BLOG CỦA NHÃ MY: KIẾP NGHÈO

Thứ Sáu, 16 tháng 10, 2026

KIẾP NGHÈO - TRẦN HỮU NGƯ

KIẾP NGHÈO

   “… Lầy lội qua muôn lối quanh
   Gập ghềnh đường đê tối tăm
   Ngập ngừng dừng bên mái tranh
   Nghe trẻ thơ thức giấc bùi ngùi
   Êm êm tiếng hát ngân nga ôi lời mẹ hiền ru thiết tha…”

   Đó là câu tiếp theo sau câu mở đầu “ Đường về…” trong bài hát “Kiếp nghèo” của  nhạc sĩ Lam Phương. Nghe mà như thấy hình ảnh một người bước đi “gập ghềnh”, rồi “ngập ngừng”, rồi “ngân nga”… trong một bức tranh, nhưng đối với thế kỷ 21 này, đó chỉ là miền cổ-tích!

   Ôi, nghèo mà trở thành “Kiếp” thì dù có tài giỏi đến đâu cũng khó mà thay đổi số phận? Nhưng nhạc sĩ Lam Phương thì khác, vì nghèo quá, nên anh viết “Kiếp nghèo” đã làm đời anh “thoát nghèo”! Rồi từ đó, người ta bỏ tiền ra làm dĩa, thâu băng, ngoài ca sĩ hát “Kiếp nghèo”, người người nhà nhà đều nghe và hát “Kiếp nghèo” trên từng cây số, họ trả công xứng đáng cho Lam-Phương, và từ đó anh trở thành “Kiếp giàu”, một bài hát thay đổi cả số phận, hình như ở Việt Nam này, chỉ có một mình Lam Phương? 

   Bài “Kiếp nghèo” ra đời từ năm 1957 do tác giả xuất bản và giữ bản quyền. Bài hát này đã được người nghe đón nhận nồng nhiệt, mặc dù giai điệu Tango “Phó thường dân” thường hát trật nhịp, cho nên nghe là chính, hát là phụ.
  Dân gian có câu: “Ai giàu ba họ, ai khó ba đời”? Đó là câu nói để an ủi người nghèo, để người nghèo hy vọng một ngày nào đó “thoát nghèo”. Nhưng có không ít người giàu thì giàu suốt đời, và nghèo, thì nghèo suốt kiếp! Nghèo mà trở thành “kiếp” thì là số phận rồi, chẳng mong gì có một ngày thoát được kiếp nghèo đâu, đừng có mơ?

   Trong âm nhạc, có không ít bài hát viết về nghèo. Nhưng có ba bài viết về nghèo đã làm cho người nghe thấy nghèo sao mà lãng mạn quá, hạnh phúc quá, nghèo mà sung sướng quá, như : “Phố buồn” của Phạm-Duy, “Xóm đêm” của Phạm Đình Chương và “Kiếp nghèo” của Lam Phương. 
   Ba nhạc sĩ này là ba tư tưởng lớn gặp nhau: 
   -Bài hát nào cũng bắt đầu từ  “ĐƯỜNG VỀ, và có MƯA, và… ĐÊM”: 

   “… Đường về đêm đêm mưa rơi ướt bước chân em
    Bùn lầy không quên bôi thêm lối ngõ không tên
    Qua mấy gian không đèn
    Những mái tranh im lìm
   Đường về nhà em tối đen…” 
     (Phố buồn – Phạm Duy)

   “… Đường về canh thâu
   Đêm khuya ngõ sâu như không màu… 
   Mưa rơi rơi xóa lối đi mòn…” 
    (Xóm đêm – Phạm Đình Chương)

    “… Đường về đêm nay vắng tanh
    Rạt rào hạt mưa rớt nhanh
    Lạnh lùng mưa xuyên áo tơi
    Mưa chẳng yêu kiếp sống mong manh…”
     (Kiếp nghèo – Lam Phương)

   Nghèo trong “PHỐ BUỒN”, trong “XÓM ĐÊM” tuy cũng nghèo, nhưng không thấm thía, đau buốt, dằn vặt, định mệnh… như trong “KiẾP NGHÈO”. Có những cái nghèo mà một đời đói ăn, thiếu mặc, thèm các cái… nhưng có thể chấp nhận gượng sống qua ngày. Nhưng nghèo đến tận cùng cuối trời, thấu đất, nghèo  đến nỗi “không dám mơ ước “tình chung” thì chỉ có “KIẾP NGHÈO”  của Lam Phương mới làm cho người đời ghi khắc, thương cảm, xót xa, như muối xát trong lòng.

   Sau khi bất lực với nghèo, trong cái Dolce (dịu dàng, hòa hoãn), Lam Phương đã van xin đất, cầu khẩn trời, van xin Thượng Đế:

   “… Trời cao có thấu
   Cúi xin người ban phước cho đời con: 
   Một mái tranh yêu
   Một khối tình chung thủy không hề phai
   Và một ngày mai 
   Mưa không nghe tiếng khóc trong đêm dài
   Đây cả nỗi niềm
   Biết ngày nào ai thấu cho lòng ai….”

   Có một câu trong bài hát “KIẾP NGHÈO” làm cho tôi nhớ thời áo tơi chằm lá, không mặc mà chỉ khoác vào, có dây cột vào cổ, đầu đội  nón lá che mưa :

    “… Lạnh lùng mưa xuyên áo tơi
   Mưa chẳng yêu kiếp sống mong manh…
   Mưa ơi có thấu cho ta 
   Lòng lạnh lùng giữa đêm trường
   Đời gì chẳng tình thương không yêu đương…”

   Nghèo tiền bạc, của cải vật chất đã đành, nhưng nghèo của Lam Phương đến nỗi cộng thêm “chẳng có tình thương và không yêu đương”!

   TRẦN HỮU NGƯ
   (Saigon-Giađinh, một bài viết đã lâu không ghi rõ ngày tháng vì tôi cũng nghèo nhưng không đến nỗi là “kiếp” mà chỉ nghèo “gia truyền”

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét