không biết nói 
Sáo hãy nói với nàng lòng yêu của ta 
Hãy hát với nàng tình yêu của ta!...

 Mường Xuân Đài, tháng Chạp, 1982 
___________ 
(1) Hội Tú Mường: Tổ chức vào khoảng trung tuần tháng Giêng. Trong ngày hội trai, gái có tục tìm hiểu nhau qua các hình thức hát giao duyên gần giống với cách thức tỏ tình ở chợ tình của ngưới H'Mông
(2) Lời trong bài mo “Đẻ đất - Đẻ nước”.
(3) Con săn: Con chó
(4) Xà tích: Một loại trang sức chế tác bằng bạc trắng, công phu, và rất đẹp dành cho phụ nữ.
(5) Đuống: Vật dụng dùng đễ giã gạo. Đuống cũng đồng thời được sử dụng như một nhạc khí dân gian của đồng bào mường. Đồng bào mường vẫn tồn giữ các bài bản đâm đuống, trỗ ống rất đặc sắc.
(6) Đàn cò ke: Một nhạc khí dân gian mường. 


TỰ KHÚC

Tôi đã đến đã gieo trồng và vun xới 
Trên thửa ruộng tôi, trên cánh đồng đời 
Tôi đã ngắm, đã tìm và đắm đuối 
Trong hoang mang những Cánh - Đồng - Người 

Những cánh đồng ngổn ngang và xanh tươi 
Ông đã cày, cha đã cày, ta đã cày rồi con ta cày xới nữa 
Gieo xuống những gì gặt hái những gì 
Trong phì nhiêu có nắng, bão, nước và lửa 

Một ngày 
Một năm 
Một trăm rồi một ngàn năm
Cày xới, gieo trồng, bón chăm đâu có gì lạ 
Trên đĩa đèn loang loáng của kiếp người 
Lúa ấy
Ngô khoai ấy và hoa trái ấy 
Chất chồng cả máu và mồ hôi 
Không có gì lạ! 
Cả đam mê say và tỉnh 
Không có gì lạ! 
Cả nước mắt và tiếng cười 
Không có gì lạ, em ơi! 

Tôi đã đứng thẳng và khom xuống không chỉ một ngày 
Đã đứng thẳng và khom xuống giữa chấp chới sát - na tối và sáng 
Giữa đỏ và xanh 
Giữa đen và trắng 
Giữa đối nghịch và yêu thương 
Đã cho 
Và đã xin... 

Tôi đã đến, đã gieo trồng, vun quén 
Trên thửa ruộng tôi, trên thửa ruộng đời 
Tôi đã nhìn đau đáu 
Thấy thửa ruộng kia tơi tả vết chân người!... 

1996 


CHỢT NHỚ SÔNG CẦU 

Chợt nhớ một ngày xa lắc 
Đi qua miền ấy Sông Cầu 
Sương muối chiều đông ánh ướt 
Bến thuyền ngây ngất hoa lau 

Chợt nhớ ngày xa ấy mưa 
Hạt bay khi tỏ khi mờ 
Có chiếc thuyền đi vội vã 
Để thương để nhớ lên bờ 

Chợt nhớ ngày xa ấy gió 
Đuềnh đoàng nón thúng quai thao 
Chót bế bồng câu hát cũ 
Qua cầu ngả nón trông theo 
Chợt nhớ ngày xa ấy chiều 
Hai bờ sương khói như reo 
Em hát người ơi! Người ở... 
Chưa hừ đã sóng xiêu xiêu! 

Chợt nhớ ngày xa 
Bỗng buồn 
Bỗng buồn lòng còn vấn vương 
Bỗng buồn rằng không ước hẹn 
Với dòng sông ấy mà thương... 

1996 


GIẤC PHÌ NHIÊU

Rất nhiều khi ta thảng thốt mơ giấc phì nhiêu của đời người em đâm đuống em trỗ ống ta đánh cồng và ca hát khúc ca của Mường Người. Đây là non xanh, kia là thung xanh, con trâu thở hơi sương tung bọt dãi dưới vòm tre kẽo kẹt. Thằng bé đánh cù con cù quay tít. Ông ké già bà ké già tóc xòa như cước vẹo xiêu men đắng men nồng. Vũ trụ bơ thờ hương lửa. Ta và em đắm nhìn mê sảng giấc phì nhiêu
Nín nhìn chiếc đèn kéo quân xoay, quan xoay, lính xoay, quản tượng xoay, kẻ sĩ xoay vòng vo ngây dại, lũ nông ngư xoay chèo xoay lưới, con cá ngoắt đuôi xoay đuổi khôn cùng. Em tha thiết, em tươi nồng vũ trường chớp xanh chớp đỏ chợ chạ người anh khoe sức lực điền kẻ xem người trả. Em nhìn ta đăm đắm như buồn một thủa. Thánh thót loang dài nước mắt phì nhiêu...
Giật mình tỉnh thức: Ô! Chỉ là cơn mê. Cơn mê của mộng si níu giữ. Cuối bờ kia gầm gừ sóng phủ. Biển vẫn xanh cái xanh hoang như chưa bao giờ xanh thế, gió vẫn rung reo thao thiết đến vô cùng, con thuyền ra khơi và lưới và cá, vũ trụ phập phồng cái ngẫu nhiên và không ngẫu nhiên. Giấc mộng của em của ta không là gì cả. Hiện. Và xóa. Không là gì cả! Không là gì... một nhúm phì nhiêu.
1966

Đi bên mùa lá rụng

Nếu không còn gì ao ước ở trong tôi
Thì có nghĩa chả còn gì để mất
                     Ônga Bécgon 
Bên quê chị đã mùa động tuyết 
Vít cong cây và trắng mướt trời 
Nơi tôi đợi lại một mùa lá rụng 
Những mảnh vàng gieo ánh cả vườn tôi... 

Trang thơ cũ trước cây vườn tôi hát 
Lóng lánh buồn, vui bên lá rơi 
“NHẮC AI ĐI QUA DÙ ĐẦY ĐỦ LỨA ĐÔI 
NHẮC CẢ NHỮNG AI ĐI CÔ ĐỘC TRÊN ĐỜI 
TRÁNH ĐỪNG ĐỘNG VÀO C Y MÙA LÁ RỤNG” 

Ta cả tin, ta rất nhiều hy vọng 
Kiên tâm trồng những tháp cát lên mưa 
Mê mải thúc những con tàu rỉ sét 
Phăm phăm hành khất - thế nhân - buồn! 

Thưa chị, lá trên cành rụng đấy 
Chúng loay hoay như một tiếng thở dài 
Mơ lên mỏi cõi nhân sinh rúm ró 
Giấc mơ vàng trong mắt lá mồ côi... 

1996

_________ 
“...” Thơ Ônga Bécgon (Bằng Việt dịch)

ĐIỆP KHÚC

Mỗi ngày 
Mọi hiện hữu lại bước ra từ hư không 
Ta cứ tưởng đã hiện hữu không còn lo thất lạc 

Mỗi ngày 
Những hình dung từ đến chào từ biệt 
Như những chiếc lá vàng buồn và đẹp 
Đã từng xanh muội mê xanh 

Mỗi ngày 
Sự minh triết cô đơn như gió 
Sự minh triết càng chất chồng càng hoang vu như cỏ 
Gió mãi loay hoay đi tìm mái nhà mình 
Cỏ chen vật vã mưu sinh 

Mỗi ngày 
Đời người thêm một đoạn văn viết dở 
Những hình hài như có như không 
Chưa chợp mắt đã hoang đường hiện hữu 
Đầy đường nhân nghĩa rêu rong... 

Ta cứ lăm le Đóng - Đinh - Câu - Rút 
Đắp - Thánh - Đường - Trong - Cõi - Nhân 
Giá tình yêu vô tư như đất 
Xoay vòng! 

1997 


SÔNG CŨ

Và... 
Nước mãi chảy mãi về phía biển 
Những dòng sông không nghỉ bao giờ 
Trăng non thế!
Trăng tơ non thế 
Rót đôi bờ lênh loáng cả phù sa... 

Ta đã thề không thèm day dứt 
Sao đêm nay nước vỗ lên buốn 
Những bãi phù sa mênh mang diều sáo 
Bồi hồi mắt chớp lên ta! 

Ta đã gặp những dòng sông câm lặng 
Gìm trong sâu hút buồn vui 
Đã ngược thác, đã trôi về biển 
Đi hết ngày 
Lại hoàng hôn thôi! 

Ta đã gặp những miền phố mộng 
Những Luy lâu meo mốc rêu phong 
Đã hội họp những Chợ - Phiên - Thiện - Ác 
Sao lại nhớ về 
Nhớ một dòng sông? 

Nước cứ chảy mãi về phía biển 
Những dóng sông không ngủ bao giờ 
Trăng non thế! 
Trăng tơ non thế... 
Và... 

1997 


BUỔI SÁNG RA VƯỜN NGHE MƯA KÝ ỨC

Buổi sáng ra vườn nghe mưa ký ức 
Những câu thơ cay đắng nhất 
Mang rất nhiều rủi ro 

Bao đồng đội tôi đã nằm trong mồ 
Đêm đêm hiện hồn về gõ cửa 
Đạn găm đầy hình hài 
Nỗi đau không nói được 

Bông cúc ta từng hái ở mùa thu 
Khô xác gần 30 năm trong ba lô cóc cũ 
Ta cầm lại trên tay như cầm lửa chiến tranh 
Chả vàng được cho ai - Hoa cúc! 

Những khuôn mặt vây quanh nói cười huyên thuyên 
Bia rượu đầy mồm 
Bia rượu đầy mặt 
Bia rượu tràn trên đất 
Đất trổ đầy rong rêu 
Chả vàng được nữa đâu - Hoa cúc! 

Buổi sáng ra vườn nghe mưa ký ức
Mưa ký ức rơi như bài hát buồn 
Mưa ký ức rơi vào bông cúc cũ 
Mỗi cánh hoa như một oan hồn. 

2002 


GIỌT THU TÔI ĐẾM

Một lá rơi 
Hai lá rơi 
Tôi ngồi đếm lá thu trôi lặng thầm
Một bàn chân 
Mấy bàn chân 
Cỏ thiên thu cỏ, chân trầm bụi đi 
Đời người loáng chớp thiên di 
Mây thì ước lệ. Đất thì chiêm bao 
Thu như hơi rượu hồng đào 
Em dâng tôi một hôm nào rất xa... 

Một thu 
Và, một thu và... 
Tôi ngồi lắng giọt thu sa dịu dàng 

2006 


ĐÊM NGHE GIÓ QUA VƯỜN

Có thể rồi ta sẽ về thăm lại 
Cây gạo quen 
Và khúc sông gầy
Và có thể trên lối chìm hoa cỏ
Ta lại tìm bông rụng dưới thân gai

Đêm nghe gió qua vườn
Tiếng cây thở nói rằng thu chắc đã 
Thổi tê hơi cho hạc trắng bay về
Đêm nhoi nhói
Nghe đời thay máu
Có bao người nghe gió trong khuya?

Ở phía trước
Con đường chướng gió
Ta đã đi không chút e dè
Những- hy - vọng - rưng - rưng - xác - lá
Chết - tưng - bừng - như - máu - hôm - qua
Ở phía trước
Ở phía trước nữa
Ai như ta?
Ai đã là ta?
Chao ôi! Đời nến sáp
Ta đấy à, hay chưa từng ta!

Thì mùa thu dường thong thả mở lòng
Đêm hé cửa nghe qua vườn gió thổi
Ta hứa về thăm lại
Cây gạo quen
Và khúc sông gầy
Và, có thể lối chìm hoa cỏ ấy
Nhắc những lời hoa rụng một ban mai...

05/ 11/ 2011


NHỮNG NGẤN BÙN TRÊN MŨI CHÂN TỔ QUỐC
(Trích)
1.
Khi bạn hỏi Đất Nước tôi bao tuổi
Xin hãy đếm những ngấn bùn châu thổ quê tôi
Khi bạn hỏi về tầng sâu lịch sử
Xin đếm những ngấn bùn bồi đắp nước non tôi
Như một cuộc trường chinh vĩ đại
Những ngấn bùn tụ hội ở Giao Châu
Những ngấn bùn thăm thẳm
Rất xưa
Và rất lâu
Những ngấn bùn bất khuất
Đắp bồi từ đớn đau
Những ngấn bùn kiêu hãnh
Chưa bao giờ cúi đầu
Máu tôi chảy trong lốt chân hy vọng
Của 50 người anh theo mẹ lên rừng
Da tôi trổ những bông tràm nhiệt đới
Giữa đoàn người xuôi biển giết Giao Long
Và tôi hát
Và tôi còn hát mãi
Khúc giao hoan của nòi giống Lạc Hồng
Và tôi hát
Xin cho tôi hát nữa
Ánh vàng phèn trên da thịt Tổ Tông
Mắt đẫm ướt dưới mây trời Lũng Cú
Chân đạp bùn se thắt Mũi Cà Mau
Cho tôi cúi trước bài ca của Mẹ
Của Tổ quốc tôi 
Bùn bãi thơm màu...

2.
Những cơn lũ sạt nhà tốc cửa
Những cơn bão lật thuyền xác dạt người trôi
Những tháng hạn đồng hoang cỏ cháy
Vốn ngàn đời thách đố dân tôi
Nhưng
Bão, lũ hay đồng kia khô nỏ
Cũng chưa là gì trước những trận lốc đen
Chúng đã đến
Chúng đã từng tràn đến 
Đen ngòm từ bắc phương
Sát phu
Hiếp phụ
Trấn trạch
Yểm bùa
Đoạt sừng tê
Cướp ngà quí
Dồn hiền dân mò ngọc dâng trai

Chúng nó đến
Bất từ trò khả ố
Cởi truồng xua quân bức chế Hai Bà
Tráo trở lọc lừa nàng Mỵ Châu trinh tuyết
Khói Loa Thành còn khét đắng tim ta

Chúng đã đến
Sẽ quen mùi
Còn đến
Từ đất liền
Từ phía biển xa
Muốn xóa trắng hình hài Tổ quốc
Cướp giật những đảo biển hiền hòa Hoàng Sa, Trường Sa 

Chúng đã đến
Và chúng còn dọa đến
Biến chúng ta thành kẻ yếu hèn
Ép ta nghe cái luận lý ma cô rằng “chính quyền đẻ ra từ súng”
Ngậm ngọt đường trước Hữu Nghị Quan

Một buổi sáng tháng 2 năm 79
Bỗng rùng rùng nồng nặc lũ kên kên
Chim ăn xác khua tối rừng biên ải
Những bản làng nháo nhác súng rền vang
Những bản làng biên giới vốn bình yên nghe cón nước đếm nhịp chày bên suối
Xác bà mế ôm con gập ngang cối gạo
Từng đàn trâu khua mõ thở ven rừng chân dãy đạp mắt trừng không kịp khép
Chúng nó đấy
Bày kên kên tàn độc
Luôn mồm hô hữu hảo, láng giềng
Ve vãn anh, em tối lửa tắt đèn
Hiện nguyên hình loài chim ăn xác
Cái lý thuyết biển người
Cá thói quen bắt nạt
Ta chưa quên
Và, không bao giờ quên

Không thể quên
Không thể bắt ta quên
Chữ Sát Thát ông cha ta khắc thích
Lên những đôi tay gom tích ngấn bùn
Trên cuồn cuộn bắp gân đắp chiến tuyến Sông Cầu, 
vát nhọn cọc Bạch Đằng giữ nước
Vẫn văng vẳng tiếng thiên sung Sát Thát
Ghìm chật lòng
Nhưng
Không bao giờ quên!

3.
Ai là bạn
Hãy đến với chúng tôi xoải chân trần trên cát
Lắng tiếng trở mình thao thức phù sa
Nghe suối thở dưới tán rừng châu thổ
Sưởi làn hương thắp tết ông bà

Xin bạn cứ ruổi rong thỏa thích
Suốt vòng cung đầy nắng nước non tôi
Cùng vỗ chiêng, cồng
Như vỗ những mặt trời nho nhỏ
Sẽ gặp đàn chim cổ tích bay ra
Bạn thử ướm bàn chân tõe ngón
Những bước bùn, bước mẹ, bước em tôi
Bạn sẽ hiểu vết bùn như máu đọng
Trên vai trần, trên tóc khét cha tôi

Tôi sẽ hát bạn nghe
Những làn chèo võng đêm thị rụng 
Nhịp với trống quân trống quýt trống cò
Sẽ thở khúc nam ai
Sẽ mở điệu nam bình
Sóng sánh Sông Hương 
Nối thuyền tình tím áo
Sẽ hát những niềm người thăm thẳm
Dưới vòm trời bát ngát Cửu Long Giang 
Ôn ý chí anh hùng đi khẩn đất
Mở rộng dài cho câu lý bay lên

Tiếng cồng âm dương
Điệu hát
Giọt buồn 
Đều hồn quê tôi đấy
Nó là hồn thiêng
Và, nó cũng hồn người
Ai là bạn sẽ tìm ra thơm thảo
Xoải chân cùng ngang dọc nước non tôi
Một đất nước
Giặc tan lại tới hồ trả kiếm
Nhân dân tôi không trả oán bao giờ
Lẽ nhân nghĩa tự hóa rừng kiếm sắc
Kết như tràm, như đước ngút ngàn kia…

Đất Mũi,13/7/2011




Nguồn: Trang nhà Du Tử Lê - https: //dutule.com

Thứ Ba, 17 tháng 7, 2018

LỤC BÁT , VÌ SAO ? - THƠ TỊNH ĐÀM


Đàm Nguyễn Tài
19:58, CN, 15 thg 7 (2 ngày trước)
tới tôi


Trong hình ảnh có thể có: một hoặc nhiều người





*LUC BÁT.

Anh ru sợi tóc em dài ,
Làm duyên con gái miệng hoài dạ thưa .

Anh ru giọt nắng đong đưa
Về giăng cánh mộng như xưa ...chốn này .

Anh ru nỗi nhớ trong tay
Thả lên trời hóa mây bay trắng lòng .

Anh ru đời với ước mong
Sẽ yêu thương mãi ở trong kiếp người .

Anh ru , ru mãi , ru hời
Tình yêu thêm đẹp những lời cho nhau .

* VÌ SAO ?

Cát bụi còn níu chân người ,
Vì sao người lại bỏ người mà đi ?!
Ngậm ngùi hát khúc biệt ly
Đời chưa trọn vẹn những gì cho nhau !

Buồn này nào dễ quên mau ,
Có khi chờ đến bạc đầu mới thôi !.
Người đi , người cũng đi rồi
Như vầng trăng khuất bên đồi đã xưa !

TỊNH ĐÀM
(HÓC MÔN .TP.HCM. VN )

Thứ Hai, 16 tháng 7, 2018

TÌNH KHÚC BỐN MÙA - THƠ NHẬT QUANG


nhat quang
Tệp đính kèm
16:06 (5 giờ trước)
tới tôi

Kính gởi chị Nhã My!







TÌNH KHÚC BỐN MÙA


Nắng Xuân e ấp bên thềm
Mượt mà suối tóc nhung mềm buông lơi
Em xinh, nét thắm cười tươi
Dáng mềm như dải lụa phơi nắng hồng

Trời xanh trong suốt mênh mông
Áo em mỏng quá để lòng ta say
Giật mình, sáo nhỏ vụt bay
Đong đưa nhánh phượng gió lay Hạ vàng

Quyện hương liễu rũ mơ màng
Tiếng ve tiễn hạ, vội vàng bâng khuâng
Xạc xào cánh lá đầy sân
Em đưa tay níu Thu ngần sương mơ

Thuyền trôi bến mộng…lững lờ
Chiều nay ai đứng lặng chờ bên sông
Cầu mong em phận má hồng
Yêu đương ấm áp, khi Đông lạnh về.

              NHẬT QUANG
               (Sài Gòn )

Chủ Nhật, 15 tháng 7, 2018

TỪ LY 1 - 2 - THƠ LÊ KIM THƯỢNG


Sinh Lê
Tệp đính kèm
19:25, Th 5, 12 thg 7 (2 ngày trước)
tới tôi

GỬI NHÃ MY BÀI THƠ LỤC BÁT 2018 - CHÚC VUI KHỎE
NHA TRANG, 12-7-2018 - LÊ KIM THƯỢNG





Ảnh tác giả Lê Kim Thượng


   

TỪ    LY  1 - 2




1.



Buồng cau xanh... xấp trầu xanh
Một bình rượu trắng... là thành Phu Thê...
Vai nghiêng nón lá, tóc thề
Đường tình chung bước đi về... em ơi
Xuân thì ngày ấy rong chơi
Đường quen, lối cũ một thời đón đưa
Chuyện tình biết mấy nắng mưa
Vườn tình Cổ tích ngày xưa... Thiên Đường
Cười cười, nói nói thân thương
Thanh thanh giọng nói... chuyện thường cũng duyên
Ngủ đi em... ngủ ngoan hiền
Câu Kiều bay bỗng qua miền Ca Dao
Tóc đen, da trắng, má đào
Cho tôi lạc lối chiêm bao ngỡ ngàng
Ngủ đi em... giấc mơ vàng
Trăm con Chim Mộng bàng hoàng trong thơ
Gom câu Lục Bát mộng mơ
Yêu em... tôi bắc câu thơ làm cầu
Những ngày hai đứa bên nhau
Tình đầu, xuân mới tươi màu trinh nguyên
“Ba thương má lúm đồng tiền...”
Lòng tôi vui với hồn nhiên dại khờ
Tình tôi thuở ấy ngây thơ
Lời tình trẻ dại, vu vơ ngại ngùng
Trót yêu, yêu tới tận cùng
Thề nguyền trọn kiếp thủy chung... một người...



2.



Đọc trang Tình Sử ... buồn ơi...
Hóa ra mình đã một thời... với nhau?
Bây giờ tình lỡ, tình đau
Trầu xanh tốt lá... thì cau úa vàng
Đôi ta dang dở cung đàn
Tôi - Em giờ đã lỡ làng phận duyên
Ván xưa giờ đã đóng thuyền
Cho em chở nặng thề nguyền sang sông
Mưa nguồn, nước đục buồn không?
Đò neo bến đợi, ngóng trông người về
Lòng buồn, nửa tỉnh nửa mê
Bốn bề giá lạnh... bốn bề sầu lên
Cô đơn sóng vỗ đầu ghềnh
Nhói đau tim nhớ, buồn tênh tình đầu
Em đi khuất bóng về đâu?
Một mình tôi với ngàn sầu tả tơi
Buồn buồn ngắm giọt tình rơi
Giọt thương, giọt nhớ, giọt vơi, giọt đầy
Còn đâu hơi ấm vòng tay
Mùi hương trinh nữ đâu đây bồn chồn
Tiễn em một Lễ Thành Hôn
Từ ly có Kẻ mất hồn thê lương
Tình đầu sao mãi vấn vương
Lòng yêu giữ mãi lời thương bộn bề
Người xưa... trả lại câu thề
Người xưa giờ đã đi về xứ xa
Buồn riêng, riêng một mình ta
Em ơi có biết, để mà... buồn chung?...

                         

                    Nha Trang, tháng 7.2018

                        LÊ  KIM  THƯỢNG

“...” Ca dao



Thứ Bảy, 14 tháng 7, 2018

ĐÔI KHI, TRẢ LẠI HƯ KHÔNG - THƠ TỊNH ĐÀM


Đàm Nguyễn Tài
00:22 (7 giờ trước)
tới tôi







*ĐÔI KHI.

Đôi khi ,
Cần lắm nụ cười
Để trên môi đẹp 
Những lời chào nhau .
Để buồn , 
Chưa đủ làm đau
Những đêm trở giấc
Trước , sau...
Vẫn mình !

Đôi khi ,
Cần lắm chân tình
Về nhen nhóm lại 
Niềm tin sau này .
Chợt thèm...
Nắm một bàn tay 
Là không còn thấy...
Tháng ngày mênh mông .

*TRẢ LẠI HƯ KHÔNG

Trả về đâu ? Những nỗi buồn ,
Của thời lận đận vẫn luôn theo hoài !

Trả về đâu ? Dấu tàn phai ,
Nét xuân xưa , sớm một mai ...Chạnh lòng !

Thôi thì , trả lại hư không
Dòng đời cứ mặc ...như sông vơi , đầy !

Phận người , ngày tháng còn đây 
Hãy vui cho hết cuộc này...trăm năm !

TỊNH ĐÀM
( HÓC MÔN .TP.HCM.VN )


NM cảm ơn nhà thơ Tịnh Đàm đã chia xẻ những bài thơ hay.

Thứ Sáu, 13 tháng 7, 2018

LẦN CUỐI GẶP NHẠC SĨ TRỊNH CÔNG SƠN, NHƯ MỘT LỜI CHIA TAY - LÊ THIÊN MINH KHOA


Minh Khoa Lê Thiên
Tệp đính kèm
06:32, Th 2, 9 thg 7 (3 ngày trước)
tới phuoc, BÔNG, Ngạc, tôi, BAOTHANG_XUANXUYEN

Các anh chị thân quý!

LTMK gởi đến anh chị bài viết mới, trích trong tập sách mới của MK, sắp xuất bản. (MK đang  xin giấy phép của NXB Văn Hóa- Văn Nghệ,  sách dày: 266 trang- 16 tay giấy, khổ: 13.5x 20.5, in 1.000 bản, trong 5 nay). Vì đang đợi giấy phép của NXB Văn Hóa- Văn Nghệ, nên  để khỏi lỗi với NXB, hình bìa (do MK tự trình bày bìa) kèm bài viết gởi đến anh chị, MK chỉ ghi chú là :
Phác thảo bìa 1 cuốn: “ 9 THẬP KỶ CA KHÚC

                             TÂN NHẠC VIỆT NAM” (tác giả tự trình bày)

(nghĩa là chỉ là Phác thảo  thôi, chứ chưa chính thức)

  Nhờ quý  anh chị biên tập, lên trang. Cảm ơn quý anh chị.

Kính chúc sức khỏe, may mắn, thành công.

Thân ái.

LTMK



LẦN CUỐI GẶP NHẠC SĨ TRỊNH CÔNG SƠN,
                NHƯ MỘT LỜI CHIA TAY
                          *Lê Thiên Minh Khoa

        Tôi mê nhạc Trịnh Công Sơn từ tuổi thiếu niên, nhưng hồi đó, vì còn nhỏ nên dù biết và thích  nhưng ít hát những ca khúc viết cho tình yêu và viết về thân phận của anh, chỉ thường hát những ca khúc phản chiến và du ca của anh được các huynh trưởng hướng đạo (scout master) tập cho chúng tôi, những hướng đạo sinh (scout boy) để  dùng làm nhạc sinh hoạt hát tập thể của thiếu đoàn. Đó là những bài:  Huế- Sài Gòn- Hà Nội, Việt Nam ơi hãy vùng lê, Nối vòng tay lớn, Dựng lại người, dựng lại nhà, Dân ta vẫn sống, Ta thấy gì đêm nay, Bài ca dành chonhững xác người, Gia tài của mẹ, Đồng dao hòa bình v.v… Vài năm trước ngày Thống nhất, khi trở thành huynh trưởng hướng đạo, tôi lại tập cho thiếu sinh của mình những bài hát ấy của anh và cả những bài cùng dòng nhạc ấy anh viết sau đó như Chưa mất niềm tin (1972)… và mới mê hát tình khúc, nhạc thân phận của anh.





*
           Nhưng tôi gặp anh rất sớm, khoảng hè năm 1965, năm 1966 gì đó. Hồi đó, khi Mỹ thành lập vùng Phi quân sự (DMZ) ở vùng giới tuyến, sát vĩ tuyến 17,  phía Nam sông Bến Hải, rải thuốc khai quang để diệt cây cỏ và cày xới cả vùng phía bắc và tây Quảng Trị, đồng bào quận Trung Lương, quận được tách ra từ quận Gio Linh gồm ba xã Trung Sơn, Trung Hải, Trung Giang trở thành quận cực bắc tỉnh Quảng Trị cũ, bị dồn lên Khu định cư Tân Lâm, quận Cam Lộ Quảng Trị. Lúc ấy, anh tham gia Chương trình Công Tác Hè dành cho  giáo chức trẻ, thanh niên, sinh viên, học sinh với sự tham gia của nhiều hội đoàn thanh niên thời đó như Hướng Đạo, Thanh Sinh Công, Gia Đình Phật Tử, Thiếu nhi Thánh thể... tại trại Công trường Thanh niên Giới tuyến ở quận Cam Lộ, Quảng Trị. Các anh xây dựng nhà, phát thực phẩm, chăm sóc y tế, làm các công tác “dân vận” như an ủi di dân, tập hát, sinh hoạt thiếu nhi… cho đồng bào di cư đang thiếu thốn đủthứ và đang hoảng hốt vì chiến tranh tàn khốc, đang buồn khổ vì nhớ quê, vì ruộng đồng tan nát… 




.Trịnh Công Sơn, Đinh ‘Cường, Trịnh Cung và Văn Cao (trái sang)


Còn tôi là hướng đạo sinh trong tỉnh Quảng Trị cũng được đi theo thiếu đoàn của mình làm công tác cứu trợ, giúp đỡ di dân. Tôi gặp anh và có nói chuyện với anh  ở đấy, nhưng gặp anh không lâu, vì anh ở lại công trường vài ngày rồi bận việc, phải vào lại Huế. Nhưng vì đã mê nhạc anh nên rất nhớ hình ảnh anh, người gầy gầy, dong dỏng, mái tóc bồng bềnh, đôi mắt rất sáng nằm sau cặp kính dày, nụ cười hiền hậu, giọng nói êm nhẹ, tác phong chuẩn mực, trông dáng dấp anh có vẻ đạo mạo như một thầy hiệu trưởng trường tiểu học tỉnh lỵ. Mà anh từng làm giáo viên tiểu học thiệt, dạy ở Bảo Lộc, sau khi tốt nghiệp trường Sư phạm Quốc gia Qui Nhơn. Ấn tượng nhất đối với thiếu sinh chúng tôi là nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang, lúc đó là trưởng Du ca Việt Nam. Tại đây, trại Công trường Thanh niên Giới tuyến, anh sáng tác tại chỗ ca khúc “Đường về công trường” và đích thân tập tại chỗ bài hát nầy cho tập thể hướng đạo sinh chúng tôi. Bài hát gồm có một câu




Trịnh Công Sơn và “Diễm Xưa” Dao Ánh.


 tốp đế (nửa tốp ca hát liên tục): Đường về công trường là đường về quê hương... và 3 phiên khúc (dành cho nửa tốp ca còn lại) nến khi hát hên nghe rất nhộn nhịp, rộn rã. Ca từ có mô tả đến những khó nhọc của người dân vùng đất sỏi đá, khô cằn, nhưng tràn đầy lạc quan yêu thương. Bây giờ chúng tôi còn nhớ, nhưng rất tiếc là ít người biết bài hát nầy:
     Đường về công trường là đường về quê hương...

1. Này những miếng đất như bấp bênh dưới cơn mưa tràn
Hoặc đã nứt vỡ và khô cứng đến tê bàn chân
Là những miếng đất đã bao năm chan hòa nước mắt
Là quê hương tôi, là quê hương tôi

2. Này những khốn khó ta có nhau lúc vui hay buồn 
Mồ hôi rơi tuôn tựa như nước tưới lên mầm ươm
Tình như cây non đã vươn lên trong niềm yêu mến                   .
Là quê hương tôi, là quê hương tôi





Trịnh Công Sơn, Bửu Chỉ, Nguyễn Trọng   Tạo,  Hoàng Phủ Ngọc Tường (trái sang).



3. Tình thân anh em đã đắp nên biết bao công trường
Vì ta thương nhau là thương hết đám dân khổ đau
Tìm đâu yên vui trên quê tôi dẫu chiều, mai, tối
Là quê hương tôi, là quê hương tôi.
    *
      Sau ngày thống nhất, thời bao cấp, thỉnh thoảng tôi mới gặp nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ở TP HCM. Về tài hoa thì anh và tôi một trời một vực, nhưng về mặt nhân sinh quan thì anh em có vài điểm hợp nhau, như cùng theo quan điểm chủ nghĩa dân tộc thuần túy và chủ nghĩa nhân văn truyền thống (tin tưởng, trân trọng, yêu thương, bênh vực… con người). Anh em ngồi uống rượu đế trắng hoặc rượu đế Cây Lý có màu hành tím, anh vốn ít nói, tôi lại nhỏ tuổi hơn anh đến hơn anh đến hơn một con giáp, nên được ngồi với bậc tài hoa,  bề trên là cảm thấy mừng vui, vinh hạnh lắm rồi, đâu dám nói nhiều trước bậc trưởng thượng như anh. Trừ lúc quá xỉn! Nhưng cũng phải có chuyện để nói chứ, không lẽ uống hoài, sức đâu mà chịu nổi! Anh em thường nói chuyện về văn học, nghệ thuật, về thơ và ca từ trong nhạc. Thường nhắc đến những người bạn thân của anh, như các họa sĩ:  Bửu Chỉ, Đinh Cường, Trịnh Cung, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường nhà thơ Bùi Giáng..., đến những nhạc sĩ tài hoa ở miền Nam như: Phạm Duy, Trần Quang Lộc…, 




Trịnh Công Sơn & Hồng Nhung


  đến những nhạc sĩ miền Bắc mà anh quý và quý anh, có mối thâm tình với anh như: Văn Cao, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Tiến…                 
         Nhưng có một lần say quá, tôi dám “múa rìu qua mắt thợ”,  dám nói chuyện với anh về nhạc điệu, giai điệu, nhịp điệu, hòa âm, phối khí… là những khía cạnh thuộc lảnh vực chuyên môn cao và sâu của âm nhạc. Về nhà, tỉnh rượu, tôi thấy “quê” lắm, ân hận, áy náy mãi. Không ngờ lần gặp lại, khi tôi ngỏ lời xin lỗi, anh lại xua tay và nói một câu mà tôi chỉ nhớ đại ý chứ không nhớ nguyên văn nên không dám trích dẫn trực tiếp ra đây. Đại khái, anh nói rằng, anh rất ngạc nhiên, tưởng rằng tôi chỉ biết dạy học, làm thơ, viết văn, làm báo thôi, không ngờ cũng “chịu khó học hỏi” về  âm nhạc! Tôi mừng rơn, “chịu khó học hỏi” mà bậc thiên tài âm nhạc như anh ban cho cũng là lời khen rồi! Lời khen ngon hơn rượu đế đang uống làm tôi muốn ngất ngây say luôn! Tôi không ngờ rằng, không những được anh rộng lượng tha thứ mà còn ban thưởng hậu hỹ thế!
          Lần cuối tôi gặp được anh là khoảng  một năm trước khi anh mất (01.4.2001). Chiều đó, đến gặp anh cùng tôi có người bạn thân của tôi  là Phong Hồ- Lê Viết Dương, một con người tài hoa phụ trách các Chương trình xã hội của




Trịnh Công Sơn và Khánh Ly. 


nguyệt san Đại Đoàn Kết: Hội thi bơi toàn quốc người cao tuổi, Học bổng con ngoan trò giỏi, Con cháu hiếu thảo, Top ten hàng VN được người tiêu dùng yêu thích, Các hội thơ Đường báo Đại Đoàn Kết  toàn quốc… Điểm hẹn là nhà hàng rất sang trọng và thanh lịch của cô Trịnh Hoàng Diệu, em ruột anh, ở quận 1, TP HCM, hình như tên là QUÁN TRỊNH thì phài. Vì là chuyện gần nhất trong kỷ niệm giữa hai anh em, hơn nữa hôm đó tôi “xỉn” quá thành “hư” quá, nên tôi nhớ rất rõ đến chi tiết từng lời nói, từng hình ảnh, từng cử chỉ… trong buổi gặp anh lần cuối cùng nầy.                                                 
        Giữa tiệc rượu, anh vừa đàn guitar thùng vừa hát cho chúng tôi nghe bài “NHƯ MỘT LỜI CHIA TAY” mà anh vừa sáng tác, và sau nầy tôi mới biết đó là ca khúc cuối cùng của anh:

1. Những hẹn hò từ nay khép lại
Thân nhẹ nhàng như mây
Chút nắng vàng giờ đây cũng vội   
Khép lại từng đêm vui



Trịnh Công Sơn và Ánh Tuyết.   


Đường quen lối từng sớm chiều mong
Bàn chân xưa qua đây ngại ngần
Làm sao biết từng nỗi đời riêng
Để yêu thêm yêu cho nồng nàn

Có nụ hồng ngày xưa rớt lại
Bên cạnh đời tôi đây
Có chút tình thoảng như gió vội
Tôi chợt nhìn ra tôi

2.Muốn một lần tạ ơn với đời
Chút mặn nồng cho tôi
Có những lần nằm nghe tiếng cười
Nhưng chỉ là mơ thôi

Tình như nắng vội tắt chiều hôm
Tình không xa nhưng không thật gần
Tình như đá hoài nỗi chờ mong
Tình vu vơ cho ta muộn phiền 
                                                     
Tiếng thì thầm từng đêm nhớ lại
Tưởng chỉ là cơn say
Đóa hoa vàng mỏng manh cuối trời
Như một lời chia tay




Trịnh Công Sơn và Hà Thanh.

           
      Tôi không bao giờ quên hôm ấy. Ca từ bài hát quá “thiền”, thiền hơn cả bài rất thiền “Ở trọ” của anh mà tôi thường hát một mình khi buồn thương, đơn lẻ  trước đó. Giai điệu nghe như tiếng mõ cầu kinh trong vào buổi sớm trong veo của bài hát như lý giải sự bình thản của anh với mọi nỗi buồn lẫn niềm vui, như thể điều gì tồn tại là đều có lý cả, nhưng sự đời  ngẫm ra cũng chỉ là những bọt bèo vô hình vô tướng. Nhưng "Như một lời chia tay " cũng rất “đời”, đời hơn cả ca khúc "Cát bụi" của anh mà tôi thường nhẩm mỗi lúc “liêu xiêu”, “lăng lắc”. Lạ quá, hai thái cực đồng thời hiện hữu trong một ca khúc, rất thiền mà rất đời: "Tình như nắng vội tắt chiều hôm", nhưng  để lại nỗi mong nhớ thành niềm đau da thịt: "tình vu vơ sao ta muộn phiền"; đã nói lời chia tay để "thân nhẹ nhàng như mây", mà trong lòng vẫn còn xao động, ngóng trông, tiếc nhớ: "Có những lần nằm nghe tiếng cười, nhưng chỉ là mơ thôi"! Một thoáng “vu vơ” những “muộn phiền”, “ngại ngần”, “rớt lại” “chút tình” “nồng nàn”, “mặn nồng”, “chờ mong”, lại hòa tan trong “mỏng manh”, hư vô!  Nhưng  “từ nay khép lại”, trả lại cho đời hết cả đam mê khổ đau lẫn hào quang hạnh phúc. Ngoài các ca khúc  phản chiến,  nếu chia nhạc Trịnh thành hai mảng: tình yêu và phận người thì "Như một lời chia tay" đứng ở giữa đó, vừa rất tình, lại rất đời, như một lời vấn an cho thân phận, biết tình yêu là hữu hạn và hiện hữu là những lần ra đi vội vã sau  những yêu thương…                       
       Hôm ấy, với giọng khàn mà trong, ngọt mà xót, anh hát như chuyện trò, chân thành trải nổi lòng của mình cùng thân hữu, “như một lời chia tay” cuối cùng.
   

Chân dung tự họa Trịnh Công Sơn.

         Nghe anh hát xong, lặng người một lát, uống thêm vài ly, khi say rồi, tôi đùa vui: “Khép lại từng đêm vui, thì hợp với những hẹn hò rồi.. Nhưng theo em,  nếu là khép lại từng cơn say, thì hợp với anh, với những cuộc nhậu hơn…”. Anh cười vui, nhẹ nhàng, tế nhị: “Ừ, hợp lắm. Cảm ơn Minh Khoa, nhưng ca sĩ đã lỡ hát như thế rồi, không sửa được nữa!”.
       Anh và Lê Viết Dương đề nghị tôi đọc thơ về tình bạn, tôi đọc bài thơ đời thường “Đêm Bình Tuy nhớ về Bà Rịa” tôi viết năm 1981. Bài thơ dài có khổ cuối như sau:
“Bạn bè ơi, thiếu vắng một thằng
Chắc trách lắm, mà thông cảm lắm
Ôi tình bạn đơn sơ, đằm thắm
Sống mỗi ngày tôi lại hiểu thêm ra

Đêm Bình Tuy…  chợt nhận ra ta…”

       
  Đây là lần đầu tiên anh nghe bài thơ nầy. Anh nhận ra và nhận xét về sự giống nhau đến kỳ lạ về cả từ ngữ lẫn ý tứ trong câu kết của bài thơ: “Đêm Bình Tuy…  chợt nhận ra ta” và câu kết của của đoạn 1 bài hát: “Tôi chợt nhìn ra tôi”. Và anh cười đùa: “Tư tưởng lớn gặp nhau ở đỉnh cao thôi!”.                                               
       Hôm đó, anh uống ít, có lẽ do sức khoẻ. Chai rượu Tây mà bạn thân chúng tôi, GS-TS Nguyễn Hữu Liêm ở Mỹ về tặng, Lê Viết Dương và tôi “cưa” hết, nên hai đứa tôi say mèm. Khi anh và em gái, cô Diệu tiễn hai đứa ra cổng, đến sảnh,  nhân thấy bên vách trái treo bức ký họa, có chú thích: “HS Bửu Chỉ, người bạn  thân nhất của Trịnh Công Sơn”,  tôi lại bộc trực đến mức “quậy tới bến” luôn, cự cô Diệu về việc “dựa hơi”.
        Nhưng đó là lần gặp gỡ cuối cùng rồi! Không còn dịp để xin lỗi anh nữa! Chỉ biết kể lại câu chuyện để tỏ bày nỗi ân hận muộn màng.           
        Riêng Hồng Diệu thì tôi có dịp để xin lỗi cô. Anh Sơn mất 01.4.2011, thì giữa tháng 12 năm đó, Lê Viết Dương mất. Nguyễn Hữu Liêm từ Mỹ bay về tiển đưa bạn. Tôi và Liêm lại ghé Quán Trịnh như để tìm lại bóng dáng anh, Hồng Diệu không những đã quên chuyện cũ mà còn xách cả chai rượu ra mời hai đứa.     
        Khi anh mất, tôi bần thần, thẫn thờ cả tháng. Ngày nào cũng vài lần tự hát hoặc nghe laị giọng anh trong bài "Như một lời chia tay" qua đĩa nhạc. Đến nổi phụ nữ trong nhà, vợ và con gài tôi cứ lo lắng, ái ngại cho “sức khỏe tinh thần” của chồng, cha mình.
        Một điều ân hận với anh nữa. Tôi không có một tấm ảnh nào chụp chung với anh để làm kỷ vật tưởng nhớ anh. Hồi đó, còn trẻ nên tính tình cũng cực đoan lắm. Thấy người ta hay xun xoe chụp hình với những người nổi tiếng thì mình né. Nhiều văn nghệ sĩ thành danh về Bà Rịa chơi, nay đã khuất bóng, tôi cũng không có tầm hình nào chụp chung với họ. Thậm chí, nhà thơ Hữu Loan từ Thanh Hóa vào Bà Rịa hai lần, một cái tết năm 1988 và một kỳ hè 1989, ăn ở chung cả tháng, tôi cũng có tấm hình nào với ông làm lưu niệm cả!   
                                                        

                                     LÊ THIÊN MINH KHOA

  (Trích trong phần PHỤ  LỤC cuốn  sách “ 9 THẬP KỶ CA KHÚC TÂN NHẠC VIỆT NAM”, nghiên cứu, phê bình, Lê Thiên Minh Khoa,  trang 215- 225, sắp xuất bản, 2018).
                     
  (*): Họa sĩ, nhạc sĩ, em ruột tác giả LTMK, mất sớm (1962-2007).