LÀNG HOA GIẤY THANH TIÊN ,HUẾ - PHAN NI TẤN

 LÀNG HOA GIẤY THANH TIÊN, HUẾ

Cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8 cây số, làng Thanh Tiên nằm bên dòng sông Hương thơ mộng, thuộc xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế. Thanh Tiên được xem là một làng làm nghề hoa giấy nổi tiếng từ đời xưa.

Thu Khuê, cô em họ của tôi có lần kể cho tôi nghe về làng Thanh Tiên quê của cô. Lúc đó Thu Khuê 17 tuổi, cái tuổi bẻ gãy sừng trâu, nhưng riêng cô lại hiền như… bông giấy.

Chuyện như ri:

Số là Thu Khuê sinh ra từ làng Thanh Tiên nhưng mãi đến năm 17 tuổi cô mới biết làng quê cô nổi tiếng về hoa giấy. Đã rứa cô lại vấp thêm cái sai lầm đáng yêu, là cô tưởng hoa giấy là cây bông giấy người ta thường trồng trước sân nhà, hóa ra hoa giấy đây là những loại hoa làm bằng giấy từ đôi tay khéo léo và thông minh của dân làng Thanh Tiên đã tạo ra nhiều tác phẩm hoa giấy sắc màu rực rỡ như hoa sen, hoa huệ, hoa hồng, bìm bìm, mẫu đơn…

Thu Khuê tâm sự:

Thật ra, em tuy sinh tại làng quê Thanh Tiên nhưng vì lo chuyện học hành tiến thân nên từ nhỏ ba mạ đã gởi em lên ở nhà ôn mệ em ở phường Hương Vinh, thành phố Huế ăn học. Hằng ngày em thơ thới cắp sách đến trường cùng bạn học chăm lo đèn sách. Cho tới khi lên trung học, ở tuổi cập kê, lần đầu tiên em mới… biết yêu. Người tình đeo đuổi em là một anh chàng nhà thơ Quốc Học cạnh trường Đồng Khánh của em. Khi đã quen thân và tình nhau đã lậm, em đâm ra mê cái giọng đọc thơ trầm trầm của anh. Lạ một điều là bài thơ nào làm tặng em anh cũng kèm theo một bông hoa giấy bằng… giấy. Em ngây ngô hỏi tặng người ta mà toàn bông giả là răng hè? Anh cười nhỏ nhẹ trả lời làm em ngớ ra: "Thì bông giấy của làng em làm ra mà". Em còn nhớ lúc đó trăng rất sáng như soi thấu tình yêu của tụi em trong đó nó lẫn lộn nhiều ước mơ thật đẹp.

Từ ngày xa làng Thanh Tiên ngót 17 năm, em không hề để ý đến làng mạc em ra răng, có chi đặc biệt không cho tới khi em được người thơ của em "khai thông tri hóa". Nhờ rứa kỳ nghỉ hè về thăm quê Thanh Tiên em nôn nao rứa hầy. Nhà ba mạ em ở cuối làng, sâu trong con ngỏ hẹp cạnh bờ sông Hương. Dạo một vòng quanh làng, em chìm lỉm trong khung cảnh thiên nhiên yên bình với cây xanh, ruộng lúa và những bông hoa giả giả thật thật đua nở bên dòng sông Hương.

Thu Khuê náo nức kể tiếp: Anh Tấn biết khun. Trở lại thành phố, cuối tuần em ghé vô Thư viện Trường Trung học Phổ thông Hương Vinh tìm hiểu mà thương làng quê Thanh Tiên và thương quê Huế em quá chừng.

Tài liệu về làng hoa giấy Thanh Tiên ghi chép rất rõ ràng, anh nờ:

Từ ngàn xưa, Huế được xem là vùng đất chịu nhiều khó khăn bởi thời tiết khắc nghiệt và ảnh hưởng của gió Lào. Chính vì vậy, việc sử dụng những loài hoa tươi để thờ cúng trong các dịp lễ là khá khó khăn.

Từ đó, người dân Thanh Tiên đã tự sáng tạo ra hoa giấy để thờ cúng tổ tiên. Bởi hoa giấy vừa có màu sắc đẹp, gìn giữ được lâu. Theo thời gian, loại hoa này trở nên phổ biến hơn tại xứ Huế và làng Thanh Tiên được xem là một làng nghề hoa giấy vô cùng nổi tiếng. Với sức sáng tạo cùng đôi tay khéo léo của người dân, họ đã tạo nên rất nhiều tác phẩm hoa giấy vô cùng bắt mắt như hoa bìm bìm, hoa tường vi, hoa mẫu đơn, hoa sen,..

Với lịch sử hơn 300 năm, làng hoa giấy Thanh Tiên không chỉ là nơi sản xuất ra những bông hoa giấy rực rỡ sắc màu, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của người dân xứ Huế. Hoa giấy Thanh Tiên nổi bật với màu sắc tươi tắn, rực rỡ, được làm hoàn toàn thủ công từ những nguyên liệu tự nhiên như tre, giấy màu và các loại cây lá để tạo màu.

Để làm được cành hoa, người thợ chọn những cây tre tốt trong làng đem chẻ nhỏ, vót mỏng rồi phơi khô làm cuống hoa. Bí quyết làm hoa giấy tập trung ở khâu nhuộm màu, sao cho giấy giữ được màu sắc lâu bền. Người làm hoa không sử dụng hóa chất công nghiệp, mà dùng các nhựa cây và lá cây để chế tạo thuốc nhuộm theo kiểu gia truyền.

Thông thường, một cành hoa giấy sẽ bao gồm 3 bông lớn ở giữa và 5 bông nhỏ xung quanh tượng trưng cho Tam cương - Ngũ thường. Với ý nghĩa tâm linh đặc biệt đó mà hoa giấy Thanh Tiên cho đến nay vẫn giữ được cái hồn, cái nét riêng của nó.

Thưa quí vị.

Hồi còn ở Huế, có lần tôi ghé thăm làng Thanh Tiên, không hẹn mà gặp đôi vợ chồng trẻ Thu Khuê và anh chồng nhà thơ Quốc Học yêu quí của cô. Lúc đó lúa ngoài đồng đang chín. Thật thân tình, cả hai vợ chồng trẻ kéo tôi về nhà rồi đon đả xuống bếp chuẩn bị bữa cơm chiều đãi khách. Thân hình mảnh mai với mái tóc thề trễ nải thả sau lưng đặc trưng của con gái Huế, dịu dàng, đằm thắm, không giấu được cái hồn nhiên của vẻ đẹp Thu Khuê.

Rứa mà, Thu Khuê, cô em họ của tôi nay không còn nũa, cô đã ra đi mà tôi chắc rằng cô không quên mang theo ký ức về làng quê Thanh Tiên của mình và những bông hoa giấy không bao giờ tàn úa.

PHAN NI TẤN