NHỚ HUẾ XƯA - NHẠC A.I

NHỚ HUẾ XƯA

THƠ HUỲNHTÂM HOÀI(CHATGPT HỖTRỢ)

NHẠC A.I

VIDEOCLIP HUỲNHTÂM HOÀI

SỰ CẤP MÃ HÀNH ĐIỀN - ĐỖ CHIÊU ĐỨC

 

Chuyện Vui : 

                              Sự Cấp MÃ Hành Điền

      Ở Nam Kỳ Lục Tỉnh, nhất là ở vùng đồng bằng sông nước như quê tôi :"Cái Răng Bá Láng Vàm Xán Phong Điền..." nầy, khoảng thập niên 50, 60, 70 của Thế kỷ trước, tất cả gái trai già trẻ trong làng trong xóm ngày thường không có gì để giải trí tiêu khiển, ngoại trừ thỉnh thoảng có một đoàn cải lương, hát bội hay hát dù-kê (của người Miên) về hát ở Thị trấn Cái Răng ra thì không có gì để vui chơi tiêu khiển nữa cả ! Cho nên, ngày thường thì cánh đàn ông, kể cả các cụ già, thanh niên và các em bé trai 7, 8 tuổi chỉ biết quây quần bên bàn Cờ Tướng để giải buồn cho qua ngày đọan tháng mà thôi; Còn các bà các cô các chị thì khi rảnh rổi lại trải chiếu gây sòng sát phạt nhau cho vui bằng Bài Tứ Sắc.

      Nên mặc dù rất ít người biết chữ Nho, nhưng các con bài Tướng Sĩ Tượng 將帥士仕相象, Xe Pháo Ngựa 車俥炮砲馬傌, Chốt đỏ Chốt xanh 卒兵... thì tất cả mọi người nam phụ lão ấu đều rất rành và nhận ra ngay là con cờ hoặc con bài nào một cách chính xác. Vì là hai môn tiêu khiển hằng ngày, nên "Thục năng sanh xảo 熟能生巧" Việc gì đó làm thét quen rồi, lâu ngày thì sẽ sinh ra khéo léo, giỏi giang, nên lại có những "biệt danh" riêng cho những người xuất sắc, như Ông Hai "Tiền mã hậu pháo", Chú bảy "Song xa", thằng Ba thì chuyên về "Pháo đầu Mã đội"... Còn Tứ sắc thì có "Bà Tám Tứ sắc", "Thím Ba Tứ sắc", "Cô Hai Tứ sắc"...  Lúc ban đầu còn đánh "ăn chơi", lâu dần để cho có thêm hào hứng nên thành "ăn thiệt"; Và khi đã "nóng máy" rồi thì lại đâm ra sát phạt lẫn nhau, tuy không đến nỗi táng gia bại sản nhưng nợ nần chồng chất... làm cho câu hò tiếng hát cũng đâm ra có hơi hám của tiền bạc như :

          Hò hơ... Cái Răng, Bá Láng, Vàm Xán, Phong Điền...

                      Anh có thương em thì cho bạc cho tiền...

                      Đừng cho lúa gạo ờ...

                      Đừng cho lúa gạo xóm riềng họ cười chê !...

      Vì là hai bộ môn giải trí và tiêu khiển trường kỳ, không những ở quê tôi mà là chung cho tất cả các làng xóm của đồng bằng sông Cửu Long nói riêng, cho cả vùng Nam Kỳ Lục Tỉnh nói chung; Nên lại có những từ chuyên môn phát sinh và đi thẳng vào cuộc sống hằng ngày một cách tự nhiên, như từ ...

      CU-KI : Thằng đó nó sống Cu-Ki có một mình, không bà con thân thích gì cả ! Như ta đã biết, TỨ SẮC là bộ môn cờ bạc giải trí do người Hoa sáng tạo ra và phổ biến rộng rãi ở nông thôn Việt Nam ta do người Triều Châu (còn gọi là Tiều Châu hay Người Tiều) thường sống hòa nhập vào nông thôn với nghề làm ruộng làm rẫy, và cách hòa nhập dễ "hoà nhập nhất" là lấy vợ Việt Nam, nên lại có rất nhiều từ phát sinh kể cả trong bộ môn Tứ Sắc như từ đã nêu trên :

      CU-KI là âm Tiều Châu của chữ Nho CÔ CHI 孤枝. CÔ là Cô độc; CHI là Cây bài; Nên CU-KI là cây bài lẻ, không thành đôi mà cũng không thành liền Xe Pháo Ngựa hay Tướng Sĩ Tượng gì cả. Một Đôi trong Tứ sắc gọi là "TỤI" là âm Tiều Châu của từ ĐỐI 對 là Đôi. Nên lại phát sinh thêm một thuật ngữ là "Gần ĂN Xa TỤI". Có nghĩa : Cây bài của nhà trên đánh xuống là gần thì mình có thể lấy một cây Cu-Ki xuống ăn cây bài đó; Còn nếu người đánh ở "ngang sông" thì phải hô "TỤI" để giựt đôi. Ngoài ra, có 4 cây bài cùng một mầu cùng một nước thì gọi là "HOẰNG"(được 8 điểm) do âm Tiều Châu chữ HOÀN 完 là Hoàn chỉnh đủ bộ mà ra; Chỉ có 3 cây bài giống nhau thì gọi là một "KHẠP" do âm Tiều Châu của từ KHÁP 榼 là cái hộp đựng đồ ăn, nếu người ta đánh cây thứ tư ra cho mình, thì gọi là "KHUI KHẠP" là KHAI KHÁP 開榼 là "Mở nắp hộp ra" (là được 6 điểm)...

                  

                                  Hoằng, Khạp, Đôi, Cu-ki  trong bài Tứ sắc

      Trở lại với Cờ Tướng...

      Một hôm, đi ngang qua tiệm hớt tóc của ông Sáu trong xóm, thấy một nhóm đông đang cải vả, lời qua tiếng lại om sòm trước bàn cờ Tướng trước tiệm. Bỗng thằng Tý xô bàn cờ đứng dậy đấm vào mặt thằng Tèo mắng lớn :"Thứ cái đồ ăn gian, con ngựa không đi hình chữ Nhật mà lại đi xéo thành hình chữ Điền. Bộ mầy tưởng tao đui hả ?!". Thằng Tèo co tay đánh lại và la lên :"Ăn gian gì mà ăn gian, bị "chiếu bí" rồi la sảng hả !?". Những người lớn ở gần đó kéo hai đứa ra hai bên. Tôi đến gần hỏi ông Sáu :"Chuyện gì vậy ông Sáu ?". Ông Sáu cười nói :"Chuyện "con nít" mà ! Ông bà ta nói "Sự cấp thì Mã hành điền". Con người ta túng cùng quá thì làm sảng; Thua thì đổ quạu, rồi... đổ thừa !". À, thì ra thế !

      SỰ CẤP MÃ HÀNH ĐIỀN 事急馬行田 có nghĩa : SỰ CẤP là gặp việc gấp rút; MÃ HÀNH ĐIỀN là Con ngựa đi theo hình chữ Điền. Lẽ ra, trong phép cờ Tướng, con Ngựa phải đi theo hình chữ NHẬT 日 như thế nầy đây, nếu đi theo hình chữ ĐIỀN 田 là sái phép, là "ăn gian". Nên câu SỰ CẤP MÃ HÀNH ĐIỀN 事急馬行田 có hàm ý là : Khi ở vào thế bí, thế kẹt, thì con người ta hay làm sảng, cầu may xem có "mập mờ đánh lận con đen" được hay không mà thôi. Nếu bị phát hiện thì là "Ăn Gian", còn nếu đối phương không phát hiện thì là "Ăn Hên", "Ăn may" !

 

       Nhắc đến chơi cờ tướng thì cũng không thể không nhắc đến bài thơ "ĐÁNH CỜ NGƯỜI" của Bà Chúa Thơ Nôm là nữ sĩ Hồ Xuân Hương cho được. Một hôm, sau giờ học chữ Nho mõi mệt, tôi và ông bạn Liêu Chương Cầu lật thơ của Bà Chúa ra đọc chơi tiêu khiển. Giở đến bài "Đánh Cờ Người" ông bạn tôi khoái chí đọc to lên :

                  Chàng với thiếp đêm khuya trằn trọc,

                  Đốt đèn lên đánh cuộc cờ người...

                  Hẹn rằng đấu trí mà chơi,

                  Cấm ngoại thuỷ không ai được biết.

      Tôi cũng không chịu thua đọc tiếp :

                  Nào tướng sĩ dàn ra cho hết,

                  Để đôi ta quyết chí một phen.

                  Quân thiếp trắng, quân chàng đen,

                  Hai quân ấy chơi quen đà đã lửa.

      Ông bạn Liêu Chương Cầu cao giọng đọc tiếp:

                  Thoạt mới vào chàng liền nhảy Ngựa,

                  Thiếp vội vàng vén phía tịnh lên.

                  Hai xe hà, chàng gác hai bên,

                  Thiếp sợ bí, thiếp liền nghểnh sĩ.

                  

      Tôi cũng hăng máu đọc tiếp theo :

                  Chàng lừa thiếp đương khi bất ý,

                  Đem tốt đầu dú dí vô cung,

                  Thiếp đương mắc nước xe lồng,

                  Nước pháo đã nổ đùng ra chiếu.

      Ông bạn tôi cao hứng đọc tiếp :

                  Chàng bảo chịu, thiếp rằng chửa chịu,

                  Thua thì thua, quyết níu lấy con...

      Bỗng... ông bạn tôi ngưng ngang, hỏi :

              ... quyết níu lấy con... là Níu lấy con gì vậy ?!

      Tôi thích thú cười lớn đáp :

              ... thì là con... Ngựa, chứ con gì ?

      Ông bạn tôi lại thắc mắc hỏi :

              ... sao lại là con Ngựa, mà không phải là con gì khác !?

      Tôi càng cười lớn hơn đáp :

              ... thì... Câu của ông đọc hồi nảy đó "Thoạt mới vào chàng liền nhảy NGỰA". Chàng nhảy NGỰA, thiếp không Níu con NGỰA thì Níu con gì ?! Thôi, còn hai câu đọc cho hết bài đi "cha nội"!

       Ông bạn tôi bèn dứt điểm :

                  Khi vui nước nước non non,

                  Khi buồn lại giở bàn son quân ngà !

                        ........................

      Đó là câu chuyện vui hồi ngày còn trẻ. Nay nhân năm NGỌ kể lại chuyện... "Níu con NGỰA"  cho VUI VẺ trong những ngày Xuân mà thôi.

      Chúc cho mọi người, mọi nhà đều có được một cái Tết AN KHANG THỊNH VƯỢNG !

                           杜紹德

                        ĐỖ CHIÊU ĐỨC

GIỬ MỘT TÌNH YÊU -NHẠC PHÚ QUANG - THƠ TỪ KẾ TƯỜNG - CA SĨ NGỌC ANH

NGỰA TRONG KIỀU - ĐỖ CHIÊU ĐỨC

 

Vịnh vui :

       NGỰA TRONG KIỀU                     Câu gốc trong Truyện Kiều

  

"Ngựa xe như nước" tiết Thanh Minh,       Ngựa xe như nước áo quần như nêm

"Sắc ngựa tuyết in" Trọng một mình.       Tuyết in sắc ngựa câu dòn,

"Quãy gánh buộc yên" vì hộ táng,            Buộc yên quãy gánh vội vàng,

"Chia bào lên ngựa" muốn phân minh.      Người lên ngựa, kẻ chia bào,

"Đầu trâu mặt ngựa" gây nên nỗi,            Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi.

"Kim mã ngọc đường" mới rõ tình.            Bây giờ kim mã ngọc đường với ai.

"Quất ngựa truy phong" chàng họ Sở,       Rằng ta có ngựa truy phong,      

"Từ Công ra ngựa" lại thân nghinh.           Từ công ra ngựa thân nghinh cửa ngoài.

"Vó câu khấp khểnh" bán thân mình,        Vó câu khấp khểnh bánh xe gập ghềnh.

"Trong cỏi hồng trần" khiến hãi kinh.         Một xe trong cõi hồng trần như bay.

Từ Hải "Thanh gươm yên ngựa" ruổi,         Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng dong.

Đạm Tiên "Xe ngựa lờ mờ" xanh.               Dấu xe ngựa đã rêu lờ mờ xanh.

Thúc Sinh vui "Vó câu rung ruổi",              Vó câu rung ruổi nước non quê người.

Nàng Hoạn buồn "Thuận nẽo qui ninh".      Xe hương nàng cũng thuận đường qui ninh.

Vẹn ước thề "Thanh mai trúc mã",             Làm thân trâu ngựa đền nghì trúc mai,

"Sắm sanh xe ngựa" bước quang vinh !      Sắm sanh xe ngựa rộn ràng,

                                   

                                 ĐỖ CHIÊU ĐỨC

                                      01-05-2026

   

HÀ NỘI RÉT - THƠ NGUYỄN KHÔI

 

           

HÀ NỘI RÉT

( Tặng : Nhã My ở Hoa Kỳ )

Lâu mới có một mùa rét đậm

7 oC lạnh cóng thịt da

Quan to ấm nhà lầu Biệt phủ

Dân nghèo chen phố chợ lê la .

Năm mưa lũ qua còn choáng váng

Thế giới đang chạng vạng Luật Rừng

Mừng cháu gái vu quy hơi muộn

Sandwich giờ tuổi lắm mông lung (1)…

Ờ rét thật , đâu bằng thời chiến

Đạn bom rơi đói rét trường kỳ

Nay yên bình làm ăn cũng sướng 

Thương bao người bỏ Nước ra đi …

Rét miền Bắc vui mùa Du lịch

Lên Sapa đón tuyết đang về

Rét Hà thành cũng là đặc sản

Sớm mai bừng phở nóng - cafe ‘…

———

(1) tuổi Sandwich : tuổi trung niên chịu bão áp lực đời thường thời 4.0- AI

NGUYỄN KHÔI

 

( Hà Nội 8/01/2026)

 

NM chân thành cảm ơn nhà thơ Nguyễn Khôi ,người anh mà em rất quý trọng cảm mến

 

ĐỌC LẠI BÀI THƠ LÝ BẠCH :TẶNG UÔNG LUÂN - NGUYỄN KHÔI

 

Đọc lại bài thơ Lý Bạch :

         TẶNG UÔNG LUÂN

      

Tương truyền đời nhà Đường, vào năm Thiên Bảo thứ 13 (754) có Uông Luân là một Hào sĩ ở Kinh Xuyên, tuy tài năng không thể so sánh với Lý Bạch, nhưng ông cũng là dòng dõi hào kiệt, đã từng làm Huyện Lệnh ở Kinh huyện, rất thích giao du với các danh sĩ, hết sức mến mộ Lý Bạch: Nghe nói Lý Bạch sắp đi chơi qua đây, Uông Luân bèn gửi thư đón mời và trong thư có nói dối rằng:"Tiên sinh thích ngao du chăng?- ở đất này có vạn nhà hàng rượu"...Lý Bạch vui vẻ mà đến,  Uông Luân bèn nói thật rằng :"Đào Hoa đây là tên một cái đầm (đàm),thật không có hoa đào gị cả. Vạn nhà đây chỉ có "tửu điếm họ Vạn", chứ thật không có hàng vạn quán rượu nào đâu"...Lý thi nhân nghe xong bật cười to, ở lại chơi vài ngày. Sau đó, Uông Luân tặng 8 con ngựa và 10 cuộn gấm đẹp rồi đích thân tiễn đưa. Lý Bạch cảm vì chân thành nên hạ bút xuất thần bài "tuyệt cú Đào hoa đàm đề":

 

        TẶNG UÔNG LUÂN

 

   Lý Bạch thừa chu tương dục hành

   Hốt văn ngạn thượng đạp ca thanh

   Đào hoa đàm thủy thâm thiên xích

   Bất cập Uông Luân tống ngã tình .

 

Dịch : 

      Sắp đi Lý Bạch ngồi thuyền

Trên bờ chân giậm, nghe liền tiếng ca

      Nước đầm nghìn thước Đào Hoa

Uông Luân, tình bác tiễn ta sâu nhiều

                    -Tản Đà (1938)

 

Lý Bạch thuyền chèo sắp vượt ra

Trên bờ lanh lảnh tiếng thanh ca

Đầm Đào thăm thẳm sâu nghìn thước

Khôn đọ tình Uông tiễn tống ta.

                     -Trúc Khê (trước 1945)

 

BÌNH :Đây là sự cảm kích của Lý Bạch đối với Uông Luân lúc chia tay, bài thơ gây xúc động lòng người.

-Câu 1; tác giả tự nói về mình. 3 chữ "tương dục hành" là diễn tả cảnh bịn rịn tiễn biệt...

-Câu 2: chữ "hốt" là sự "chuyển" sang động thái lên đường, thật là có "thần" (không tả mình mà tả chủ nhân với cử chỉ "đạp ca"- một lối hát dân gian nhiều người cùng dang tay nhau và giậm chân làm nhịp - như kiểu "xòe Thái" hay Lăm Vông Lào ?)

 Chữ "thanh" là chỉ tác giả (người được tiễn) nghe thấy...cùng lúc lên thuyền (thừa chu).

-Câu 3: bút lực của Thi hào đã "chuyển" vào cõi trời đất (đàm thủy).

-Câu 4: là bút pháp đảo ngược lấy cái sâu của đầm Đào Hoa ví với cái thâm tình của Uông Luân.

     Toàn bài nổi bật 2 chữ "tương" và "hốt", đó là dạng "nhãn tự" (chữ mắt) như có thần tỏa sáng cả bài thơ.

      Truyện Sử còn kể tiếp : đến đời nhà Thanh (Khang Hi thứ 55 ) trở đi, Nhà Thơ Viên Mai (1716-1797) đã chép :"Ngày nay thì đầm Đào Hoa đã cạn, đường qua đây đã tắc nghẽn, Nhà thơ Trương Tĩnh Trai đã cảm thán rằng (xin chép băn dịch) :

 

      Rừng vắng ve chuyền chiếc lá rơi

      Đào Hoa nẻo ấy dễ tìm thôi

      Lạ gì tình bạn nay hời hợt

      Đầm cũ xem ra cạn khác rồi.

                   -Trương Đình Chi (dịch)

 

 Chao ôi, "tình bạn ngày nay đã khác xưa/ nghĩa tình e sớm nắng chiều mưa"...Đọc lại thơ Lý Bạch, ngẫm thời thế mà buồn vui lẫn lộn thật  khó tả làm sao ?

 

             Góc Thành Nam Hà Nội 17-9-2006

                         NGUYỄN KHÔI

Nguồn : từ email của tg Nguyễn Khôi

TÌNH MƯA. -NHẠC LÊ HỮU NGHĨA ,LỜI HỒNG THUÝ

TÌNH  MƯA

Nhạc : Lê Hữu Nghĩa

Lời : Hồng Thúy

Bản phối & Vocal : Suno AI

Hình ảnh : ChatGPT

Video : Kling AI

Karaoke : Sayatoo software

Thực hiện : Lê Hữu Nghĩa