CHỊ TÔI
Nếu tôi nhớ không lầm, thì trước 1975 không có bài hát nào có tên là CHỊ TÔI?
Sau 1975 có hai bài hát CHỊ TÔI:
-CHỊ TÔI của nhạc sĩ Trần Tiến (Phổ một bài thơ của một tác giả là một kỹ sư Kiến trúc, khuyết danh?)
-CHỊ TÔI của nhạc sĩ Trọng Đài phổ bài thơ “Cho ngày chị sinh” của Đoàn Tảo.
Bài hát CHỊ TÔI của Trần Tiến đã gây nhiều xúc động cho người nghe vì diễn tả một câu chuyện tình của một người “Chị tôi chưa lấy chồng”, nhưng đã qua đời:
“… Mộ chị tôi bé xinh
Dưới chân cầu lẻ loi
Mộ người chưa có chồng…”
Nhắc đến ca khúc CHỊ TÔI của nhạc sĩ Trọng Đài phổ bài thơ của Đoàn Tảo, tôi nhớ Đoàn Lê (chị của Đoàn Tảo) từ Đồ Sơn năm 2008 đã gởi biếu tôi tập “Truyện ngắn hay 2008” và mời tôi ra Đồ Sơn chơi. Trong tập truyện ngắn này, bài đăng đầu tiên là LÀM ĐẸP của Đoàn Lê. Tôi đọc một mạch… cảm thấy quá hấp dẫn, quả là một tập truyện ngắn đúng tên của nó là “TRUYỆN NGẮN HAY 2008”.
Đây là một sự quen biết tình cờ khi tôi phát hành mấy quyển sách, và khi tôi nhận được sách Đoàn Lê gởi tặng và lời mời tôi ra Đồ Sơn chơi… Tôi rất muốn đi, nhưng tôi quá ngại, vì tôi chưa biết Đồ Sơn và chưa một lần ra Hanoi, không ai dẫn đi, sợ đi lạc!
Và ngày ấy tôi đã đọc câu thơ:
“Chưa đi chưa biết Đồ Sơn
Đi rồi mới biết, chả hơn đồ nhà!”
(Tôi đăng lại câu thơ này cho vui, vì thật tình tôi cũng muốn ra Đồ Sơn, không phải vì Đồ Sơn mà muốn diện kiến Đoàn Lê).
Sau này tìm hiểu, tôi mới biết Đoàn Lê là nhà văn, họa sĩ, kịch tác gia, đạo diễn…
Đoàn Lê sinh năm 1943 tại Hải Phòng và qua đời năm 2017 tại Hanoi, chị là một nghệ sĩ đa tài, nổi tiếng với các tiểu thuyết, truyện ngắn, kịch bản phim và hội họa… Chị từng là Giám đốc trung tâm văn hóa Nghệ thuật thành phố Hải Phòng, dàn dựng kịch bản “Làng Vũ Đại ngày ấy” và tiểu thuyết “Cuốn gia phả để lại”… Tôi tiếc vì chưa gặp được và thương chị vô vàn khi nghe tin chị qua đời!
Và sau này tôi nghe ca khúc CHỊ TÔI của Trọng Đài phổ bài bào thơ “Cho ngày sinh” của Đoàn Tảo, nói về người chị Đoàn Lê:
“… Thế là chị ơi, rụng bông hoa gạo
Ô hay, trời không nín gió cho ngày chị sinh
Ngày chị sinh trời cho làm thơ
Cho nét buồn vui bốn mùa trăn trở
Cho làm câu hát để người lý lơ
Ngày chị sinh, trời cho làm thơ
Vấn vương với sợ tơ trời
Tình riêng bỏ chợ
Tình người đa đoan…”
Bài “Chị tôi” này, được ca sĩ Mỹ Linh hát và phát lại nhiều lần trên TV trong những giờ vàng, được “lan tỏa” đến người nghe và hầu như người nghe phía Bắc “đồng thuận”!
Không biết Đoàn Lê có nghe không, và đánh giá thế nào về bài thơ này của em mình viết về mình được nhạc sĩ Trọng Đài phổ nhạc?
Riêng tôi, khi nghe đi nghe lại nhiều lần ca khúc này, thật ra tôi không hiểu ý bài thơ này nói gì, nhất là câu mở đầu:
-“Thế là chị tôi rụng bông hoa gạo”
Và:
- “Trời không nín gió cho ngày chị sinh”
Xin lỗi nhà thơ Đoàn Tảo, càm ơn nhạc sĩ Trọng Đài, tôi nói điều này vì sự hiểu biết chưa tới của tôi.
Thành kính tưởng nhớ Đoàn Lê, quá nhớ thương chị dù chưa một lần gặp mặt!
TRẦN HỮU NGƯ
(Saigon-Giađinh, ngày 7.2.2026)
