CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN BLOG NHÃ MY. CHÚC CÁC BẠN THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Bảy, 21 tháng 11, 2026

BUÔNG TÌNH - THƠ LÊ KIM THƯỢNG

 

Xem tranh Nguyên Khai – Sáng Tạo

TRANH NGUYÊN KHAI


 BUÔNG  TÌNH 

  

1. 

 

Quen nhau từ thuở còn son

Yêu nhau từ thuở trăng tròn Lập Đông

Dưới tàn hoa Giấy đỏ hồng

Lời em thề hẹn “Vợ chồng tóc tơ…”

Cuộc tình mới chớm ban sơ

Yêu nhau tha thiết, ai ngờ phôi phai

Lối xưa còn vướng gót hài

Áo hồng chưa mặc, chia hai đoạn trường

Trả em một nửa lòng thương 

Quay lưng nặng bước ngược đường tìm quên

Nhớ thương, thương nhớ bồng bềnh

Tình trôi theo nước mông mênh nỗi sầu

Em về đâu? Tôi về đâu?

Hai đầu thương nhớ, hai đầu nhớ thương

Cuộc tình dâu bể vô thường

Trái ngang ray rứt, đau thương xuân thì… 

 


2. 

 

Hỏi em ngày ấy vu quy

Có còn đọng lại chút gì xốn xang

Người thì giờ đã sang ngang

Lòng tôi chua xót, mơ màng tỉnh say

Buồn buồn ngọn gió Heo May

Tan vào nỗi nhớ đắng cay được gì

Lắng nghe tiếng gió thầm thì

Người đi xa khuất còn chi bẽ bàng

Vỡ tan, tan vỡ, vỡ tan

Xin đừng khơi đống tro tàn mà đau

Bao năm chưa gặp được nhau

Anh giang vĩ nhớ giang đầu nguôi ngoai

Xa nhau ngày ấy xa hoài

Lời thề còn đó lạc loài trăm năm…

Gặp nhau tóc đã hoa râm

Vẫn còn vương chút hương thầm “Ngày xưa…”…


           

            Nha Trang, tháng 11. 2026

                  LÊ  KIM  THƯỢNG



Thứ Sáu, 20 tháng 11, 2026

BOLÉRO CHỢ NỌ - PHAN NI TẤN

 


BOLÉRO CHỢ NỌ

Quê ngoại tôi, Thừa Thiên - Huế, có nhiều địa danh gợi lên những vẻ đẹp hiền hòa, thơ mộng như Sông Hương, Ngự Bình, Kim Long, Thiên Tiên, Hương Thủy, Vỹ Dạ, …, ngược lại quê Huế cũng có những địa danh đơn âm rất lạ tai mà vô cùng độc đáo như Sịa, Chuồn, Truồi, Nọng, Phù, Sam, Nịu, Nọ…
Tìm hiểu lịch sử Huế, tôi thấy có nhiều cái hay, lạ đáng ghi nhớ. Ngoài những địa danh tráng lệ, cung đình còn có các địa danh đơn âm kể trên, phần lớn xuất xứ từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XV, đẫm mùi rông rêu, bùn đất, nơi ẩn chứa tầng sâu lịch sử hàng trăm năm đã tạo nên một xứ Huế vừa trầm mặc, cổ kính vừa gần gũi, chân tình. Chính sự tò mò miền đất cố cựu này tôi như nghe được tiếng gọi của cội nguồn làm cho dòng máu Trung-Nam kỳ trong tôi đầy náo nức và hoài niệm.
Được biết người Việt ở vùng Thuận Hóa – Huế quen gọi tên địa danh bằng một âm tiết (đơn âm) trong đời sống sinh hoạt dân gian lâu đời như:
Huế: đọc trại từ chữ Hóa, tên vùng đất Thuận Hóa có từ khoảng thế kỷ XV.
Kinh: cách gọi dân gian rút gọn của Kinh thành Huế.
Rú: dùng để chỉ núi, rừng nguyên sơ hoặc đồi cây rậm rạp như rú Cấm, rú Chá.
Bàu: đầm nước nhỏ, vùng trũng chứa nước ngọt.
Sình: nổi tiếng với nghề làm tranh dân gian và lễ hội vật làng Sình truyền thống đầu xuân.
Sịa: thuộc huyện Quảng Điền, gắn liền với câu nói dân gian "Nhất Huế nhì Sịa"
Chuồn: nổi tiếng với Đầm Chuồn (đầm Cầu Hai) và các đặc sản bánh khoái cá kình, rượu làng Chuồn.
Nong: đặc trưng của vùng đầm phá hoặc nông thôn xứ Quảng - Thừa Thiên Huế
Sam: hay chợ Sam là tên gọi của một ngôi chợ quê mộc mạc, thuộc huyện Phú Vang.
Truồi: gắn liền với câu ca: "Nong lên thì Truồi cũng lên. Gạo chợ, củi quẹt anh đền cho em", trứ danh với đặc sản dâu truồi
Phù: Đình làng Phù Bài gìn giữ nhiều nét sinh hoạt văn hóa và tín ngưỡng lâu đời.
Nịu: chợ Nịu nổi tiếng với nguồn hải sản và thủy sản dồi dào trực tiếp từ phá Tam Giang.
Trong tất cả những địa danh đơn âm kể trên, riêng về Nọ, chợ Nọ từ thập niên 1940-1950 đã để lại ít nhiều dấu chân tôi lang thang trong chợ. Đặc điểm của chợ Nọ trong thời kỳ này con người và các hình ảnh đặc trưng của một ngôi chợ quê xứ Huế không thể phai mờ trong ký ức tôi.
Chợ Nọ tọa lạc tại làng Dương Nỗ cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5, 6km. Chợ Nọ, một ngôi chợ quê mộc mạc, hiền hòa, nằm ngay bên bờ sông Phổ Lợi, cạnh ngôi đình làng Dương Nỗ cổ kính rợp bóng cây. Dù mang danh là chợ quê, chợ Nọ vẫn nhộn nhịp, sầm uất không thua kém các khu chợ lớn trong thành nội Huế. Đây là nơi hội tụ nông sản vùng đồng bằng và hải sản từ đầm phá Tam Giang – Cầu Hai đưa lên. Chợ quê mộc mạc, phiên chợ bên sông rộn ràng tiếng chào hỏi, là nơi giao thương các sản vật địa phương đậm chất hương vị Huế như gạo nếp chợ Nọ nổi tiếng dẻo thơm, bánh tét, bánh đúc, mắm nêm, cháo lòng, cá nước lợ, rau quả, hoa màu… Vào mùa mưa thập niên 40–50, chợ còn có món đặc sản trứ danh là chim mỏ nhác, một món ăn đồng quê nổi tiếng với hương vị thơm ngon, đậm đà và đặc trưng của ẩm thực dân dã Việt Nam. Mỏ nhác là loài chim nước, chân gầy, cao, mỏ dài dùng để tìm thức ăn trên bãi bồi ven biển hoặc vùng bùn lầy, cửa sông, ruộng nước.
Đặc biệt chợ Nọ còn có một "hiện tượng âm nhạc" vô cùng sôi nổi mà những vùng miền khác tôi không nghe ai nói đến hay nhắc đến; đó là hiên tượng "Boléro chợ Nọ" phổ biến từ cuối thập niên 1950 gắn liền với các sinh hoạt văn nghệ, giao lưu của thanh thiếu niên vùng này. Nói rõ ra thì sau Hiệp định Genève 1954, khu vực chợ Nọ trở thành nơi đóng quân của các đơn vị lính hòa điệu cùng không gian sông nước hữu tình đã hình thành "Boléro chợ Nọ", một hiện tượng văn hóa nổi tiếng của người Huế thuộc thế hệ 1950, 60. Giai điệu Boléro thời kỳ này du nhập mạnh mẽ vào đời sống binh lính và người dân cùng thanh thiếu niên quanh chợ, phản ánh tâm trạng nhớ nhà, tình yêu đôi lứa và những trăn trở thời cuộc.
Trong không gian thương hồ, văn hóa và đời sống quê Huế, từ xa xưa đã vang tiếng thơ ca, hò vè về chợ Nọ:
Ai xuôi về chợ Nọ. Mua gà quê thật ngon. Ghé chợ Mới mua hến. Làm cơm hến cay nồng.
Câu đồng dao::
Chạy ra chợ Nọ. Mua chín cái trách. Đặt quách lên lò. Một cái kho ngò. Hai cái kho cải. Ba cái kho nải chuối xanh. Bốn cái nấu canh rau má. Năm cái kho cá chim chim. Sáu cái kho rim thịt vịt. Bảy cái làm thịt con gà. Tám cái kho cà đu đủ. Chín cái kho củ môn.
Trong một số bài thơ về mưa Huế, chợ Nọ cũng xuất hiện cạnh các địa danh quen thuộc như:
Mưa từ An Hòa mưa vô
Mưa qua Đại Nội, mưa mù Hoàng cung.
Mưa trên Vọng Cảnh mông lung
Mưa mờ Chợ Nọ, mịt mùng chợ Dinh.


PHAN NI TẤN

Thứ Năm, 19 tháng 11, 2026

NGÀY PHÉP BÊN NHAU - THƠ MINH TRIẾT


Nguyễn Trung – họa sĩ Việt Nam

TRANH NGUYỄN TRUNG

 

NGÀY PHÉP BÊN NHAU


Anh về qua ngỏ chiều quê

Áo vương thuốc súng, lời thề còn đây

Em run khẻ nắm bàn tay

Bao nhiêu thương nhớ đong đầy mắt nhau


Giàn hoa nghiêng xuống mái đầu

Mắt em dấu những đêm thâu đợi chờ

Bên nhau ngở một giấc mơ

Anh nghe hạnh phúc vô bờ trong tim


Chiến trường bao buổi lặng im 

Giữa rừng anh vẫn mơ tìm dáng em

Giờ ngồi chung một bên thềm

Hương cau theo gió vuốt mềm tóc mây


Vườn hoa dìu bước chân say

Đan tay em khẻ nghiêng vai bên chàng

Nắng vương trên cánh hoa vàng

Ngở xuân theo gót dịu dàng về đây


Ước gì níu được chiều nay

Cho ngày phép hóa chuổi ngày bên nhau

Để anh hôn giọt lệ sầu

Cho môi em thắm lại màu xuân xưa


Mai đi dẫu nắng hay mưa

Tình em anh giử như vừa trao tay

Đường xa qua những đêm dài

Nụ cười em vẫn theo hoài bước anh


      


MINH TRIẾT 

Nguồn :Trang Thơ Văn Trần Yên Hoà


Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

ĐÀN TRĂNG - THƠ TRẦN YÊN HOÀ

 

NGUYEN TRUNG

TRANH NGUYỄN TRUNG


ĐÀN  TRĂNG

Gọi em. hỡi. bến bờ mù mịt

Mù mịt. đêm. năm đó trăng rằm

Hoa lá rụng. ven đường xám xịt

Đón em về. cùng lối trăm năm

 

Ơi. đàn nguyệt. giữa đời lấp lửng

Ta so giây. bấm. phím. xang xề

Giữa tro trấu. và. mây đỏ ửng

Bài ca xang. thắm đượm hồn quê

 

Ta sống. giữa. miên man cây cỏ
Ngoài trùng khơi. môi. có còn hồng?

Chiếc áo đó. còn nguyên tơ sợi

Sao? em ôm đàn. xa. khuất. giòng sông

  

Tiếng hát. nào? đêm xuân trăng sáng

Bờ tường vi. lưu dấu chân người

Câu ca cũ. vô cùng lãng mạn

Mà em. thì. xa mất. tình ơi!

 

Tôi. thoát thân. qua lưới. tình hờ

Giăng. bủa. những muộn phiền. lừa lọc

Ơi! đàn xưa. đêm trăng mời mọc

Em. đứng nhìn. làm buốt tim thơ

 

Vác. thập ác. làm con chiên ghẻ

Lệ tràn vai. một thuở xa người

Sống. hoài hũy. kiếp người hung bạo

Em vứt cây đàn. bỏ lửng cuộc chơi

 

Lời vĩnh quyết. đá vàng. thổ huyết

Dáng ma hời. trườn. khuất. trong tôi

 


TRẦN YÊN HOÀ


Chủ Nhật, 15 tháng 11, 2026

TRĂNG MÃI VÔ THƯỜNG - THƠ HUỲNH LIỄU NGẠN

 


TRĂNG MÃI VÔ THƯỜNG

bao lâu rồi chưa gặp lại
một cơn mưa ở dọc đường
con đường thì xưa và cũ
mà sao trăng mãi vô thường

bởi biết em là mùi hương
hóa kiếp nơi cuối dặm trường
nên thân anh dù tứ đại
vẫn là hạt bụi mười phương

rồi như mây trên đỉnh núi
lạnh cả bốn miền hư không
em tan vào vùng hư ảo
anh thành thi sĩ trôi sông

trôi qua biến đời dậy sóng
chưa yên giữa chốn bụi hồng
mà nay sao hồn bỗng nặng
khi bóng em là rêu rong

nên anh muốn như ngọn gió
bay hoài giữa cõi mù không
mười năm anh còn chưa hỏi
em đi hay ở trong lòng

rồi mai anh về quê mẹ
hai lần tắm một dòng sông
mà ước mơ đời trẻ mãi
trong mắt em chiều lập đông.


HUỲNH LIỄU NGẠN
6.11.2026

Thứ Sáu, 13 tháng 11, 2026

NHỮNG CÂU ĐỐI THÚ VỊ CỦA CÁC DANH LAM - ĐỖ CHIÊU ĐỨC

 


Giai Thoại Văn Chương  :  
NHỮNG CÂU ĐỐI THÚ VỊ CỦA CÁC DANH LAM (1)
                    


                        
       DANH LAM 名藍 : DANH 名 là Tên, là Nổi Tiếng; Như DANH TÍNH 名姓 là Tên Họ; DANH SƯ 名師 là Thầy giỏi; DANH CA 名歌 là Ca sĩ nổi tiếng... Còn LAM 藍 là do từ GIÀ LAM nói gọn lại. GIÀ LAM 伽藍 là Chùa Phật. § Phiên âm chữ Phạn "samgharama", gọi tắt là “LAM”, nghĩa là nơi thờ “Phật” 佛, là Chùa chiềng. Trong Truyện Kiều thì cụ Nguyễn Du lại gọi là "GIÀ", khi tả Thúy Kiều ở Chiêu Ẩn Am với sư Giác Duyên cụ đã viết :

                     Gió quang mây tạnh thảnh thơi,
                  Có người đàn-việt lên chơi cửa GIÀ.
       Nên...
       NHỮNG CÂU ĐỐI THÚ VỊ CỦA CÁC DANH LAM là "Những câu đối thú vị của những ngôi chùa nổi tiếng". Đó là những ngôi chùa nào và những câu đối thú vị ra sao; Ta sẽ lần lượt điểm qua các danh lam và câu đối sau đây :



1. Chùa Dũng Tuyền ở Phúc Châu 福州湧泉寺 PHÚC CHÂU DŨNG TUYỀN TỰ :  
  
        Chùa DŨNG TUYỀN trên Cổ Sơn của thành phố Phúc Châu (tỉnh Phúc Kiến), được xưng tụng là "Ngôi chùa hạng nhất của xứ Mân Nam". Chùa được xây dựng từ năm Kiến Trung thứ tư đời Đường Đức Tông (783); Lúc đầu có tên là Hoa Nghiêm Tự, sau được vua Tống Chân Tông (915) đổi tên thành "Dũng Tuyển Thiền Viện 涌泉禪院", đến năm 1699 vua Khang Hy mới ngự ban ba chữ vàng tên DŨNG TUYỀN TỰ 湧泉寺. Trước sơn môn (cổng tam quan) của chùa có một đôi câu đối rất hay như sau :
              
                 淨地何須掃;   Tịnh địa hà tu tảo;
                 空門不用關.    Không môn bất dụng quan.
      Có nghĩa :
                     Đất Tịnh sao phải quét ?
                     Cửa Không chẳng đóng đâu !

      TỊNH ĐỊA 淨地 hay TỊNH THỔ 淨土 chỉ "Đất Phật thanh tịnh". Tiếng Phạn gốc là Buddhakṣetra; Hai chữ "Thanh Tịnh 清淨" đều có 3 chấm Thuỷ 氵bên trái, nên THANH là Trong; TỊNH là Sạch; THANH TỊNH là rất trong sạch yên tĩnh. Còn...
      KHÔNG MÔN 空門 là Cửa Không, tiếng Phạn là Śūnyatā-vumukhamsa, có nghĩa là "Cửa giải thoát bằng tính không", là Cửa của Phật Giáo, là Cửa của nhà Chùa. 


                     
      Câu đối hay và thú vị ở chỗ... 
      * "淨地何須掃 Tịnh địa hà tu tảo" là đất Phật đã trong sạch lắm rồi, nên sao lại cần phải quét nữa ? 
      * "空門不用關 Không môn bất dụng quan" Cửa chùa là cửa của Tứ Đại Giai Không, là Không có gì cả rồi nên cũng không cần phải đóng mà chi !
      Thực ra thì sau cổng chùa là một con đường lát đá xanh với hai hàng cây rậm rạp, đến mùa thu thì lá vàng rụng đầy, nhưng những trận gió núi của mùa thu rạt rào thổi bay tất cả những lá vàng xuống núi, nên không cần phải quét tước gì cả ! Và vì những trận gió núi rất mạnh đó thường thổi sập các cánh cửa chùa, nên cổng chùa cũng không có làm cửa mà chi. Hơn nữa đã bảo là KHÔNG MÔN rồi mà còn có gì sợ mất nữa đâu !
      Vừa nêu được ý thiền và triết lý của nhà Phật, lại vừa hợp với hoàn cảnh thực tế, quả là một câu đối vừa giản dị, vừa sâu xa, vừa thú vị ! 

2. Chùa Phổ Tế ở Phổ Đà Sơn 普陀普濟寺 PHỔ ĐÀ PHỔ TẾ TỰ :


                      
       PHỔ TẾ TỰ 普濟寺 là chùa thờ Quan Thế Âm Bồ Tát lớn nhất ở trên núi Phổ Đà thuộc Thành phố Chu Sơn tỉnh Chiết Giang, là một trong ba chùa lớn nhất trên Phổ Đà Sơn. Chùa được xây dựng từ thời nhà Đường, trải qua các triều Tống, Nguyên, Minh, đến đời vua Khang Hy của triều Thanh mới chính thức có tên là "PHỔ TẾ THIỀN TỰ 普濟禪寺". Trong chùa có đôi câu đối nổi tiếng do môt nhà sư, nhà thơ (thi Tăng) Tô Mạn Thù 蘇曼殊 làm ra. Câu đối như sau :

                 乾坤容我靜,    Càn khôn dung ngã tĩnh,
                 名利任人忙.     Danh lợi nhậm nhân mang.
      Có nghĩa :
                    Trời đất để ta yên,
                    Danh lợi mặc người bận.



      CÀN KHÔN là Âm Dương, là Trời Đất; DUNG là Bao Dung che chở; TĨNH là Yên tịnh. Trời đất bao la luôn dung nạp cho ta được yên tĩnh, không bị dao động bởi thế giới xô bồ xô bộn bên ngoài.            
      DANH LỢI là Tiếng tăm và sự Giàu có thì mặc cho người đời tất bật bôn ba để mà giành giựt cầu mong, để tranh Danh đoạt Lợi.

      Câu đối nhằm khuyên ta đừng qúa xem trọng lợi danh mà phải biết chừng mực giữ cho tâm hồn được thanh tịnh bình ổn; Không phải khuyên ta tiêu cực mà muốn thức tỉnh ta biết dừng đúng lúc, đừng cứ nhắm mắt nhắm mũi mà lao vào vòng danh lợi, rồi đến khi mất tất cả mới van vái cầu xin với Quan Thế Âm Bồ Tát để cứu khổ cứu nạn.


                        
3. Chùa TUỆ TẾ ở Phổ Đà Sơn 普陀山慧濟寺 PHỔ ĐÀ SƠN TUỆ TẾ TỰ :

       TUỆ TẾ TỰ 慧濟寺 cũng là một trong ba Đạo tràng thờ Quan Thế Âm Bồ Tát lớn nhất nằm trên Phổ Đà Sơn của tỉnh Chiết Giang. Chùa được khởi xây từ đời nhà Minh bởi tăng nhân Viên Tuệ; Lúc đầu chỉ là một cái am, đến đời Càn Long nhà Thanh (1793) mới phát triển thành tự, và chính thức mở rộng từ đời vua Quang Tự (1907) thành TUỆ TẾ TỰ. Trước điện thờ Phật Mẫu Quan Âm có một đôi câu đối như sau :

                 自在自觀觀自在;   Tự tại tự quan quan tự tại;
                 如來如見見如來.    Như lai như kiến kiến như lai.

                 

      QUAN TỰ TẠI BỒ TÁT 觀自在菩薩 và QUAN THẾ ÂM BỒ TÁT 觀世音菩薩 là cùng một vị Bồ Tát, tên tiếng Phạn là Avalokiteśvara :                    
      - QUAN THẾ ÂM BỒ TÁT 觀世音菩薩 do Thiền sư người nước Thiên Trúc là Cưu Ma La Thập 鳩摩羅什 (Kumārajīva) dịch từ đời Đông Tấn, khi Phật giáo vừa truyền vào Trung Hoa chẳng bao lâu. QUAN THẾ ÂM có nghĩa : Quan sát và nghe ngóng những tiếng kêu thương khổ nạn của chúng sinh để mà cứu rổi, nên tên vị Bồ Tát nầy còn được gọi là : CỨU KHỔ CỨU NẠN QUAN THẾ ÂM BỒ TÁT.
      - QUAN TỰ TẠI BỒ TÁT 觀自在菩薩 là do sư Trần Huyền Trang pháp danh Tam Tạng đời Đường, căn cứ vào "Câu đầu tiên của Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh 般若波羅蜜多心經" là :"QUAN TỰ TẠI BỒ TÁT hành thâm bát nhã ba la mật đa thì...觀自在菩薩,行深般若波羅蜜多時... là phép tu tập về lục căn thông suốt với nhau, như có thể dùng tai để nhìn và dùng mắt để nghe được... gọi là ĐẠI TỰ TẠI 大自在. QUAN là quan sát, xem xét; TỰ TẠI là Thong dong tự tại, không bị gò bó trói buộc gì cả. Nên...
                自在自觀觀自在; Tự tại tự quan quan tự tại; 
    ... là : 
            Tự do tự tại mà tự thong dong quan sát lấy mình.

     - NHƯ LAI 如來 là Như thực nhi lai, bất sanh bất diệt. Chỉ bản tánh vốn có của con người khi đến với thế gian nầy, là Phật tánh đó; Nên NHƯ LAI là Phật Đà, là Phật Như Lai. Khi con người buông bỏ được hết những lục dục thất tình, không còn chìm đắm trong mê muội nữa là sẽ...Kiến Như Lai, sẽ thành Phật đó. Nên...

                如來如見見如來.  Như lai như kiến kiến như lai.
    ... là :
             Nếu được như lúc mới đến với thế gian nầy, thì là đã thấy Như Lai rồi.
               ( Nếu thấy được mình như lúc mới sinh ra là đã thành Phật rồi đó !)

       Nói theo Nho giáo là : Nhân chi sơ, Tính bản thiện. Cái tính vốn Thiện của Nho gia chính là Phật tính trong Phật giáo đó.



4. Câu đối trước QUAN ÂM ĐỘNG ở Phòng Huyện của tỉnh Hồ Bắc 湖北房縣觀音洞對聯 :
 
       QUAN ÂM ĐỘNG ở Phòng Huyện của tỉnh Hồ Bắc nằm cách huyện thành 3km dưới chân núi Phụng Hoàng Sơn. Chùa được xây dựng từ đới Đường Trung Tông (688) trước một động đá thiên nhiên, được trùng tu năm 1995 và được xếp vào Di tích Văn hóa cấp Quốc gia. Trước động chùa có câu đối đầy thiền ý như sau :

              見見見,非見非見,見非見; Kiến kiến kiến, phi kiến phi kiến, Kiến phi kiến;
              聞聞聞,不聞不聞,聞不聞. Văn văn văn, bất văm bất văn, văn bất văn.
Diễn Nôm :
       - Thấy thấy thấy, không thấy không thấy, thấy cái không thấy;
       - Nghe nghe nghe, Không nghe không nghe, nghe cái không nghe. 

 
           
Có nghĩa : 
       - Thấy tất cả, cũng như không thấy gì cả, chỉ thấy những cái mà không đáng thấy, những cái mà người thường không thấy được : Cái lòng thành và tĩnh lặng, cái bản chất và chân như của sự vật sự việc.
       - Nghe tất cả, cũng như không nghe gì cả, chỉ nghe những cái không đáng nghe, những cái mà người thường không nghe được : Những tạp âm và lời sáo rỗng,  để buông bỏ và giữ cho nội tâm được thanh thản tĩnh lặng.
                 
5. Chùa LINH ẨN ở Hàng Châu 杭州靈隱寺 Hàng Châu Linh Ẩn Tự :


        HÀNG CHÂU LINH ẨN TỰ 杭州靈隱寺 nằm dưới cúi Linh Ẩn sơn của tỉnh Hồ Bắc ở mặt bắc của Tây Hồ, do nhà sư Tuệ Lý người Ấn Độ sáng lập nên từ Hàm Hòa nguyên niên (326) đời Đông Tấn. Đôi câu đối nổi tiếng nhất trong chùa là :

                 人生哪能多如意;    Nhân sinh nả năng đa như ý;
                 萬事只求半稱心.    Vạn sự chỉ cầu bán xứng tâm !
      Có nghĩa :
               - Người đời sao được đều như ý;
               - Muôn việc chỉ cầu được nửa thôi !



      Rất thực tế và rất nhân bản, không triết lý cao siêu xa vời mà khuyên răn thẳng với cuộc sống của con người...
      Trong cuộc sống của người đời, làm sao có được tất cả mọi điều đều đúng như ý nguyện của mình cả cho được, nên phải biết có chừng mực mà đừng van vái đòi hỏi quá nhiều ở Thần Thánh phù hộ cho có được tất cả...
      Muôn việc tính toán mong cầu, nếu tất cả đều được thành công và gặt hái được một nửa kết quả là đã "qúy hóa" lắm rồi. Lòng tham của con người không đáy, đòi hỏi tối đa thì Tiên Phật gì cũng khó mà đáp ứng cho nổi !                     

6. Chùa Đàm Chá ở Bắc Kinh 北京潭柘寺 BẮC KINH ĐÀM CHÁ TỰ :

      ĐÀM CHÁ TỰ 潭柘寺 ở ngoài cửa đông nam của Bắc Kinh dưới chân núi Đàm Chá sơn, là chùa có niên đại kiến trúc lâu đời nhất của kinh thành Bắc Kinh, do Long ĐÀM là Đầm Rồng và CHÁ Thọ là một loại cây dâu tằm ăn ghép lại mà thành tên núi và tên chùa. Chùa Đàm Chá được xây dựng từ năm Vĩnh Gia nguyên niên (397) đời Tây Tấn. Trong chùa có điện thờ Phật Di Lặc, ông Phật mà trên vai luôn vác cái bao vải (Bố Đại Hòa Thượng 布袋和尚 là Hòa  Thượng túi vải) và mặt thì luôn luôn có nụ cười toe toét, với đôi câu đối thú vị như sau :

               布袋全空容甚物 ?    Bố đại toàn không dung thậm vật ?
               跏趺半坐笑何人 ?    Gia phu bán tọa tiếu hà nhân ?
      Có nghĩa :
               - Túi vải trống không chứa thứ gì ?
               - Xếp chân ngồi nửa cười ai đây ?


                
      "Túi Vải trống không" và "Xếp chân ngồi cười" là buông bỏ tất cả, cỏi lòng thanh thản, tứ đại giai không nên lòng không còn vướng bận gì cả luôn nhìn đời với một nụ cười từ bi bác ái... Ta hãy đọc tiếp thêm một đôi câu đối sau để thấy được lòng bao dung hỉ xả của đức Tôn  Phật Di Lặc :

           大肚能容,容天下難容之事; Đại đổ năng dung, dung thiên hạ nan dung chi sự;
           開口便笑,笑世間可笑之人. Khai khẩu tiện tiếu, tiếu thế gian khả tiếu chi nhân.
Có nghĩa :
      - Bụng to nên chứa được, chứa được những điều mà thiên hạ không chứa được;
      - Mở miệng bèn cười, cười những người đáng được cười trên thế gian nầy.

       DUNG 容 là chứa đựng, là chịu đựng, nên cũng có nghĩa là BAO DUNG 包容, là tha thứ cho lỗi lầm của người khác. Bụng to nên chứa được hết những điều mà thiên hạ không thể chứa được, bao dung hết những điều mà thiên hạ không thể bao dung được.
       TIẾU 笑 là cười vui, là cười cợt, nên cũng có nghĩa là cười châm biếm, cười mỉa mai, cười xí xóa hết thảy những người đáng "bị" cười trên thế gian nầy.
       Ý thiền thật giản dị nhưng lại sâu sắc vô cùng !


7. Chùa Thiên Phật Tự ở Tế Nam 濟南千佛寺 TẾ NAM THIÊN PHẬT TỰ :

               

       THIÊN PHẬT TỰ 千佛寺 còn được gọi là HƯNG QUỐC THIỀN TỰ 興國禪寺 nằm trên triền núi của Thiên Phật Sơn thuộc Thành phố Tế Nam của tỉnh Sơn Đông. Chùa được xây dựng trong những năm Khai Hoàng của đời nhà Tùy (581-600) lúc Phật giáo đang hưng thịnh, nên tín đồ khắc rất nhiều tượng Phật từ chân núi đến cửa chùa, nên mới gọi là Chùa Thiên Phật, là "Chùa có cả ngàn ông Phật", và cũng vì thế mà núi cũng có tên là Thiên Phật Sơn (Núi có hàng ngàn ông Phật). 
      Trước cổng sơn môn của nhà chùa có đôi câu đối nổi tiếng do Cử nhân Dương Triệu Khánh 楊兆慶 đời nhà Thanh làm ra như sau :

             暮鼓晨鐘驚醒世間名利客;  Mộ cổ thần chung, kinh tỉnh thế gian danh lợi khách;
             經聲佛號喚回苦海夢迷人.  Kinh thinh Phật hiệu, hoán hồi khổ hải mộng mê nhân.
Có nghĩa :
             - Trống chiều và chuông sớm, làm giật mình thức tỉnh những khách danh lợi trong thế gian nầy;
             - Tiếng kinh và tiếng niệm Phật, gọi những người còn mê đắm trong biển khổ hãy quay đầu về.
                      
       "MỘ CỔ THẦN CHUNG" ta quen nói thành "Mõ sớm chuông chiều". Tiếng mõ sớm và chuông chiều vang lên như những lời nhắc nhở thức tỉnh chúng sinh buông bỏ vòng lợi danh phiền não, trở về với chân tâm thanh tịnh không màng chen chúc trong danh lợi được thua phiền não nữa. Và...
       "KINH THINH PHẬT HIỆU" ta thường nói là "Cầu kinh niệm Phật". Cầu kinh niệm Phật là một hình thức thực hành tâm linh trong Phật giáo nhằm giúp tâm trí an tịnh, chuyển hóa phiền não, cầu bình an cho bản thân và gia đình, đồng thời cũng giúp cho những người còn chìm đắm trong biển khổ sớm quay đầu giác ngộ.

       Hai bên điện thờ Tôn Phật Di Lặc còn có một đôi câu đối bất hủ như sau :

                笑到幾時方合口 ?   Tiếu đáo kỷ thời phương hợp khẩu ?
                坐來無日不開懷 !   Tọa lai vô nhật bất khai hoài !
       Có nghĩa :
                Cười đến bao giờ thì mới khép miệng lại ?
                Ngồi đây thì không ngày nào là không vui lòng cả !

          

       Phật Di Lặc là Tiếu Phật 笑佛, là ông Phật Cười. Còn KHAI HOÀI 開懷 là "Mở lòng ra", là để lòng rộng mở, cũng có nghĩa là rất "Vui Vẻ, Thoải Mái" nữa.
       "Cười đến bao giờ thì mới khép miệng lại ?" Có nghĩa cười mãi không bao giờ khép miệng lại cả, với triết lý là "Nhân sinh thường lạc 人生常樂" Đời sống con người là vui vẻ, nên phải luôn vui vẻ mà sống và luôn luôn mở rộng tấm lòng với tất cả mọi người, mọi hoàn cảnh, mọi tình huống... để mà lạc quan vui sống. 

       Hẹn bài viết tới !
                                           
                                   杜紹德
                              ĐỖ CHIÊU ĐỨC
                                                                        


Thứ Năm, 12 tháng 11, 2026

NGÀY QUA RẤT VỘI - THƠ TRẦN YÊN HOÀ


 Hoạ sĩ Nguyễn Trung: thế hệ vàng trong thời kỳ cận kháng chiến

Tranh Nguyễn Trung


NGÀY QUA  RẤT VỘI

 

Năm mươi năm học làm người lớn

Trầy trật hoài nghĩ thấy mà thương

Vết thương thơ ấu còn sưng tấy 

Nhìn lại ngày qua một chặng đường

 

Ngày anh đi em xỏa tóc buồn

Lòng gương ý lược thuở mười lăm

Phấn son cũng đành chia ngã rẽ

Ta ôm hoài mộng tưởng trăm năm

 

Ta ôm hoài tháng ngày thơ ấu

Làm hành trang kỷ niệm đời người

Cầu lỡ, gò chùa, cầu gò ông Đốc

Làm sao quên được dấu chân xưa

 

Dâu bể đời qua đi vội quá

Thăng trầm ngó lại phía sau lưng

Ta quên ta làm thân ngựa đá

Qua cầu bỏ lại chốn mù tăm

 

Qua cầu xa lơ vùng đá tảng

Đè lưng nặng trĩu những u hoài

Thôi xa đi nhé xin đừng nhớ

Tháng ngày năm cũ đã tàn phai

 

TRẦN YÊN HÒA