BLOG CỦA NHÃ MY: NHỮNG CA KHÚC NỔI TIẾNG, DO THI SĨ HỒ ĐÌNH PHƯƠNG VIẾT LỜI

Thứ Ba, 20 tháng 10, 2026

NHỮNG CA KHÚC NỔI TIẾNG, DO THI SĨ HỒ ĐÌNH PHƯƠNG VIẾT LỜI - TRẦN HỮU NGƯ

NHỮNG CA KHÚC NỔI TIẾNG, DO THI SĨ HỒ ĐÌNH PHƯƠNG VIẾT LỜI

   Tôi đã từng lên tiếng:
   -Một ca khúc nổi tiếng, đứng được với thời gian, ghi dấu vào lòng người là do LỜI.
   Tôi xin chứng minh rằng:
   -Sau 1975, nổi lên rất nhiều nhạc sĩ viết rất nhiều ca khúc, nhưng, xin lỗi “đó là những bài quên không giờ ca” vì LỜI quá dở.
   -Và có rất nhiều bài hát của miền Nam sau 1975 cấm hát là do LỜI.
   -Và có nhiều nhạc sĩ đi tìm thơ hay để phổ nhạc là do LỜI.
   Nhưng, có một điều “không biết tại làm sao” mà người nghe (có đôi khi người giới thiệu, ca sĩ hát) chỉ nhớ người viết NHẠC chớ không nhớ người viết LỜI?
   -Viết nốt, phân nhịp… thì không cần đến nhạc sĩ, chỉ cần người biết đờn, biết nhịp là có thể viết được. Nhưng viết LỜI… không được!
  Nhân đây, xin nói về ba bài hát “Con thuyền không bến”, “Giọt mưa Thu”, “Đêm thu” của Đặng Thế Phong… hay vì LỜI.
   “Lời người ra đi” của Trần Hoàn, “Nụ cười sơn cước” của Tô Hải, “Dư âm” của Nguyễn Văn Tý… hay cũng vì LỜI.
  Tôi khẳng định rằng:
   Nhạc Việt Nam, có đến 80% bài hát hay là do LỜI, còn chỉ 20% là do NHỊP:
   -Thu ca (Tango - Phạm Mạnh Cương).
   -Về dưới mái nhà (Rumba – Boléro - Xuân Tiên).
   -Kiếp tha hương (Slow Rock - Lam Phương).
    V.v…
    (Lời khẳng định này sẽ có người phản đối, tôi xin sửa sai, nếu sự phản đối đó…đúng).
   Viết bài này, tôi xin trịnh trọng, chân thành, kính thưa… thi sĩ HỒ ĐÌNH PHƯƠNG, người đã viết lời gần 100 ca khúc của những nhạc sĩ:
   -Hoàng Trọng (28 bài), Châu Kỳ (23 bài), Hoàng Nguyên (2 bài), Lam Phương (7 bài), Minh Kỳ (3 bài), Hoài An (6 bài), Tú Nhi (1 bài), Bằng Giang (2 bài), Lê Dinh (1 bài), Phạm Thế Mỹ (1 bài), Song Ngọc (4 bài), Trịnh Hưng (2 bài), Văn Giảng (6 bài), Lê Mộng Bảo (1 bài), Lê Quang Nhạc (1 bài), Võ Đức Thu (1 bài), Trần Văn Lý (1 bài), Ưng Lang (3 bài)…

   Tiếc rằng, có một số người phụ trách về bài hát (nói chung là âm nhạc) là người “mất lịch sự”, “thiếu văn hóa”, “không hiểu biết” khi giới thiệu bài hát chỉ giới thiệu tên nhạc sĩ mà không giớ thiệu người viết lời HỒ ĐÌNH PHƯƠNG (xin lỗi, vì tôi rất ít chữ, nên không biết dùng từ nào ngoài ba từ trên! Vì người viết LỜI đứng tên sau người viết NHẠC).
   Xin điểm qua một số nhạc phẩm nổi tiếng trong thời Chiến tranh, mà thi sĩ Hồ Đình Phương viết lời:
   1-MỘNG BAN ĐẦU (Hoàng Trọng phổ thơ Hồ Đình Phương):
   “… Quê em miền thùy dương
   Lúa ngọt ngào hoa mới
   Gío mang mùa xuân tới
   Hôn liếp dừa lên hương
   Thơm thơm tràn muôn lối…”

   2-BÊN BỜ ĐẠI DƯƠNG (Nhạc Hoàng Trọng - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Đất nước tôi màu thắm bên bờ Đại Dương
   Bắc với Nam tình nối qua lòng miền Trung
   Đất nước tôi: từ mái tranh nghèo Bắc Giang
   Vượt núi rừng dài Trường Sơn
   Vào tới ruộng ngọt phương Nam…”

   3-TIỄN BƯỚC SANG NGANG (Nhạc Hoàng Trọng-Lời Hồ Đình Phương):
   “… Biết đến bao giờ gặp lại người em thời ấu thơ
   Để đón tin mừng từ ngày thuyền xuân về bến mơ
   Thì phút giờ đây gặp mùa áo cưới nở hoa
   Qùa nghèo chỉ có bài ca tặng nàng trước khi lìa xa…”

   4-TÌNH ĐẦU (Nhạc Hoàng Trọng - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Vườn lòng vừa hé hoa yêu đời
   Tình đầu vừa chớm trên môi cười
   Hôm nao gió ngân lời dù thời gian trôi
   Nhưng không xóa phai nhòa tình người
   Nụ cười càng thắm duyên mơ màng…”

   5-CON ĐƯỜNG XƯA EM ĐI (Nhạc Châu Kỳ - Lời Hồ Đình Phương): 
   “… Con đường xưa em đi vàng lên mái tóc thề 
   ngõ hồn dâng tái tê
   Anh làm thơ vu quy khách qua đường lắng 
   nghe chuyện tình ta đã ghi
   Những mùa trăng vu quy 
   vì mưa gió không về chiến trường anh bước đi
   Có nàng hoen đôi mi ngóng theo đường vắng hoe 
   hỏi còn ai cố tri…”

   6-NHA TRANG (Nhạc Minh Kỳ - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Nha Trang là miền quê hương cát trắng
   Có những đêm nghe vọng về
   Ầm ầm tiếng sóng xa đưa
   Nha Trang cánh đồng bao la bát ngát
   Hương quê dâng lên ngào ngạt
   Hòa cùng sức sống yên vui
   Nha Trang cảnh đẹp nên thơ khiến nhớ
   Bao năm du khách hằng chờ
   Một ngày ghé đến Nha Trang…”

   7-TÌNH LÚA DUYÊN TRĂNG (Nhạc Hoài An - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Mây bay qua ánh trăng chiếu dần vào ruộng đồng bao la
   Nghe xa xa mấy câu hát vè vọng từ đầu thôn đưa về
   Quê hương ta đất xưa vốn nghèo nhưng giàu tình thương nhau
   Biết yêu lúa màu xa cuộc đời cơ cầu
   Gái trai biết làm tròn lời thề ghi ban đầu…”

   8-ĐƯỜNG VỀ HAI THÔN (Nhac Phạm Thế Mỹ - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Đường về thôn em duyên dáng bên ven sông con thuyền xuôi mái
   Nhịp cầu băng qua men lối đi quanh co ngõ hoa nối dài
   Nhà em cuối xóm ghép đôi mái tranh nâu trăng cài trước sau
   Có tầm mến thương dâu có trầu vấn vương cau
   Và đào tơ thơm ngát ngát hương trinh ban đầu
   Đường về thôn anh con sáo ru êm êm trên đồng xanh lúa
   Nhịp cầu băng qua đưa tới sân rêu xưa thắm hoa bốn mùa
   Nhà anh mái lá tháng năm vẫn chưa nghe duyên tròn ước mơ
   Có giàn mướp xanh lơ có hồ cá nên thơ
   Mà lòng quê vẫn hát hát bao câu mong chờ…”

   9-THƯƠNG VỀ XỨ THƯỢNG (Nhạc Lê Dinh - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Từ khi xa rừng núi cũ
   Chiều sương rơi lạnh hơi thu
   Sao thấy lòng thương nhớ
   Khi bóng chiều vươn khói 
   Trên lưng đồi mịt mù
   Còn đâu khi mình gối súng
   Rừng đêm khuya nằm im nghe
   Nghe gió lùa khe lá
   Nghe suối đồi vi vút
   Nghe đêm trường hòa ca…”

   10-TIẾNG HÁT ĐỒNG XANH (Nhạc Châu Kỳ - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Hò ơi lắng nghe tiếng ca miền quê tôi ruộng đồng luôn tốt tươi
   Hò này hò ơi lòng dân cùng sánh vai buộc vào nhau kiếp người
   Hôm nay đây mừng reo lúa lên hoa
   Vừng dương tươi bao la ngát hương trời xa
   Vạn lòng say mơ dâng thêm ngàn câu ca gợi niềm thương chan hòa
   Về đây hỡi ai bước đi ngoài xa xôi vòng đời chưa ấm vui
   Ngày ngày gần nhau cùng thăm đồng lúa tươi đẹp lòng trao kiếp người…”

   11-KHÚC CA NGÀY MÙA (Nhạc Lam Phương-Lời Hồ Đình Phương):
   “… Kìa thôn quê dưới trăng vàng bát ngát
    Ánh trăng thanh chiếu qua làng xơ xác
   Chiếu hồn quê bao khúc ca yêu đời
   Mừng trăng lên chúng ta cùng múa hát
   Ứơc mong sao lúa hai mùa thơm ngát
   Lúa về mang bao khúc ca tuyệt vời
   Lờ lững trôi qua trôi mãi trong chiều tàn tiếng tiêu buồn êm qúa
   Hồn ngất ngây trong tiếng hát đưa nhịp nhàng tiếng cười thơ ngây…”

   12-NẮNG ĐẸP MIỀN NAM (Nhạc Lam Phương - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Đây trời bao la ánh nắng mai hé đầu ghềnh lan dần tới đồng xanh
   Ta cùng chen vai đem tay góp sức tăng gia cho người người vui hòa
   Đường cày hôm qua nay lên tràn bông lúa mới ôi duyên dáng đồng ơi
   Đến mai sẽ là ngày muôn hạt chín lả lơi mình ngắm nhau cười
   Kìa đàn chim quê chim tung bay về đâu
   Mang tin rằng giờ đây ta sống với bình minh
   Tiếng ca trong lành tiếng hát lừng trời xanh đẹp biết bao tâm tình
   Tình là tình nồng thắm
   Buộc lòng mình vào núi sông
   Tình mến quê hương
   Ngàn bóng đêm phai rồi
   Vầng dương lên soi đời
   Làng ta nay rạng ngời…”

   13-ĐƯỜNG NÀO LÊN THIÊN THAI (Nhạc Hoàng Nguyên - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Cầm tay em anh hỏi
   Đường nào lên Thiên Thai
   Đường nào lên Thiên Thai
   Nơi hoa xuân không hề tàn
   Nơi bướm xuân không hề nhạt
   Nơi tình xuân không úa màu bao giờ
   Ngày xưa sao Lưu Nguyễn
   Gặp đường lên Thiên Thai
   Nhạc vàng ai say mê
   Rượu đào ai ngây ngây…”

   14-TÔI YÊU (Nhạc Trịnh Hưng - Lời Hồ Đình Phương):
   “… Tôi yêu quê tôi yêu lũy tre dài đẹp xinh
   Yêu con sông xanh dâng cát hoe vàng bên đình
   Yêu trăng buông lơi trên má cô nàng đẹp xinh
   Và yêu mấy nhịp cầu tre là đây em chờ anh về
   Kìa cùng đùa vui trẻ thơ ca hát say đời
   Dù nghèo mà vui hỏi ai không hé môi cười
   Mưa nắng ơn trời luống cày thắm đẹp lúa ngời
   Xóm làng đón mùa chiêm mới
   Ấm no ấp ủ lòng tôi…”  

   Tôi nhớ 14 ca khúc trên, đã sinh ra và lớn lên trong Chiến tranh, lời bài hay quá, nếu không hát, mà chỉ đọc lời thôi cũng đủ! Ai nghe cũng hiểu, cũng thuộc, cũng thích hát, cũng thích nghe, những LỜI bài hát đã gieo vào lòng người những thương mến vô biên, những tình cảm dạt dào.  
   Tiếc rằng các nhạc sĩ viết nên 14 ca khúc này, đều đã qua đời vì bệnh tật, tuổi già, sức yếu.
   Riêng thi sĩ Hồ Đình Phương, ông sinh năm 1927 tại Huế,  đã bỏ mình giữa đại dương năm 1979.
   -Sau tháng 4/1975, Hồ Đình Phương đi học tập cải tạo, thời gian 5 năm, ông được thả và đến tháng 11.1979 ông cùng gia đình vượt biển bằng ghe và mất tích. Tôi không nhắc đến gia đình ông, vì nói tới càng thêm đau lòng!
   Hồ Đình Phương đã từng học tại trường Pellerin Hồng Đức (Huế), đậu Tú tài toàn Pháp, đậu thủ khoa Học viện Quốc gia Hành chánh tại Saigon năm 1958 và từng giữ nhiều chức vụ quan trọng, ông còn là một nhà báo có những bài báo gây tiếng vang, với bút hiệu Nhật Hồ, Phương Nhật Hồ. Ông đã từng làm Phó Tỉnh Trưởng tỉnh Ninh Thuận và xuất bản nhiều tập Thơ, kịch Thơ…
   Hồ Đình Phương viết lời gần 100 bài hát. Đây là sự kiện có một, mà không có hai ở Việt Nam. Ông đáng được vinh danh là người viết lời ca hay nhất Việt Nam.
   Bài viết còn nhiều thiếu sót. Nhưng đây là tấm lòng của một người yêu thiết tha những ca khúc có lời của Hồ Đình Phương, nên mới có bài viết này. 
   Dù sau Hòa bình 1979 đến năm 2026 là 47 năm, tôi mới có bài viết này, lý do là tôi tìm chưa đủ tài liệu, và khi có tài liệu, tôi thật sự không biết mở đầu bài viết về ông như thế nào! Một sự thiếu sót thật là đáng trách, thành thật xin lỗi những người yêu mến âm nhạc và cúi đầu nhận thiếu xót này với ông.
   Thành kính dâng một nén nhang cho ông và gia đình.
   Vô cùng thương nhớ, cảm phục và biết ơn ông đã để lại cho đời những lời ca tuyệt vời.
   Ngày nay, đốt đuốc đi tìm cũng không thể nào có được những lời hay ý đẹp đó.

    TRẦN HỮU NGƯ
    (Saigon-Giađinh, 17.10,2026) 

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét